Edilebilmek Ne Demek? Edilebilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Edilebilmek, Türkçe kökenli bir fiil olup, bir eylemin yapılabilir, gerçekleştirilebilir veya mümkün olabildiğini ifade eder. Bu kelime, genellikle bir durumun veya sürecin elverişliliğini vurgulamak amacıyla günlük konuşma ve yazılı metinlerde sıkça kullanılır.

Günlük konuşmada ve yazılı metinlerde karşılaştığımız ‘edilebilmek’ kelimesi, bir eylemin potansiyelini ve gerçekleşme imkanını ifade eden önemli bir fiildir. Özellikle planlama, olasılıkları değerlendirme ve süreç yönetimi gibi bağlamlarda karşımıza çıkar. Bu fiil, bir durumun veya görevin yerine getirilebilirliğini vurgulayarak, dilimize derinlik katar. İşte bu içeriğimizde, ‘edilebilmek’ kelimesinin TDK anlamından kökenine, kullanımından eş anlamlılarına kadar tüm detaylarını kapsamlı bir şekilde inceleyeceğiz.

Edilebilmek Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer alan bilgilere göre, edilebilmek fiili, bir eylemin veya durumun gerçekleşebilir, yapılabilir olma potansiyelini ifade eder. Temel olarak “edilmek” fiilinin yeterlilik hali olarak kabul edilir ve bir işin veya görevin yerine getirilebileceği anlamına gelir. Bu fiil, bir durumun elverişliliğini, bir eylemin mümkünatını veya bir hedefe ulaşılabilirliğini belirtmek için kullanılır.

1. Anlam (Gerçek): Bir eylemin, işin veya durumun yapılabilir, gerçekleştirilebilir veya mümkün olabilir nitelikte olması. Genellikle bir olayın veya görevin yerine getirilme potansiyelini ifade eder. Bu anlam, bir fiilin yeterlilik eki (-ebilmek) alarak kazanmış olduğu temel yetenek ve imkan anlamını taşır. Örneğin, “Bu proje kısa sürede tamamlanabilir” cümlesindeki gibi, bir işin yapılmasına dair elverişliliği anlatır. Türkçe dilbilgisinde “edilmek” fiilinin yeterlilik çekimi olarak karşımıza çıkar. Bir olayın veya durumun meydana gelme olasılığını veya buna imkan tanınmasını da vurgular.

Edilebilmek Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Edilebilmek, Türkçe kökenli bir kelimedir. Temel olarak “etmek” fiilinden türemiştir. “Etmek” fiili, Eski Türkçede “it-” veya “et-” şeklinde var olmuş, genel olarak “yapmak, eylemek, kılmak” anlamlarına gelmiştir. “Edilmek” fiili ise “etmek” fiilinin Edilgen çatısıdır ve “yapılmak, eyleme maruz kalmak” anlamına gelir. “Edilebilmek” kelimesi, bu edilgen fiil köküne “-ebilmek” yeterlilik fiilinin eklenmesiyle oluşmuştur. Bu ek, fiile “Yapabilme, mümkün olma” anlamını katar. Dolayısıyla, kelime yapısal olarak Türkçenin zengin ekleme sisteminin bir ürünüdür ve doğrudan bir alıntı kelime değildir. Anlam kayması yerine, fiil çekimleriyle anlam genişlemesi ve derinleşmesi söz konusudur. Bu yapı, dilimizin esnekliğini ve anlam üretme kapasitesini açıkça göstermektedir.

Edilebilmek Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Bu karmaşık sorun, doğru yöntemler uygulandığında edilebilmek potansiyeline sahiptir.

   (Açıklama: Bir sorunun çözüme kavuşturulabilir olduğunu, yeterli çaba ve strateji ile üstesinden gelinebileceğini ifade eder.)

2. Toplantı kararları, tüm paydaşların onayıyla ancak edilebilmek durumundadır.

   (Açıklama: Kararların uygulanabilirliğinin belirli bir şarta, yani paydaşların onayına bağlı olduğunu belirtir.)

