Tutulabilmek Ne Demek? Tutulabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Tutulabilmek, Türkçe kökenli bir fiil olup bir şeyin yakalanabilir, alıkonulabilir veya bir duruma maruz kalabilir olması anlamına gelir. Bu kelime, genellikle nesnelerin veya durumların kontrol edilebilirliğini ifade etmek için kullanılır.

Günlük konuşmalarda ve yazılı metinlerde sıkça karşımıza çıkan ‘tutulabilmek’ kelimesi, bir eylemin veya durumun pasif bir şekilde gerçekleşme olasılığını ifade eder. Özellikle bir nesnenin yakalanabilmesi, bir hastalığın bulaşıcılığı veya bir fikrin benimsenme potansiyeli gibi çeşitli bağlamlarda kullanılır. Bu sözcüğün dilimizdeki yerini ve farklı kullanım alanlarını anlamak, Türkçenin inceliklerini kavramak için önemlidir. Bu içerik, ‘tutulabilmek’ fiilinin TDK sözlük anlamından kökenine ve cümle içindeki kullanımına kadar kapsamlı bir bakış sunar.

Tutulabilmek Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Tutulabilmek fiili, TDK Güncel Türkçe Sözlük’te “tutulmak” fiilinin yeterlilik hali olarak geçer. Esasen, bir şeyin yakalanması, ele geçirilmesi, alıkonulması veya bir etkiye maruz kalması eyleminin mümkün olduğunu ifade eder. Bu fiil, genellikle pasif bir durumu anlatır ve eylemin gerçekleşme potansiyelini vurgular.

1. Anlam (Genel): Bir şeyin yakalanması, ele geçirilmesi veya Kontrol altına alınması mümkün olmak. Örneğin, bir topun kaleci tarafından tutulabilmesi, topun yakalanabilir bir hızda veya açıda olduğunu gösterir.

2. Anlam (Maruz Kalma): Bir hastalığa, duruma veya etkiye maruz kalma ihtimali bulunmak. Örneğin, gribin hızla yayıldığı dönemlerde birçok kişinin gribe tutulabilmesi riski vardır. Bu, kişinin o hastalığa yakalanma potansiyelini belirtir.

3. Anlam (Kabul Görme): Bir fikrin, önerinin veya kişinin benimsenmesi, beğenilmesi mümkün olmak. Toplumda yeni bir akımın tutulabilmesi, o akımın geniş kitleler tarafından kabul görme potansiyelini ifade eder.

Tutulabilmek Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Tutulabilmek kelimesi, tamamen Türkçe kökenli bir fiildir. Kökü, eski Türkçeden günümüze kadar ulaşan “tut-” fiiline dayanır. “Tutmak” fiiline “-ul-” edilgenlik eki, ardından “-abil-” yeterlilik eki ve son olarak “-mek” Mastar eki getirilerek oluşturulmuştur. Bu yapısı itibarıyla, dilimizin zengin morfolojik özelliklerini yansıtır. Herhangi bir yabancı dilden alıntı olmayıp, öz Türkçe bir kelimedir. Anlamında belirgin bir kayma olmamış, tarihsel süreçte “yakalanabilir olma”, “alıkonulabilir olma” veya “bir şeye maruz kalınabilir olma” anlamlarını korumuştur. Bu kelime, Türkçenin fiil türetme gücünü açıkça gösterir.

Tutulabilmek Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Rüzgârlı havada uçan kağıt mendilin havada tutulabilmesi Oldukça zordu.

   Bu cümle, fiziksel bir nesnenin yakalanma zorluğunu belirtir.

2. Bu kadar karmaşık bir konunun tek seferde herkes tarafından tutulabilmesi beklenemezdi.

   Burada “tutulabilmek”, bir fikrin veya bilginin zihinsel olarak kavranabilmesi anlamında kullanılmıştır.

3. Hızla yayılan salgının kontrol altına alınamazsa, daha fazla kişinin hastalığa tutulabilmesi kaçınılmaz olur.

   Bu örnek, bir hastalığa yakalanma ihtimalini vurgular.

4. Yeni çıkan bu dizinin geniş kitleler tarafından tutulabilmesi için senaryonun çok güçlü olması gerekiyor.

   Bu cümlede “tutulabilmek”, bir eserin popüler olup beğenilmesi ve benimsenmesi anlamında mecazi olarak kullanılmıştır.

5. Maç sırasında kaleye gelen sert şutun kaleci tarafından tutulabilmesi büyük bir başarıydı.

   Bu ifade, spor bağlamında topun yakalanabilir olma eylemini anlatır.

Tutulabilmek Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Tutulabilmek kelimesinin anlam genişliği nedeniyle tam eş anlamlıları bulmak zor olsa da, belirli bağlamlarda benzer anlamları karşılayabilen kelimeler mevcuttur:

• Eş Anlamlıları:
  • Yakalanabilirlik: Bir şeyin ele geçirilebilir veya tutulabilir olma durumu.
  • Alıkonulabilirlik: Bir şeyin engellenebilir, durdurulabilir veya muhafaza edilebilir olma hali.
  • Kavranabilirlik: Bir konunun veya fikrin zihinsel olarak anlaşılabilir, idrak edilebilir olması.
• Yakın Anlamlıları:
  • Mümkün olmak: Bir eylemin gerçekleşme ihtimalinin bulunması.
  • Uğrayabilmek: Bir duruma veya etkiye maruz Kalabilmek.
  • Benimsenebilmek: Bir fikrin veya ürünün kabul görebilmesi.
• Zıt Anlamlıları:
  • Tutulamamak: Bir şeyin yakalanamaması, ele geçirilememesi veya kontrol altına alınamaması durumu.
  • Kaçırılabilmek: Bir fırsatın veya nesnenin elden gitme ihtimali.
  • Engellenememek: Bir şeyin durdurulamaması, önüne geçilememesi.

İlgili İçerikler

• Selahattin Ne Demek? Selahattin TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Altıncı ayak Ne Demek? Altıncı ayak TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Kapayabilmek Ne Demek? Kapayabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Tutulabilmek Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

• Tutulabilmek ne demek kısaca?

  Tutulabilmek, bir şeyin yakalanabilir, alıkonulabilir veya bir duruma maruz kalınabilir olması anlamına gelir. Bir eylemin pasif ve mümkün olma halini ifade eder.

• Tutulabilmek hangi dilden gelir?

  Tutulabilmek kelimesi, tamamen Türkçe kökenli olup “tutmak” fiilinden türemiştir. Dilimizde yer alan eklerle zenginleşmiş özgün bir yapıdır.

• Tutulabilmek kelimesinin eş anlamlısı nedir?

  Tutulabilmek kelimesi için tam eş anlamlı tek bir kelime bulunmamakla birlikte, bağlamına göre “yakalanabilirlik” veya “kavranabilirlik” gibi ifadeler yakın anlamda kullanılabilir.

• Tutulabilmek cümle içinde nasıl kullanılır?

  Bu kelime, “Hızla akan suyun içinde küçük bir balığın bile tutulabilmesi zordu.” gibi bir cümlede, yakalanabilir olma durumunu anlatmak için kullanılır.

• Tutulabilmek kelimesi TDK’da var mı?

  Evet, Tutulabilmek kelimesi, TDK Güncel Türkçe Sözlük’te “tutulmak” fiilinin yeterlilik hali olarak yer almaktadır ve anlamları açıklanmıştır.