Kur’an’da geçen “onlara âfâkta ve enfüste ayetlerimizi göstereceğiz” ayeti ne anlatıyor?
Fussilet Suresi 53. ayette Yüce Allah şöyle buyurur:
“Onlara hem dış dünyada (âfâkda) hem de kendi nefislerinde (enfüste) ayetlerimizi göstereceğiz ki, sonunda onun hak olduğu kendilerine apaçık belli olsun…”
Bu ayet, Allah’ın varlığını ve birliğini hem evrenin düzeniyle hem de insanın iç âlemiyle ispatladığını haber verir. Peki, bu deliller nelerdir ve nasıl anlaşılır?
Âfâkî deliller nedir? Evren Allah’ın varlığına nasıl işaret eder?
Âfâkî deliller, insanın dışındaki âlemde – gökyüzünde, yıldızlarda, gece-gündüz döngüsünde, doğada ve kainatın muazzam düzeninde – görülen işaretlerdir. Bediüzzaman’a göre kainat, Allah’ın birliğini gösteren büyük bir kitap gibidir. Bu kitapta yazılı olan her varlık, her sistem Allah’ın kudretini, ilmini ve iradesini gösteren bir delildir.
Örneğin:
- Güneşin doğuşu ve batışı
- Mevsimlerin değişimi
- Mükemmel dengeyle yaratılmış canlılar
- Galaksiler, yıldızlar ve atom altı parçacıklar
Tüm bunlar gelişigüzel oluşamayacak kadar düzenli, amaçlı ve anlamlıdır. Bu da “Tesadüf değil, Tevhid var!” dedirtir.
Enfüsî deliller nedir? İnsan kendi içinde Allah’ı nasıl tanır?
Enfüsî deliller, insanın kendi nefsi üzerindeki gözlemleriyle ortaya çıkar. “Kendi bedenine, ruhuna, aklına bak; Allah’ı orada da göreceksin” der adeta bu deliller.
Bediüzzaman’a göre insan, küçük bir kainattır. Allah’ın isimlerinin bir aynasıdır. Bu aynalık üç yolla gerçekleşir:
- Zıtlıklarla: Acizlik, fakirlik ve kusurlarımız, Allah’ın kudretini, zenginliğini ve kusursuzluğunu gösterir.
- Numunelerle: Bizdeki sınırlı görme, işitme ve bilme yetileri; Allah’ın sonsuz ilim, basar ve semi’ sıfatlarına işaret eder.
- Nakışlarla: Varlığımızdaki sanat; Allah’ın Musavvir (şekil veren), Şafi (şifa veren), Rezzak (rızık veren) gibi isimlerini gösterir.
Bir insan Allah’ın isimlerine nasıl daha iyi ayna olabilir?
Tıpkı aynaların yansıtma kapasitesi gibi, insan da ahlaki gelişimiyle Allah’ın isimlerini daha net yansıtır. Ahlakı güzelleştikçe, Allah’ın merhamet, sabır, hilim gibi sıfatları insanda daha belirgin hale gelir. Bu noktada en mükemmel örnek, “güzel ahlak üzere yaratılmış” olan Hz. Muhammed (s.a.v)’dir.
Tefsir âlimleri bu ayeti nasıl yorumlamıştır?
Fahruddin er-Râzi ve Elmalılı Hamdi Yazır gibi müfessirler, bu ayetin hem bilimsel hem de tarihî mucizelere işaret ettiğini belirtir. Âfâkî deliller, evrenin sırlarıdır; enfüsî deliller ise insanın iç dünyasındaki mucizelerdir. Bu deliller zamanla daha fazla anlaşılacak, inkâr eden kalpler bile hakikati görecektir.
Bu delilleri görmek için neye ihtiyaç var?
Tefekkür ve iman. Herkes bu âyetleri görse de, derin düşünmeyenler sadece yüzeyde kalır. Tefekkür eden ise varlığın arkasındaki Yaratıcı’yı bulur.
Âfâk ve Enfüs, aynı hakikate işaret ediyor
İster gökyüzüne bak, ister kalbinin derinliklerine… Her şey Allah’ın varlığına ve birliğine tanıklık eder. Bediüzzaman’ın ifadesiyle: “Kainat, büyük bir Kur’an’dır. İnsan da onun küçük bir tefsiridir.”
İlgili İçerikler
- İftarda Nasıl Beslenmeli? Doğru Yemek Seçimi ve Su Tüketimi
- Sahurda Kaç Bardak Su İçilmeli? Gün Boyu Susuzluğu Önleme Rehberi
- Sahurda Ne Yenir? Tok Tutan ve Sağlıklı Sahur Besinleri
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!