Kılınabilmek Ne Demek? Kılınabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

TDK Güncel Türkçe Sözlük’te fiil olarak tanımlanan Kılınabilmek, Türkçe kökenli bir eylem olup, bir işin veya eylemin yapılabilir, gerçekleştirilebilir veya yerine getirilebilir olma durumunu ifade eder. Günlük dilde, özellikle resmi veya dini bağlamlarda bir eylemin mümkün olup olmadığını belirtmek için kullanılır.

Günlük konuşmalarda ve yazılı metinlerde, bir eylemin veya işin yapılabilirliğini ifade etmek için zaman zaman karşılaştığımız kelimelerden biri de Kılınabilmek‘tir. Özellikle hukuki, idari veya dini metinlerde bir şartın yerine getirilmesi, bir ibadetin icra edilmesi ya da bir kararın uygulanması gibi durumlarda bu kelimeye rastlamak mümkündür. Bir eylemin Gerçekleştirilebilme kapasitesini belirten bu yapı, dilimizdeki fiil çekim yeteneğinin zenginliğini de gözler önüne serer. Bu kapsamlı içerikte, ‘kılınabilmek’ kelimesinin derinlemesine anlamını, dilimizdeki yerini ve kullanım şekillerini detaylıca inceleyeceğiz.

Kılınabilmek Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Kılınabilmek, TDK Güncel Türkçe Sözlük’te “kılınmak” fiilinin yeterlilik hali olarak yer alır. Temel olarak, bir eylemin veya işin yapılabilir, gerçekleştirilebilir, yerine getirilebilir veya icra edilebilir olma durumunu ifade eden bir fiildir. Bu kelime, pasif bir eylemin (kılınmak) mümkün olduğunu belirtir. Yani, “bir şeyin yapılmasına imkan olmak” veya “bir şeyin yapılabilecek durumda olması” anlamlarını taşır. Bu yapı, dilbilgisinde fiilden fiil yapım ekleriyle oluşturulmuş, Oldukça işlevsel bir kelimedir.

1. 1. Anlam (Gerçek): Bir eylemin veya işin, koşullar gereği ya da mevcut imkanlarla yapılabilir durumda olması. Örneğin, “Cuma namazının kılınabilmesi için caminin yeterli kapasitede olması gerekir” cümlesinde, namaz ibadetinin gerçekleştirilme potansiyelini anlatır. Bu kullanım, genellikle dini ritüellerin, resmi törenlerin veya belirli prosedürlerin icra edilme kabiliyetini vurgular. Kelime, bir durumun veya eylemin fiziki ya da hukuki olarak mümkün olduğunu gösterir. Bu anlam, bir işin önündeki engellerin kalkması veya gerekli şartların sağlanmasıyla ortaya çıkan eylem gerçekleştirme imkanını ifade eder.

Kılınabilmek Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Kılınabilmek kelimesinin kökeni, Türkçenin en eski ve köklü fiillerinden biri olan “kılmak” fiiline dayanmaktadır. “Kılmak” fiili, Eski Türkçeden günümüze kadar ulaşmış, “yapmak, etmek, icra etmek, yerine getirmek” gibi geniş anlamlara sahip bir eylemdir. Bu fiile önce pasiflik eki olan “-ın-” (-ıl, -ul, -ül) gelerek “kılınmak” (yapılmak, edilmek) fiili oluşmuştur. Daha sonra bu pasif fiile yeterlilik eki olan “-abilmek” (-ebilmek) eklenerek “kılınabilmek” şeklini almıştır. Dolayısıyla, kelime tamamen Türkçe kökenli olup, dilimizin morfolojik yapısının bir ürünüdür. Anlam kaymasından ziyade, mevcut fiil kökünün ve eklerinin birleşimiyle yeni bir anlam katmanı oluşturulmuştur; bu da bir eylemin pasif olarak gerçekleştirilebilirliğini vurgular.

