Korunulabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni

TDK Güncel Türkçe Sözlük’te fiil olarak tanımlanan Korunulabilmek, bir tehlike veya zarardan kendini veya bir başkasını muhafaza etme imkanının bulunması anlamını taşır. Özellikle sağlık, güvenlik ve çevresel önlemlerin alınabilirliğini ifade etmek için yaygın kullanılır.

Günlük konuşmada ve yazılı metinlerde sıklıkla karşımıza çıkan ‘Korunulabilmek’ kelimesi, dilimizin zenginliğini ve ifade gücünü gösteren önemli bir yapıdır. Özellikle Risk yönetimi, sağlık ve güvenlik konularında bir durumun önlenebilir veya engellenebilir olduğunu vurgulamak için kullanılır. Bu fiil, bir eylemin potansiyelini ve mümkünatını güçlü bir şekilde ifade eder. Şimdi gelin, bu kapsamlı fiilin TDK sözlük anlamından kökenine, cümle içindeki kullanımlarından eş anlamlılarına kadar tüm detaylarını keşfedelim.

Korunulabilmek Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Korunulabilmek kelimesi, Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te bir fiil olarak yer almaktadır. Bu fiil, temel olarak, herhangi bir tehlikeden, zarardan veya olumsuz durumdan kendini veya bir şeyi muhafaza etme, sakınma eyleminin mümkün olduğu anlamına gelir. Yani, bir durumun veya varlığın dış etkenlere karşı güvende Tutulabilme potansiyelini ifade eder. Örneğin, hastalıklardan korunmak için gerekli tedbirlerin alınabilirliği veya doğal afetlere karşı yapıların dayanıklı hale getirilebilmesi gibi durumlarda bu kelime kullanılır. Kelime, ‘korunmak’ fiilinin yeterlilik ve edilgenlik bildiren birleşimiyle oluşmuştur. Bu bağlamda, öznenin kendi isteği dışında ama mümkün olan bir koruma eylemini gerçekleştirme yeteneğini veya bu eylemin dışarıdan sağlanabilme ihtimalini vurgular. Genellikle pasif bir durumu ifade etmekle birlikte, koruyucu önlemlerin alınabilirliği ve uygulanabilirliği üzerinde durur.

Korunulabilmek Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Korunulabilmek kelimesi, köken olarak tamamen Türkçe bir yapıdır. Temelinde ‘korumak’ fiili bulunur. ‘Korumak’ fiiline ‘-un’ (edilgenlik eki), ‘-abil’ (yeterlilik/olasılık eki) ve ‘-mek’ (mastar eki) eklerinin gelmesiyle türemiştir. Bu ekler, fiilin anlamını genişleterek hem edilgen bir yapıyı (‘korunmak’) hem de bu eylemin mümkünlüğünü (‘korunabilmek’) ifade eder. Daha sonra mastar ekiyle fiil ismi haline gelmiştir. Bu kelime, dilimize dışarıdan bir alıntı yoluyla değil, Türkçe’nin kendi iç yapım ekleriyle zenginleşerek meydana gelmiştir. Herhangi bir anlam kayması yaşanmamış, aksine ‘korumak’ fiilinin anlamının farklı bir boyutunu, yani bu eylemin gerçekleştirilebilirliğini net bir şekilde ifade etmiştir. Bu da Türkçe’nin eklemeli bir dil olmasının getirdiği zengin bir türetme örneğidir.

Korunulabilmek Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Hastalıkların yayılmasını önlemek için kişisel hijyen kurallarına uyarak virüsten korunulabilmek mümkündür.

   Bu cümle, sağlık alanında alınacak önlemlerle bir tehlikeden sakınılabileceğini belirtir.

2. Doğru planlama ve Erken uyarı sistemleri sayesinde doğal afetlerin yıkıcı etkilerinden belirli ölçüde korunulabilmek sağlanabilir.

   Bu örnek, afet yönetimi bağlamında önleyici tedbirlerin önemini vurgular.

3. Siber saldırılara karşı güçlü şifreler ve güncel güvenlik yazılımları kullanıldığında, kişisel verilerin çalınmasından korunulabilmek daha olasıdır.

   Burada teknoloji ve siber güvenlik alanında riskleri azaltma potansiyeli anlatılır.

4. Gereksiz harcamalardan kaçınarak ve bütçe yaparak ekonomik sıkıntılardan bir nebze olsun korunulabilmek herkesin elindedir.

   Bu cümle, finansal konularda dikkatli davranarak olumsuzluklardan sakınılabileceğini gösterir.

5. Bazı durumlarda, iyi niyetli bile olsa yanlış anlaşılmalardan korunulabilmek için iletişimde daha şeffaf olmak gerekir.

   Bu örnek, sosyal ilişkilerde veya iletişimde oluşabilecek olumsuzlukların önlenebilirliğini ifade eder.

Korunulabilmek Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Dilimizdeki zenginlik sayesinde, Korunulabilmek kelimesine yakın anlam taşıyan veya zıt anlam ifade eden birçok başka kelime de bulunmaktadır.

Eş Anlamlıları:

• Sakınılabilmek: Bir şeyden uzak durma, kendini muhafaza etme eyleminin mümkün olması.
• Muhafaza edilebilmek: Bir şeyi olduğu gibi koruma, zarar görmesini engelleme imkanının bulunması.
• Engellenebilmek: Bir şeyin gerçekleşmesinin önüne Geçilebilme potansiyeli.

Yakın Anlamlıları:

• Önlenebilmek: Bir durumun meydana gelmesinin önüne geçilebilmesi.
• Tedbir alınabilmek: Bir tehlikeye karşı gerekli önlemlerin alınabilmesi durumu.
• Güvenceye alınabilmek: Bir şeyin güvenli bir duruma getirilebilmesi.

Zıt Anlamlıları:

• Savunmasız kalmak: Her türlü tehlikeye veya zarara açık olmak, kendini koruyamamak.
• Açık olmak: Bir duruma veya etkiye karşı dirençsiz olmak, kolayca etkilenmek.
• Maruz kalmak: Bir olumsuz durumun doğrudan etkisi altında bulunmak.

İlgili İçerikler

• Koklayabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Koklatabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Koklayabilme Ne Demek? Koklayabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Korunulabilmek Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1. Korunulabilmek ne demek kısaca?

   Korunulabilmek, bir tehlike veya zarardan kendini ya da bir şeyi muhafaza etme, sakınma eyleminin mümkün olduğu anlamına gelir. Bir durumun önlenebilir veya engellenebilir olduğunu ifade eder.

2. Korunulabilmek hangi dilden gelir?

   Korunulabilmek kelimesi, kökeni tamamen Türkçe olan bir fiildir. ‘Korumak’ fiiline çeşitli yapım ekleri getirilerek türetilmiştir.

3. Korunulabilmek kelimesinin eş anlamlısı nedir?

   Bu kelimenin eş anlamlıları arasında “sakınılabilmek”, “muhafaza Edilebilmek” ve “engellenebilmek” gibi ifadeler sayılabilir. Hepsi benzer bir imkan veya potansiyeli vurgular.

4. Korunulabilmek cümle içinde nasıl kullanılır?

   Örneğin, “Gerekli önlemlerle hastalıklardan korunulabilmek mümkündür” şeklinde kullanılabilir. Burada bir tehlikeden sakınma eyleminin gerçekleştirilebilirliği anlatılır.

5. Korunulabilmek kelimesi TDK’da var mı?

   Evet, Korunulabilmek kelimesi Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te fiil olarak yer almaktadır ve anlamı detaylıca açıklanmıştır.