TDK Güncel Türkçe Sözlük’te isim olarak tanımlanan tardedilme, Fransızca kökenli bir sözcük olup bir işin veya durumun geciktirilmesi, ertelenmesi anlamına gelir. Özellikle bürokratik süreçlerde veya planlamalarda zamanında yapılmayan eylemleri ifade etmek için kullanılır.
Günlük konuşmada ve yazılı metinlerde bazen karşımıza çıkan tardedilme kelimesi, bir eylemin veya kararın zamanında gerçekleşmemesi durumunu ifade eder. Özellikle iş dünyasında, resmi yazışmalarda veya planlama süreçlerinde bir durumun ertelenmesi gerektiğinde bu ifade tercih edilebilir. Bu terim, bir gecikmenin nedenlerini ve sonuçlarını anlamak için önemli bir Anahtar sunar. Okuyucular bu yazıda, kelimenin derinlemesine anlamını, kökenini ve çeşitli kullanım örneklerini bulacaklar.
Tardedilme Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı
Türk Dil Kurumu (TDK) sözlüğünde tardedilme kelimesi, isim türünde bir terim olarak yer almaktadır. Temel olarak, bir işin, eylemin veya kararın belirlenen sürede yapılmaması, sonraya bırakılması ya da ertelenmesi durumunu ifade eder. Bu anlamıyla, bir görevin yerine getirilmesinde yaşanan gecikmeleri, bir toplantının ileri bir tarihe alınmasını veya bir projenin tamamlanma süresinin uzatılmasını kapsar. Tardedilme, genellikle istenmeyen bir durumu veya planlamada yaşanan bir aksaklığı belirtmek için kullanılır. Bu durum, çoğu Zaman dış faktörlerden veya içsel organizasyonel eksikliklerden kaynaklanabilir. Kelime, pasif bir durumu anlatır; yani bir şeyin başkası veya koşullar tarafından geciktirilmesi anlamını taşır. Örneğin, bir ödemenin tardedilmesi, ödemenin vadesinde yapılmadığı anlamına gelir. Bu terim, özellikle bürokratik süreçlerde veya yasal prosedürlerde karşılaşılan zaman aşımı veya gecikme hallerini açıklamak için de sıkça kullanılır. Bir işin tardedilmesi, beraberinde ek maliyetler veya fırsat kayıpları getirebilir.
Tardedilme Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi
Tardedilme kelimesi, kökeni itibarıyla Fransızca diline dayanmaktadır. Fransızcada ‘gecikmek, oyalanmak’ anlamlarına gelen ‘tarder’ fiilinden türemiştir. Bu fiil, Türkçeye geçişinde ‘-dilme’ eki alarak bir isim fiile dönüşmüş ve ‘geciktirilme, ertelenme’ anlamını kazanmıştır. Türkçe dilbilgisinde sıkça rastlanan bu tür yabancı kökenli fiillere ek getirme yöntemiyle yeni kelimeler oluşturulmuştur. Kelimenin yapısındaki ‘tard-‘ kökü, zamanla ilgili bir gecikmeyi çağrıştırırken, ‘-edilme’ kısmı ise pasif bir eylemi, yani bir şeyin geciktirilmesini vurgular. Bu etimolojik yapı, kelimenin anlamını daha da pekiştirerek, bir durumun kendi kendine değil, dışsal bir etkiyle veya bir karar sonucunda geciktiğini açıkça ortaya koyar. Türkçede özellikle resmi ve bürokratik dilde kendine yer bulan tardedilme, Fransızca kökenli birçok kelime gibi dilimize günlük kullanımda da nüfuz etmiştir.
Tardedilme Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı
- Yapımına başlanan köprünün açılışı, hava koşulları nedeniyle bir kez daha tardedilme riskiyle karşı karşıya kaldı.
Bu cümle, bir projenin tamamlanma sürecindeki gecikme olasılığını doğal bir etkenle ilişkilendirir.
- Bakanlık tarafından açıklanan yeni yönetmeliğin yürürlüğe giriş tarihi, bazı yasal düzenlemelerin tamamlanamaması yüzünden tardedilme kararı aldı.
Burada resmi bir kararın, bürokratik engeller nedeniyle ertelenme durumu vurgulanmaktadır.
- Dün akşamki toplantının tardedilmesi, katılımcıların programlarını aksattı ve yeni bir planlama yapmayı gerektirdi.
Bu örnek, bir etkinliğin gecikmesinin olumsuz sonuçlarını ve yeni düzenlemeler ihtiyacını gösterir.
- Öğrencinin ödevini teslim tarihi, yaşadığı Sağlık sorunları nedeniyle öğretmen tarafından anlayışla karşılanarak tardedildi.
Bu kullanımda, bireysel bir durumun yol açtığı gecikmeye karşı esneklik tanınması ifade edilir.
- Sanki kader, bize büyük sürprizini sunmadan önce, her adımı tardedilme ile sınayarak sabrımızı ölçüyordu.
Bu edebi ifade, soyut bir gücün planlı bir gecikme yaratarak bir bekleyişi uzattığını mecazi bir şekilde anlatır.
Tardedilme Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları
Eş Anlamlıları:
- Gecikme: Bir işin veya durumun belirlenen zamanda gerçekleşmemesi halidir.
- Ertelenme: Bir olayın veya kararın daha ileri bir zamana bırakılması eylemidir.
- Tehir: Arapça kökenli olup, bir işi sonraya bırakma, geciktirme anlamı taşır ve genellikle resmi dilde kullanılır.
- Aksama: Bir işleyişin veya sürecin düzgün bir şekilde ilerleyememesi, kesintiye uğraması durumudur.
Yakın Anlamlıları:
- Öteleme: Bir şeyi veya bir durumu başka bir zamana veya yere kaydırma eylemidir.
- Uzatma: Bir sürenin veya bir işlemin vadesini veya bitişini daha ileri bir tarihe taşıma işlemidir.
Zıt Anlamlıları:
- Hızlanma: Bir eylemin veya sürecin daha kısa sürede tamamlanması, ivme kazanması durumudur.
- Çabuklaşma: Bir işin beklenen süreden daha kısa zamanda veya aceleyle yapılması halidir.
- İvmelenme: Fiziksel bir kavram olmakla birlikte, bir sürecin hız kazanması, süratle ilerlemesi anlamında da mecazi olarak kullanılabilir.
İlgili İçerikler
- Koklayabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
- Koklatabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
- Koklayabilme Ne Demek? Koklayabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
Tardedilme Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
- Tardedilme ne demek kısaca?
Tardedilme, bir işin, eylemin veya kararın belirlenen zamanda yapılmayıp sonraya bırakılması, ertelenmesi veya geciktirilmesi anlamına gelen bir isimdir.
- Tardedilme hangi dilden gelir?
Bu kelime, kökeni itibarıyla Fransızca “tarder” (gecikmek, oyalanmak) fiilinden türemiş ve Türkçeye ‘-dilme’ eki alarak geçmiştir.
- Tardedilme kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Tardedilme kelimesinin başlıca eş anlamlıları arasında “gecikme”, “ertelenme” ve “tehir” yer alır.
- Tardedilme cümle içinde nasıl kullanılır?
Genellikle bir durumun veya eylemin zamanında gerçekleşememesi bağlamında kullanılır; örneğin, “Projenin teslim tarihi, beklenmedik aksaklıklar yüzünden tardedilme kararı aldı.”
- Tardedilme kelimesi TDK’da var mı?
Evet, tardedilme kelimesi Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer almakta ve “geciktirilme, ertelenme” anlamıyla tanımlanmaktadır.
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!