Yargılanabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni

Yargılanabilmek, Türkçe kökenli bir fiil olup, bir kişinin hukuki süreçler dahilinde mahkeme önüne çıkarılabilmesi veya hakkında adli bir hüküm verilebilmesi durumunu ifade eder. Özellikle adalet ve hukuk alanlarında, bireylerin yasal sorumluluklarını vurgulamak için kullanılır.

Hukuk ve adalet kavramlarının merkezi bir parçası olan ‘yargılanabilmek’ kelimesi, modern toplumların işleyişinde kritik bir rol oynar. Bir bireyin eylemlerinin hukuki sonuçlarını ifade eden bu kavram, özellikle yargı süreçleri ve yasal sorumluluklar bağlamında önem kazanır. Toplumda düzeni sağlamanın temel taşlarından biri olan bu durum, her vatandaşın hukuki hak ve yükümlülüklerini anlaması açısından da değerlidir. Bu yazıda, ‘yargılanabilmek’ kelimesinin derinlemesine anlamını, kökenini ve günlük hayattaki kullanım şekillerini detaylarıyla inceleyeceğiz.

Yargılanabilmek Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Yargılanabilmek, Türkçe bir fiil olup, bir kişinin işlediği iddia edilen bir suç veya hukuki bir ihlal nedeniyle adalet sistemi tarafından yargı önüne Çıkarılabilme, mahkemede yargılanma ve hakkında hüküm Verilebilme kapasitesini ifade eder. Bu durum, bireyin hukuki sorumluluk taşıdığını ve eylemlerinin yasal sonuçları olabileceğini gösterir. TDK Güncel Türkçe Sözlük’te bu kelime, “yargılanma olasılığı bulunmak, mahkemede hesap verme durumu olmak” şeklinde açıklanmaktadır. Genellikle ceza hukukunda, bir kişinin suçlu bulunup bulunmadığına karar verilmesi süreciyle ilişkilendirilir. Aynı zamanda, bir eylemin hukuka uygunluğunun denetlenebilir olması anlamına da gelir.

Yargılanabilmek Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Yargılanabilmek kelimesi, köken olarak tamamen Türkçedir. “Yargı” kökünden türemiştir. “Yargı” kelimesi, eski Türkçe “yargu” (hüküm, karar) kelimesinden gelir. Bu köke “-la-” fiilden fiil yapım eki eklenerek “yargılamak” fiili oluşmuştur. Ardından, fiilin edilgen hale gelmesini sağlayan “-n-” veya “-ıl-” ekiyle “yargılanmak” fiili türetilmiştir. Son olarak, yeterlilik (muktedir olma) anlamı katan “-abil-” eki ve mastar eki “-mek” ile “yargılanabilmek” kelimesi meydana gelmiştir. Bu yapı, bir eylemin yapılabilirliğini veya bir durumun mümkünlüğünü ifade eder. Kelimenin anlamında herhangi bir kayma olmamış, aksine temel “yargı” kavramının hukuki süreçteki bir olasılığını açıkça belirtmiştir.

Yargılanabilmek Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. "Herkes, işlediği iddia edilen suçlar için adil bir şekilde yargılanabilmek hakkına sahiptir."
   Bu cümle, evrensel bir insan hakkını, yani adil yargılanma prensibini vurgular.
2. "Eğer yeterli delil bulunursa, en üst düzeydeki yetkililer bile yolsuzluk suçlamasıyla yargılanabilmek durumunda kalabilir."
   Bu ifade, hukukun üstünlüğünü ve kimsenin yasaların üzerinde olmadığını belirtir.
3. "Yeni düzenlemelerle birlikte, siber suçlar da fiziksel suçlar gibi etkin bir şekilde yargılanabilmek için altyapı güçlendirildi."
   Cümle, modern suç türlerine karşı hukuki sistemin adaptasyonunu gösterir.
4. "Hukuk sistemimizdeki şeffaflık sayesinde, kamuoyu önünde her türlü dava titizlikle yargılanabilmektedir."
   Bu örnek, yargı süreçlerinin açıklığını ve denetlenebilirliğini ifade eder.
5. "Hiç kimse, suçluluğu kanıtlanana kadar yargılanabilmek endişesiyle yaşamak zorunda bırakılmamalıdır."
   Bu cümle, masumiyet karinesi ilkesini ve yargılanma sürecinin getirdiği psikolojik yükü vurgular.

Yargılanabilmek Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Eş Anlamlıları:

• Muhakeme Edilebilmek: Hukuki bir süreçte yargılanma ve hakkında karar verilebilme yeteneği.
• Yargı Önüne Çıkarılabilmek: Bir mahkeme huzurunda suçlamalarla yüzleşme ve savunma yapma durumu.
• Hüküm Giymek Olasılığı Bulunmak: Bir suçtan dolayı ceza alma ihtimalinin olması.

Yakın Anlamlıları:

• Hesap Verebilmek: Eylemlerinin sonuçlarından sorumlu Tutulabilmek.
• Sorumlu Tutulabilmek: Bir durum veya olaydan dolayı yasal olarak mesuliyet altına alınabilmek.
• Adli Sürece Tabi Olmak: Yargısal bir inceleme veya kovuşturma sürecine dahil edilmek.

Zıt Anlamlıları:

• Yargılanamaz Olmak: Hukuki dokunulmazlığa sahip olmak veya yasal olarak yargı önüne çıkarılamamak.
• Dokunulmazlık Sahibi Olmak: Bazı özel durumlarda (diplomatik dokunulmazlık gibi) yargılanmaktan muaf olmak.
• Hukuki Sorumluluğu Bulunmamak: Yasal olarak herhangi bir mesuliyet taşımamak.

İlgili İçerikler

• Karşılayabilme Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Katılabilme Ne Demek? Katılabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Katabilmek Ne Demek? Katabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Yargılanabilmek Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Yargılanabilmek ne demek kısaca?
Yargılanabilmek, bir kişinin hukuki bir eylem veya suç nedeniyle mahkeme önüne çıkarılabilmesi ve hakkında adli bir karar verilebilmesi anlamına gelir. Esasen, yasal sorumluluk taşıma durumunu ifade eder.

Yargılanabilmek hangi dilden gelir?
Bu kelime, köken olarak tamamen Türkçedir ve "yargı" kökünden türemiştir. "Yargılamak", "yargılanmak" ve son olarak "yargılanabilmek" şeklinde bir türetme sürecinden geçmiştir.

Yargılanabilmek kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Yargılanabilmek kelimesinin eş anlamlıları arasında "muhakeme Edilebilmek" ve "yargı önüne Çıkarılabilmek" gibi ifadeler bulunmaktadır. Bunlar, hukuki süreçteki benzer durumları tanımlar.

Yargılanabilmek cümle içinde nasıl kullanılır?
Bu kelime, genellikle "Her vatandaş, işlediği iddia edilen suçlardan dolayı yargılanabilmek hakkına sahiptir" gibi cümlelerde, hukuki süreçleri ve yasal sorumlulukları vurgulamak için kullanılır.

Yargılanabilmek kelimesi TDK’da var mı?
Evet, Yargılanabilmek kelimesi Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer almaktadır. TDK, kelimenin anlamını "yargılanma olasılığı bulunmak" şeklinde açıklar.