Kılınabilmek Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Cuma namazının kılınabilmesi için caminin yeterli kapasitede olması gerekiyordu.
   (Dini bağlamda, bir ibadetin icra edilme şartını belirtir.)
2. Bu kararın uygulanabilmesi için gerekli yasal zeminin kılınabilmesi önem arz ediyor.
   (Resmi ve hukuki bağlamda, bir kararın gerçekleştirilebilirliğini ifade eder.)
3. Hızlı ve doğru bir çözümün kılınabilmesi için tüm paydaşların işbirliği elzemdir.
   (Genel bir problem çözme bağlamında, bir çözümün üretilebilirliğini vurgular.)
4. Şehrin yeniden inşası sürecinde, vatandaşların mağduriyetlerinin giderilmesi için somut adımların kılınabilmesi bekleniyor.
   (Sosyal ve idari bağlamda, eylemlerin gerçekleştirilme ihtiyacını anlatır.)
5. Gelecek nesillerin daha iyi bir dünyada yaşayabilmesi adına, bugünden köklü değişikliklerin kılınabilmesi bir zorunluluktur.
   (Daha soyut bir bağlamda, büyük değişimlerin mümkün kılınması gerektiğini ifade eder.)

Kılınabilmek Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Kılınabilmek kelimesi, bir eylemin yapılabilirliğini ifade eden özel bir yapıya sahip olsa da, farklı bağlamlarda benzer anlamlar taşıyan kelimelerle ifade edilebilir.

• Eş Anlamlıları:
  • Yapılabilmek: Bir eylemin gerçekleştirilebilir olma durumunu ifade eder.
  • Edilebilmek: Bir işin veya durumun icra edilebilir veya yerine getirilebilir olması.
  • Gerçekleştirilebilmek: Bir planın, hedefin veya amacın hayata geçirilebilir olma potansiyeli.
• Yakın Anlamlıları:
  • Mümkün Olmak: Bir şeyin var olma veya gerçekleşme ihtimali bulunmak.
  • İcra Edilebilmek: Bir görevin veya ritüelin yerine getirilebilir olması durumu.
  • Uygulanabilmek: Bir kuralın veya kararın pratiğe geçirilebilir olması.
• Zıt Anlamlıları:
  • Kılınamamak: Bir eylemin yapılamaması, gerçekleştirilememesi veya yerine getirilememesi durumu.
  • İmkansız Olmak: Bir şeyin gerçekleşme ihtimalinin veya olanağının bulunmaması.
  • Mümkün Olmamak: Bir durumun veya eylemin gerçekleşmesinin olası olmaması.

İlgili İçerikler

• Selahattin Ne Demek? Selahattin TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Altıncı ayak Ne Demek? Altıncı ayak TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Kapayabilmek Ne Demek? Kapayabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Kılınabilmek Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Kılınabilmek ne demek kısaca?
Kılınabilmek, bir eylemin veya işin yapılabilir, gerçekleştirilebilir veya yerine getirilebilir olma durumunu ifade eden Türkçe kökenli bir fiildir.

Kılınabilmek hangi dilden gelir?
Kılınabilmek kelimesi, kökeni Eski Türkçeye dayanan “kılmak” fiilinden türemiş, tamamen Türkçe kökenli bir sözcüktür.

Kılınabilmek kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Kılınabilmek kelimesinin eş anlamlıları arasında “Yapılabilmek”, “Edilebilmek” ve “Gerçekleştirilebilmek” gibi ifadeler yer alır.

Kılınabilmek cümle içinde nasıl kullanılır?
Bu kelime, “Bir ibadetin kılınabilmesi için temizlik şarttır” gibi cümlelerde, bir eylemin mümkün kılınması bağlamında kullanılır.

Kılınabilmek kelimesi TDK’da var mı?
Evet, Kılınabilmek kelimesi TDK Güncel Türkçe Sözlük’te “kılınmak” fiilinin yeterlilik hali olarak yer almaktadır.