Kararıverme, Türkçe kökenli bir birleşik fiil olup, hızlı veya aniden karar vermek anlamına gelir. Günlük hayatta, özellikle düşünmeden aceleci bir tutumla verilen kararları ifade etmek için yaygın olarak kullanılır. Bu fiil, bir durum karşısında hemen bir sonuca ulaşma eylemini vurgular.
Günlük konuşmalarımızda, bazen Hızlıca alınan, üzerinde çok düşünülmemiş kararları ifade etmek için “kararıverme” fiiliyle karşılaşırız. Bu fiil, özellikle beklenmedik durumlar karşısında veya aceleci bir ruh haliyle verilen hükümleri anlatır. Bir durum karşısında anlık bir refleksle verilen kararların niteliğini vurgulayan bu ifade, dilimizin zenginliğini gösterir. Okuyucular bu bölümde, “kararıverme” kelimesinin derinlemesine anlamını, kökenini ve çeşitli kullanım biçimlerini keşfedecekler.
Kararıverme Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı
“Kararıverme” fiili, Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te “hemen karar vermek” şeklinde açıklanan bir birleşik fiildir. Bu tanım, eylemin hızına ve aniliğine vurgu yapar. Kelime, bir durum, olay veya mesele karşısında tereddüt etmeden, çabucak veya aniden bir hükme varmak, bir sonuca ulaşmak anlamını taşır.
1. Anlam (Gerçek): Bir durum, olay veya mesele karşısında tereddüt etmeden, çabucak veya aniden bir hükme varmak, bir sonuca ulaşmak. Bu eylem, genellikle düşünme sürecinin kısa tutulduğunu veya hiç olmadığını, kararın bir anda alındığını ifade eder. “Kararıverme” fiili, eylemin hızına ve çoğu zaman ani gelişen niteliğine vurgu yapar. Bir kişinin ani bir tepkiyle veya aceleyle bir seçim yapması durumunda kullanılır. TDK Güncel Türkçe Sözlük’te “hemen karar vermek” şeklinde açıklanan bu fiil, dilimizde Sıklıkla karşılaşılan, eylemin tezliğini belirten “-ıvermek” yeterlilik fiiliyle oluşturulmuştur. Bu, aynı zamanda eylemin kolaylıkla yapıldığına dair bir anlam da içerebilir; yani karar vermenin zorlanmadan gerçekleştiğini ifade eder.
Kararıverme Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi
“Kararıverme” kelimesi, Türkçe dil yapısının zenginliğini gösteren bir birleşik fiildir. Temelinde yer alan “karar” kelimesi Arapça “qarār” (bir yerde durma, yerleşme, kesinleşme) kökenlidir. Türkçeye bu anlamıyla geçmiş ve zamanla “bir konuda hüküm verme, kesin yargıya varma” anlamını kazanmıştır. “Vermek” fiili ise Eski Türkçeden beri dilimizde var olan, bir şeyi başkasına ulaştırma, sunma eylemini ifade eden öz Türkçe bir kelimedir.
“Kararıverme” fiili, “karar vermek” birleşik fiiline, çabukluk, tezlik veya kolaylık bildiren “-ıvermek” yeterlilik fiilinin eklenmesiyle oluşmuştur. Dolayısıyla, kelimenin kendisi Türkçe bir yapıya sahip olup, temelini Arapça ve Türkçe unsurlardan alır. Etimolojik olarak “karar” kelimesinin anlamı korunurken, “-ıverme” ekiyle eylemin hızı ve aniliği vurgulanmıştır. Bu yapı, dilimizde eylemin gerçekleşme biçimini ve süresini belirtmek için sıkça kullanılır.
Kararıverme Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı
Ani bir kararla şehri terk etmeye kararıverdi, kimseye haber vermeden yola çıktı.
Bu cümle, kişinin üzerinde çok düşünmeden, beklenmedik bir anda aldığı hızlı bir kararı anlatır.
Müdür, toplantıda sunulan yeni teklifi hiç tereddüt etmeden hemen kararıverdi.
Burada, yetkili bir kişinin bir öneriyi hızlıca değerlendirip olumlu veya olumsuz bir hükme vardığını ifade eder.
Küçük çocuk, annesinin sorusuna anında cevap kararıverdi, sanki cevabı çoktan biliyormuş gibi.
Bu örnek, bir çocuğun verilen bir soruya veya duruma karşı hızlı ve düşünmeden verdiği tepkiyi vurgular.
Ufukta beliren fırtına bulutlarını görünce, balıkçılar limana dönme konusunda hemen kararıverdiler.
Acil bir durum karşısında, güvenliklerini Sağlamak amacıyla hızla alınan ortak bir kararı tasvir eder.
Roman kahramanı, hayatının dönüm noktası olacak o anı yaşadığında, geleceğini kararıvermişti bile.
Bu edebi kullanım, karakterin hayatını etkileyecek önemli bir kararı, o anın etkisiyle hızla ve kesin bir şekilde aldığını belirtir.
Kararıverme Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları
Eş Anlamlıları:
- Hemen karar vermek: Kelimenin TDK’daki temel karşılığı olup, eylemin hızını doğrudan belirtir.
- Ani karar almak: Bir durum karşısında beklenmedik bir anda, üzerinde fazla düşünülmeden verilen kararı ifade eder.
- Çabucak hüküm vermek: Bir konu hakkında hızla sonuca ulaşmak, yargıya varmak anlamına gelir.
Yakın Anlamlıları:
- Acele etmek: Karar sürecinde veya eylemde hızla Hareket etmeyi, zaman kaybetmemeyi vurgular.
- Kesinleşmek: Bir kararın nihai halini alması, üzerinde daha fazla düşünmeye gerek kalmaması durumunu ifade eder.
Zıt Anlamlıları:
- Geciktirmek: Bir kararı almayı ertelemek, bekletmek veya uzatmak anlamına gelir.
- Tereddüt etmek: Karar verme sürecinde duraksamak, kararsız kalmak veya şüphe duymak demektir.
- Düşünmek: Bir karar almadan önce üzerinde uzunca vakit geçirmek, çeşitli ihtimalleri değerlendirmek.
İlgili İçerikler
- Koklayabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
- Koklatabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
- Koklayabilme Ne Demek? Koklayabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
Kararıverme Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Kararıverme ne demek kısaca?
Kararıverme, bir durum karşısında hiç tereddüt etmeden, çabucak ve aniden bir sonuca veya hükme varmak anlamına gelen bir birleşik fiildir.
Kararıverme hangi dilden gelir?
“Kararıverme” kelimesi, Arapça kökenli “karar” kelimesi ile öz Türkçe “vermek” fiili ve “-ıvermek” yeterlilik fiili ekinin birleşmesiyle oluşmuş Türkçe bir yapıdır.
Kararıverme kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Bu kelimenin eş anlamlıları arasında “hemen karar vermek”, “ani karar almak” ve “çabucak hüküm vermek” gibi ifadeler sayılabilir.
Kararıverme cümle içinde nasıl kullanılır?
“Çocuk, annesinin sorusuna hemen kararıverdi.” veya “Müdür, teklifi hiç düşünmeden kararıverdi.” gibi bağlamlarda, hızlı alınan kararları ifade etmek için kullanılır.
Kararıverme kelimesi TDK’da var mı?
Evet, “Kararıvermek” fiili TDK Güncel Türkçe Sözlük’te “hemen karar vermek” anlamıyla yer almaktadır.
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!