TDK Güncel Türkçe Sözlük’te isim olarak tanımlanan Yasallık, hukuka uygunluk ve yasalara uygun olma durumu anlamını taşır. Özellikle hukuk ve yönetim alanlarında, bir eylemin veya durumun kanunlara ne ölçüde uygun olduğunu belirtmek için sıkça kullanılır.
Günlük konuşmalarda ve özellikle hukuki metinlerde karşılaştığımız ‘yasallık’ kavramı, bir eylemin veya durumun yasalara uygunluğunu ifade eder. Toplumsal düzenin ve adaletin Temel taşlarından biri olan bu kavram, bireylerin ve kurumların davranışlarını şekillendirir. Bir kararın veya uygulamanın kanunlarla ne denli örtüştüğünü anlamak için ‘yasallık’ ilkesi büyük önem taşır. Bu metin, yasallık kelimesinin derinlemesine anlamını, kökenini ve çeşitli kullanım alanlarını aydınlatmayı amaçlamaktadır.
Yasallık Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı
Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yasallık kelimesi, bir ismin niteliğini belirten bir kavram olarak yer almaktadır. Temel olarak, bir eylemin, durumun, kararın veya uygulamanın mevcut Hukuk kurallarına, kanunlara ve yönetmeliklere tamamen uygun olma halini ifade eder. Bu durum, söz konusu eylemin hukuk düzeni tarafından meşru kabul edildiği ve herhangi bir yasal ihlal içermediği anlamına gelir. Yasallık ilkesi, modern hukuk sistemlerinin vazgeçilmez bir parçası olup, devletin tüm işlem ve eylemlerinin hukuka uygunluğunu denetlemeyi ve güvence altına almayı amaçlar. Bir işlemin yasallığı sorgulandığında, o işlemin ilgili mevzuatla ne derece örtüştüğü incelenir. Bu bağlamda, yasallık, hukukun üstünlüğü prensibinin somut bir yansımasıdır.
Yasallık Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi
Yasallık kelimesi, Türkçe kökenli bir sözcüktür. Temelini, dilimize özgü olan ‘yasa’ kelimesinden alır. ‘Yasa’ kelimesi, eski Türkçede ‘yaygı’, ‘yayılma’, ‘düzen’ gibi anlamlara gelen köklerden türemiştir ve zamanla ‘hukuk kuralı’, ‘kanun’ anlamını kazanmıştır. ‘Yasa’ kelimesine, sıfat yapma eki olan ‘-sal’ eklenerek ‘yasal’ (kanuna uygun) kelimesi türetilmiştir. Ardından, bir durum veya nitelik bildiren ‘-lık’ eki eklenerek ‘yasallık’ (yasal olma durumu, hukuka uygunluk) kavramı meydana gelmiştir. Dolayısıyla, yasallık, tamamen Türkçe eklerle türetilmiş, dilimizin kendi imkanlarıyla oluşturulmuş bir kavramdır ve herhangi bir yabancı dilden doğrudan alıntı değildir. Anlam kaymasından ziyade, mevcut kökten türetilerek anlam genişlemesi ve derinleşmesi yaşanmıştır.
Yasallık Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı
Günlük yaşamda, resmi yazışmalarda ve hukuki tartışmalarda Sıklıkla karşımıza çıkan yasallık kelimesinin farklı kullanım örnekleri şunlardır:
Şirketin aldığı son kararın yasallığı hakkında ciddi şüpheler vardı.
Bu cümle, bir kararın hukuka uygunluğunun sorgulandığını ifade eder.
Yapılan denetimler sonucunda tüm işlemlerin yasallığı onaylandı.
Denetimin, işlemlerin kanunlara uygun olduğunu teyit ettiğini gösterir.
Hukuk devletinde, hiçbir eylem yasallık ilkesine aykırı olamaz.
Hukuk devletinin temel prensiplerinden birini vurgular.
Yeni çıkarılan yönetmeliğin yasallığı, Anayasa Mahkemesi tarafından incelenecek.
Bir yasal düzenlemenin anayasaya uygunluğunun değerlendirileceğini belirtir.
Vatandaşların temel hak ve özgürlükleri, yasallık güvencesi altındadır.
Hakların kanunlar tarafından korunduğunu ve meşruiyetinin sağlandığını anlatır.
Yasallık Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları
Yasallık kelimesi, hukuki ve idari bağlamlarda sıklıkla kullanılan bir terim olduğu için, anlamdaşları ve karşıt anlamlıları da bu çerçevede değerlendirilmelidir.
Eş Anlamlıları:
- Hukukilik: Hukuka uygun olma durumu, bir eylemin hukuk kurallarına göre meşruiyeti.
- Meşruiyet: Hukuka, ahlaka veya genel kabul görmüş ilkelere uygunluk, haklılık.
- Kanunilik: Kanunlara uygunluk, yasalara göre geçerli olma hali.
Yakın Anlamlıları:
- Uygunluk: Bir şeye göre olma, ona uyma durumu.
- Geçerlilik: Hukuken veya mantıken kabul edilebilir olma durumu.
Zıt Anlamlıları:
- Yasa dışılık: Yasalara aykırı olma durumu, hukuka aykırılık.
- Gayrimeşruluk: Yasalara, ahlaka veya genel ilkelere aykırı olma, meşru olmama hali.
- Kanunsuzluk: Kanunlara uymama, kanunlara aykırı davranma.
İlgili İçerikler
- Uyanabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
- Uyarlayabilmek Ne Demek? Uyarlayabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- Uyanabilme Ne Demek? Uyanabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
Yasallık Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Yasallık kavramına dair merak edilen bazı temel sorular ve cevapları şunlardır:
Yasallık ne demek kısaca?
Yasallık, bir eylemin, durumun veya kararın mevcut hukuk kurallarına ve yasalara uygun olma halidir.
Yasallık hangi dilden gelir?
Yasallık kelimesi, ‘yasa’ kökünden türemiş olup, tamamen Türkçe kökenli bir sözcüktür.
Yasallık kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Yasallık kelimesinin eş anlamlıları arasında Hukukilik, meşruiyet ve kanunilik sayılabilir.
Yasallık cümle içinde nasıl kullanılır?
Örneğin, “Bu kararın yasallığı tartışılıyor” şeklinde, bir eylemin hukuki uygunluğunu sorgulamak amacıyla kullanılabilir.
Yasallık kelimesi TDK’da var mı?
Evet, Yasallık kelimesi Türk Dil Kurumu’nun Güncel Türkçe Sözlük’ünde yer almaktadır ve hukuka uygunluk anlamını taşır.
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!