Geçilebilmek Ne Demek? Geçilebilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

TDK Güncel Türkçe Sözlük’te fiil olarak tanımlanan Geçilebilmek, Türkçe kökenli bir kelime olup bir engelin, zorluğun veya bir yerin aşılabilmesi, üstesinden gelinebilmesi anlamını taşır. Bu ifade, genellikle bir durumun veya bir noktanın aşılabileceğini, yenilebileceğini belirtmek için kullanılır.

Dilimizde yeterlilik ve edilgenlik bildiren yapılar, karmaşık anlamları tek bir kelimede toplamamıza olanak tanır. Özellikle zorlu süreçler, engeller veya aşılması gereken durumlar söz konusu olduğunda geçilebilmek gibi ifadelerle karşılaşırız. Bu fiil, bir şeyin üstesinden gelinebilir olduğunu, aşılabilecek bir nitelik taşıdığını vurgular. Bu içerik, kelimenin anlam derinliğini, kökenini ve Günlük hayattaki çeşitli kullanım örneklerini okuyucuya sunacaktır.

Geçilebilmek Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te geçilebilmek kelimesi, bir fiil olarak tanımlanmaktadır. Bu kelime, “geçmek” fiilinin Edilgen ve yeterlilik halini bir araya getirerek, bir şeyin aşılabilir, üstesinden gelinebilir veya kat edilebilir olduğu durumları ifade eder. Temel olarak, fiziksel bir engelin veya soyut bir zorluğun aşılabileceğini, geçilebilecek bir nitelik taşıdığını belirtmek için kullanılır.

1. Anlam (Gerçek): Bir yerin, bir sınırın, bir engelin veya bir engelin ötesindeki bir noktanın aşılmasına imkân olmak; üstesinden gelinebilir olmak. Örneğin, “Bu dağ yolu kışın kar yüzünden geçilebilmekte zorlanıyor.” cümlesinde yolun aşılabilirliği vurgulanır. Aynı zamanda, bir sınavın, bir aşamanın veya bir zorluğun başarılı bir şekilde tamamlanabilirliğini de anlatır. Bu anlamıyla, hem fiziksel hem de soyut bariyerlerin aşılabileceğine işaret eder.

Geçilebilmek Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Geçilebilmek kelimesi, tamamen Türkçe kökenli bir yapıdır. Temelinde yer alan “geç-” fiili, Eski Türkçeden günümüze kadar ulaşmış, köklü bir eylemdir. Bu fiile sırasıyla “-il-” edilgenlik eki, “-ebil-” yeterlilik eki ve “-mek” mastar eki getirilerek oluşturulmuştur. Bu ekler, Türkçenin zengin çekim ve türetme sisteminin bir göstergesidir.

Kelimenin etimolojik yolculuğu, herhangi bir yabancı dilden alıntı içermez; doğrudan Türkçenin kendi iç dinamikleriyle meydana gelmiştir. “Geç-” fiili, hareketin bir yerden başka bir yere intikal etmesini, bir engelin üzerinden aşılmasını veya bir sürenin dolmasını ifade ederken, “-ebil-” eki bu eyleme “yapabilirlik” anlamını katmakta, “-il-” eki ise eylemin başkası tarafından yapılabilirliğini veya kendi kendine gerçekleşme potansiyelini vurgulamaktadır. Bu sayede, “geçilebilmek” bir şeyin “aşılabilir olma” potansiyelini net bir şekilde ifade eder.

Geçilebilmek Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Yeni güvenlik duvarı o kadar güçlüydü ki, hiçbir Hacker tarafından geçilebilmek mümkün görünmüyordu.

   Bu cümle, bir engelin aşılmasının zorluğunu veya imkansızlığını vurgular.

2. Dağcılar için bu sarp kayalık, ancak özel ekipmanlarla geçilebilmek potansiyeline sahipti.

   Fiziksel bir engelin belirli şartlar altında aşılabilirliğini belirtir.

3. Tartışmanın bu noktasında, her iki tarafın da haklı olduğu ve bir uzlaşmaya geçilebilmek gerektiği anlaşıldı.

   Soyut bir durumdan yeni bir duruma geçişin mümkünlüğünü ifade eder.

4. Toplantıdaki gergin atmosfer, doğru bir iletişim stratejisiyle geçilebilmek için uygun zemini hazırlıyordu.

   Mecazi anlamda, zorlu bir durumun veya atmosferin üstesinden gelinebilir olduğunu anlatır.

5. Bu tarihi eser, zamanın yıkıcı etkilerine rağmen hala ayakta duruyor ve yüzyıllarca daha geçilebilmek üzere korunuyor.

   Bir şeyin zamanın ötesinde varlığını Sürdürebilme, Dayanıklılık anlamında kullanılır.

Geçilebilmek Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Geçilebilmek kelimesinin anlam derinliğini daha iyi kavramak için eş ve zıt anlamlılarına bakmak faydalı olacaktır.

Eş Anlamlıları:

• Aşılabilmek: Bir engelin veya zorluğun üzerinden geçilebilmesi, üstesinden gelinebilmesi anlamına gelir. “Bu problem aşılabilmek için yeni bir yaklaşım gerektiriyor.”
• Üstesinden Gelinebilmek: Bir zorluğun, sıkıntının veya görevin başarıyla tamamlanabilmesi, yenilebilmesi demektir. “Tüm zorlukların üstesinden gelinebilmek için ekip ruhu şarttı.”
• Katedilebilmek: Bir mesafenin veya yolun tamamlanabilmesi, geçilebilmesi anlamına gelir. Daha çok fiziksel mesafeler için kullanılır. “Bu uzun yolculuk, ancak iyi bir planlamayla katedilebilmek potansiyeline sahipti.”

Yakın Anlamlıları:

• Aşılabilecek Olmak: Bir şeyin aşılma potansiyeline sahip olması.
• Yenilebilecek Olmak: Bir rakibin veya zorluğun mağlup edilebilir olma durumu.

Zıt Anlamlıları:

• Geçilememek: Bir yerin veya engelin aşılamaması, üstesinden gelinememesi durumu. “Bu engel maalesef geçilememektedir.”
• Aşılamamak: Bir zorluğun veya engelin üzerinden gelinememesi, başarılamaması. “Sorunlar aşılamamakla birlikte büyüyordu.”
• İmkansız Olmak: Bir şeyin gerçekleşmesinin veya başarılmasının mümkün olmaması.

İlgili İçerikler

• Koklatabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Koklayabilme Ne Demek? Koklayabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Konduruverme Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni

Geçilebilmek Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

• Geçilebilmek ne demek kısaca?

  Geçilebilmek, bir engelin, zorluğun veya bir yerin aşılabilmesi, üstesinden gelinebilmesi anlamına gelen bir fiildir.

• Geçilebilmek hangi dilden gelir?

  Bu kelime, tamamen Türkçe kökenli olup “geçmek” fiiline eklerin getirilmesiyle oluşturulmuştur.

• Geçilebilmek kelimesinin eş anlamlısı nedir?

  Geçilebilmek kelimesinin eş anlamlıları arasında “aşılabilmek” ve “üstesinden gelinebilmek” gibi ifadeler bulunur.

• Geçilebilmek cümle içinde nasıl kullanılır?

  Örneğin, “Bu zorlu parkur ancak deneyimli sporcular tarafından geçilebilmek potansiyeline sahipti.” şeklinde kullanılabilir.

• Geçilebilmek kelimesi TDK’da var mı?

  Evet, Geçilebilmek kelimesi Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer almakta ve tanımlanmaktadır.