3. Yeni projenin finansmanı, birkaç farklı kaynaktan edilebilmek üzere planlandı.

   (Açıklama: Proje finansmanının çeşitli yollarla sağlanabileceği ihtimalini ve bu yönde bir planlama yapıldığını gösterir.)

4. Yeterli bilgi birikimiyle, bu zorlu görev bile kolayca edilebilmek hale gelecektir.

   (Açıklama: Bilgi ve donanımın, başlangıçta zor görünen bir işi yapılabilir ve üstesinden gelinebilir kıldığını vurgular.)

5. İnsan hakları ihlalleri, hiçbir koşulda hoş görü edilebilmek bir durum değildir.

   (Açıklama: Bir durumun kesinlikle kabul edilemez olduğunu, müsamaha gösterilemezliğini net bir şekilde ortaya koyar.)

Edilebilmek Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Edilebilmek kelimesi, Türkçenin zengin yapısı içinde farklı kelimelerle benzer anlamları ifade edebilirken, karşıt anlamlıları da bulunmaktadır.

Eş Anlamlıları:

• Yapılabilmek: Bir şeyin gerçekleştirilebilir, icra edilebilir olması durumunu ifade eder. “Edilebilmek” ile doğrudan örtüşen bir anlama sahiptir ve günlük dilde sıkça kullanılır.
• Gerçekleştirilebilmek: Bir planın, projenin veya hedefin hayata geçirilebilirliğini, eyleme dökülebilirliğini anlatır. Daha çok somut sonuç odaklı bağlamlarda tercih edilir.
• Mümkün Olmak: Bir durumun veya eylemin gerçekleşme ihtimalinin bulunması, imkan dahilinde olması. Genel bir olasılık ve imkan anlamı taşır.

Yakın Anlamlıları:

• Uygulanabilmek: Özellikle bir kural, yöntem, yasa veya planın pratiğe geçirilebilirliğini, tatbik edilebilirliğini belirtir.
• Sağlanabilmek: Bir şeyin temin edilebilir, elde edilebilir veya tedarik edilebilir olmasını ifade eder. Kaynaklar veya imkanlar için kullanılır.

Zıt Anlamlıları:

• Edilememek: Bir eylemin yapılamaması, gerçekleştirilememesi veya mümkün olmaması durumunu ifade eder. Yeterliliğin olumsuz halidir.
• Yapılamamak: Bir işin veya durumun icra edilemez, imkansız veya başarısız olması. Fiilin olumsuz yeterlilik durumunu belirtir.
• İmkansız Olmak: Bir şeyin gerçekleşme ihtimalinin hiç bulunmaması, olanaksız olması.

İlgili İçerikler

• Koklayabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Koklatabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Koklayabilme Ne Demek? Koklayabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Edilebilmek Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Edilebilmek ne demek kısaca?

Edilebilmek, bir eylemin yapılabilir, gerçekleştirilebilir veya mümkün olabildiğini ifade eden, yeterlilik bildiren bir fiildir. Bir işin potansiyelini ve imkanını vurgular.

Edilebilmek hangi dilden gelir?

Edilebilmek kelimesi, Türkçe kökenli bir kelimedir. “Etmek” fiilinin edilgen çatısı olan “edilmek” fiiline “-ebilmek” yeterlilik ekinin eklenmesiyle oluşmuştur.

Edilebilmek kelimesinin eş anlamlısı nedir?

Edilebilmek kelimesinin eş anlamlıları arasında “Yapılabilmek”, “Gerçekleştirilebilmek” ve “mümkün olmak” gibi kelimeler sayılabilir. Bu kelimeler, benzer anlamlar taşır.

Edilebilmek cümle içinde nasıl kullanılır?

Edilebilmek, bir eylemin veya durumun potansiyelini anlatmak için kullanılır. Örneğin, “Bu görev, yeterli kaynaklarla kolayca edilebilmek durumundadır” şeklinde kullanılabilir.

Edilebilmek kelimesi TDK’da var mı?

Evet, Edilebilmek kelimesi TDK Güncel Türkçe Sözlük’te “edilmek” fiilinin yeterlilik çekimi olarak yer almaktadır ve anlamı “yapılabilir olmak” şeklinde açıklanmaktadır.