TDK Güncel Türkçe Sözlük’te isim olarak tanımlanan Vazgeçirebilme, Türkçe kökenli bir sözcük olup bir kişiyi herhangi bir kararından veya eyleminden caydırma yeteneği anlamını taşır. Günlük dilde, birinin fikrini değiştirme çabalarının sonucunu ifade etmek için yaygınca kullanılır.

Vazgeçirebilme Ne Demek? Vazgeçirebilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Hayatın karmaşık akışında, insanlar bazen verdikleri kararlardan veya benimsedikleri düşüncelerden geri adım atmak durumunda kalabilirler. Bu durum, çoğu Zaman dışarıdan gelen bir etkiyle, bir ikna çabasıyla veya bir yetenekle gerçekleşir. Özellikle kişisel ilişkilerde, iş hayatında veya toplumsal olaylarda birini fikrinden döndürme kabiliyeti büyük önem taşır. Bu içerikte, bu önemli yeteneği ifade eden kelimenin derinlemesine anlamını, dilimizdeki yerini ve farklı kullanım bağlamlarını keşfedeceksiniz.

Vazgeçirebilme Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’e göre vazgeçirebilme kelimesi, bir eylemi, düşünceyi veya kararı benimsemiş olan bir kişiyi, bu tutumundan döndürme, caydırma ve bu caydırma işlemini başarıyla Gerçekleştirebilme durumu veya yeteneği olarak tanımlanır. Bu kelime, birinin mevcut fikrini veya niyetini değiştirmesi yönünde gösterilen çabanın olumlu sonuçlanmasını ifade eder. Genellikle bir kişinin direncini kırma, onu farklı bir yöne sevk etme veya bir hatadan geri döndürme kapasitesini vurgular. Dilimizde isim türünde kullanılan bu kelime, bir fiilden türetilmiş olup, bir eylemi Yapabilme gücünü ve sonucunu anlatır. Özellikle ikna süreçlerinde, tartışmalarda veya yönlendirme gerektiren durumlarda karşımıza çıkarak, bir bireyin diğerleri üzerindeki etkileme gücünü işaret eder.

Vazgeçirebilme Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Vazgeçirebilme kelimesi, Türkçenin zengin türetme yapısından beslenen bileşik bir kelimedir. Temelini oluşturan “vazgeçmek” fiili, Farsça “vaz” (geri, tekrar) edatının Türkçe “geçmek” fiiliyle birleşmesinden meydana gelmiştir. Bu yapıya, ettirgenlik bildiren “-ir” eki, yeterlilik fiili “-ebil-” ve isim fiil eki “-me” eklenerek “vazgeçirebilme” kelimesi oluşturulmuştur. Kelime, Türkçeye doğrudan bir alıntı olarak girmekten ziyade, mevcut bir fiil ve eklerle dilin kendi dinamikleri içinde üretilmiştir. Bu türetme, bir eylemi (geçmek), bir yönü (vaz), bir ettirgenliği (birini geçirme), bir yeterliliği (Geçirebilme) ve son olarak bir isim formunu (geçirebilme) bir araya getirerek karmaşık bir anlamı tek bir kelimede toplamıştır.

Vazgeçirebilme Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Onun bu kadar inatçı olmasına rağmen, babasının onu kararından vazgeçirebilme yeteneği her zaman şaşırtıcı olmuştur.

   Bu cümle, bir kişinin inatçılığına rağmen başkasının onu ikna etme becerisini vurgular.

2. Projenin gidişatını değiştirmek için gösterilen tüm çabalar, yönetim kurulunu bu fikirden vazgeçirebilme gücünden uzaktı.

   Burada, bir grup insanı belirli bir karardan döndürme çabasının başarısızlığını ifade eder.

3. Çocuğun yanlış arkadaş çevresinden ayrılması için anne babasının gösterdiği vazgeçirebilme çabaları sonunda sonuç verdi.

   Bu örnek, birini zararlı bir durumdan uzaklaştırmak için yapılan ikna sürecini anlatır.

4. Edebiyat dünyasında, bir yazarın okuyucuyu belirli bir düşünceden vazgeçirebilme yeteneği, kalemin gücünü gösterir.

   Bu cümle, edebi metinlerin okuyucunun fikirlerini etkileme kapasitesini mecazi bir dille ifade eder.

5. Hükümetin yeni vergi politikası hakkındaki halkın tepkilerini dikkate alması, onları bu karardan vazgeçirebilme potansiyeli taşıyor.

   Bu örnek, toplumsal baskının bir yönetimi kararından döndürme ihtimalini belirtir.

Vazgeçirebilme Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Vazgeçirebilme kelimesinin anlamdaşları ve karşıt anlamları, ifade ettiği eylemin farklı yönlerini ortaya koyar.

Eş Anlamlıları:

• Caydırma: Birini yapmak istediği bir şeyden vazgeçirme, engel olma eylemi. Vazgeçirebilmenin doğrudan eş anlamlısıdır.
• Döndürme: Birini bir fikrinden, kararından veya yolundan geri çevirme, başka bir yöne sevk etme.
• İkna Etme (Olumsuz Yönde): Birini belirli bir eylemi yapmaktan veya bir düşünceyi sürdürmekten vazgeçirmeye yönelik başarılı ikna süreci.

Yakın Anlamlıları:

• Fikrini Değiştirme: Birinin zihinsel tutumunu veya görüşünü etkileyerek farklı bir düşünceye yönelmesini sağlama.
• Saptırma: Birinin dikkatini veya niyetini başka bir yöne çekerek asıl amacından uzaklaştırma.

Zıt Anlamlıları:

• Teşvik Etme: Birini bir şeyi yapmaya özendirme, yüreklendirme, harekete geçirme.
• İkna Etme (Olumlu Yönde): Birini belirli bir eylemi yapmaya veya bir düşünceyi benimsemeye yönelik başarılı ikna süreci.
• Yönlendirme: Birini belirli bir amaca veya yola doğru sevk etme, rehberlik etme.

İlgili İçerikler

• Uyanabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Uyarlayabilmek Ne Demek? Uyarlayabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Uyanabilme Ne Demek? Uyanabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Vazgeçirebilme Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1. Vazgeçirebilme ne demek kısaca?

   Vazgeçirebilme, bir kişiyi aldığı bir karardan, benimsediği bir düşünceden veya yapmak üzere olduğu bir eylemden başarılı bir şekilde döndürme yeteneği veya eylemidir.

2. Vazgeçirebilme hangi dilden gelir?

   Vazgeçirebilme kelimesi, Farsça “vaz” (geri) edatının Türkçe “geçmek” fiiliyle birleşmesinden oluşan “vazgeçmek” fiiline Türkçe eklerin gelmesiyle türetilmiş, Türkçe kökenli bir kelimedir.

3. Vazgeçirebilme kelimesinin eş anlamlısı nedir?

   Vazgeçirebilme kelimesinin eş anlamlıları arasında caydırma ve döndürme gibi ifadeler bulunur.

4. Vazgeçirebilme cümle içinde nasıl kullanılır?

   Bu kelime, “Onu bu fikrinden vazgeçirebilme ihtimalimiz çok düşük.” gibi bir cümlede, birinin fikrini değiştirme potansiyelini veya çabasını ifade etmek için kullanılır.

5. Vazgeçirebilme kelimesi TDK’da var mı?

   Evet, Vazgeçirebilme kelimesi, Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer almakta ve “birini bir kararından veya eyleminden Caydırabilme” anlamıyla tanımlanmaktadır.