Verilebilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni

TDK Güncel Türkçe Sözlük’te fiil olarak tanımlanan Verilebilmek, bir şeyin başkasına sunulabilmesi veya iletilebilmesinin mümkün olması anlamını taşır. Bu kelime, özellikle izinler, haklar veya görevler bağlamında günlük konuşmada sıkça karşımıza çıkar ve bir eylemin yapılabilirliğini vurgular.

Günlük yaşamda, bir eylemin gerçekleşme potansiyeli veya bir durumun mümkünatı hakkında konuşurken sıkça başvurduğumuz kelimelerden biri de ‘verilebilmek‘tir. Özellikle idari süreçlerde, hakların tanınmasında veya sorumlulukların dağıtımında bu ifadeyle karşılaşırız. Bu kelime, bir şeyin başkasına aktarılmasının önündeki engellerin olup olmadığını veya bu aktarımın ne derece mümkün olduğunu anlamak için anahtar rol oynar. Bu içerikte, ‘verilebilmek‘ kelimesinin TDK sözlük anlamını, kökenini ve günlük hayattaki farklı kullanım bağlamlarını detaylıca inceleyeceğiz.

Verilebilmek Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Verilebilmek kelimesi, Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te “vermek” fiiline yeterlilik ve edilgenlik eklerinin getirilmesiyle oluşmuş bir fiil olarak tanımlanır. Temel olarak, bir şeyin başkasına sunulmasının, ulaştırılmasının veya devredilmesinin mümkün olması, yapılabilirliği anlamına gelir. Bu fiil, bir eylemin gerçekleştirilme potansiyelini, bir durumun ortaya Çıkabilme ihtimalini veya bir iznin Tanınabilme durumunu ifade eder. Genellikle bir hak, bir görev, bir bilgi ya da bir nesnenin, belirli koşullar altında veya belirli bir yetki dahilinde başkasına aktarılabilir olduğunu belirtmek için kullanılır. Örneğin, “Bu bilgi sadece yetkililere verilebilir” cümlesinde olduğu gibi, bir eylemin pasif ve yeterlilik halini gösterir. Bu anlamıyla, bir eylemin yapılabilirliğini ve bu eylemin Bir başkası tarafından gerçekleştirileceğini vurgular.

Verilebilmek Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Verilebilmek kelimesi, köken olarak tamamen Türkçedir. Temelinde “vermek” fiili bulunur. “Vermek” fiili, Eski Türkçeden günümüze kadar gelen köklü bir kelimedir ve “bir şeyi birine ulaştırmak, sunmak” anlamını taşır. “Verilebilmek” fiili ise bu temel fiile iki farklı eklemeyle oluşmuştur: Öncelikle “-il-” veya “-ül-” edilgenlik (pasif) eki eklenerek “verilmek” fiili elde edilir. Bu, eylemin özne tarafından değil, dış bir etken tarafından gerçekleştirildiği veya eylemin nesne üzerinde yapıldığı anlamını katar. Ardından, “-ebil-” veya “-abil-” yeterlilik (potansiyel) eki eklenir. Bu ek, bir eylemi yapma gücüne veya yeteneğine sahip olmayı, yani bir eylemin mümkünlüğünü ifade eder. Son olarak, “-mek” mastar ekiyle fiil isimleşir ve “verilebilmek” halini alır. Dolayısıyla, bu kelime, “vermek” eyleminin Edilgen ve mümkün kılınmış halini ifade eden, Türkçenin zengin ekleme sistemiyle oluşturulmuş bir yapıdır ve anlam kayması yerine, fiilin farklı yönlerini gösteren bir türemedir.

Verilebilmek Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Bu izinler, ancak belirli koşullar sağlandığında verilebilmektedir.

   Cümle, bir iznin alınabilmesi için yerine getirilmesi gereken şartların olduğunu belirtmektedir.

2. Yeni görevler, projenin tamamlanma süresine göre takıma verilebilmektedir.

   Bu kullanım, yeni işlerin dağıtımının belirli bir takvime bağlı olduğunu ifade eder.

3. Tarihi eserlerin restorasyonunda kullanılan malzemeler, yurt dışından özel izinlerle verilebilmektedir.

   Burada, özel malzemelerin temin edilmesinin belirli yasal prosedürlere tabi olduğu vurgulanır.

4. Yardımlar, ihtiyaç sahiplerine adil bir şekilde dağıtılmak üzere verilebilmektedir.

   Bu cümle, yardımların eşitlik ilkesi gözetilerek ulaştırılabildiğini anlatır.

5. Sınav sonuçları, öğrencilerin kişisel sayfalarından yalnızca belirli bir tarihten sonra verilebilmektedir.

   Öğrenci sonuçlarının erişiminin zaman kısıtlamasına tabi olduğunu belirtir.

Verilebilmek Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Eş Anlamlıları:

• Sağlanabilmek: Bir şeyin temin edilmesinin veya elde edilmesinin mümkün olması durumu.
• Sunulabilmek: Bir şeyin başkasına takdim edilmesinin veya arz edilmesinin mümkün olması.
• Ulaştırılabilmek: Bir şeyin hedefine varmasının veya birine iletilmesinin mümkün olması.

Yakın Anlamlıları:

• Aktarılabilmek: Bir bilginin, yetkinin veya nesnenin bir yerden başka bir yere veya bir kişiden diğerine geçirilmesinin mümkün olması.
• İletilebilmek: Bir mesajın, bilginin veya isteğin birinden diğerine ulaşmasının mümkün olması.

Zıt Anlamlıları:

• Verilememek: Bir şeyin başkasına sunulmasının veya iletilmesinin mümkün olmaması, engellenmesi.
• Alıkonulmak: Bir şeyin verilmesine engel olunması, geri tutulması.

İlgili İçerikler

• Uyanabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Uyarlayabilmek Ne Demek? Uyarlayabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Uyanabilme Ne Demek? Uyanabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Verilebilmek Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1. Verilebilmek ne demek kısaca?

   Kısaca, bir şeyin başkasına sunulmasının, aktarılmasının veya iletilmesinin mümkün olması anlamına gelir.

2. Verilebilmek hangi dilden gelir?

   Verilebilmek kelimesi, temelinde “vermek” fiili olan tamamen Türkçe kökenli bir kelimedir; edilgenlik ve yeterlilik ekleriyle türetilmiştir.

3. Verilebilmek kelimesinin eş anlamlısı nedir?

   Bu kelimenin eş anlamlıları arasında “sağlanabilmek”, “Sunulabilmek” ve “ulaştırılabilmek” gibi ifadeler sayılabilir.

4. Verilebilmek cümle içinde nasıl kullanılır?

   Örneğin, “Gerekli belgeler tamamlandığında burslar öğrencilere verilebilmektedir” şeklinde, bir eylemin yapılabilirlik durumunu belirtmek için kullanılır.

5. Verilebilmek kelimesi TDK’da var mı?

   Evet, “vermek” fiilinden türemiş bir yapı olarak Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer almaktadır.