Hukukilik Ne Demek? Hukukilik TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Hukukilik, Arapça kökenli bir isim olup hukuka uygunluk ve yasalara bağlılık anlamına gelir. Bu terim, özellikle idari ve yargı süreçlerinde, alınan kararların ve yapılan işlemlerin yasalara ne denli uygun olduğunu ifade etmek için yaygın olarak kullanılır.

Hukukilik, özellikle kamu yönetimi ve Hukuk alanında sıkça karşılaştığımız Temel kavramlardan biridir. Bir eylemin veya kararın hukukilik ilkesine uygun olması, o eylemin yasalara, yönetmeliklere ve genel hukuk prensiplerine tam uyum sağladığı anlamına gelir. Bu kavram, devletin tüm işlem ve eylemlerinde hukukun üstünlüğünü ve yasalara bağlılığı vurgulayarak bireylerin hak ve özgürlüklerinin güvence altına alınmasında kritik bir rol oynar.

Hukukilik Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Türk Dil Kurumu’nun güncel sözlüğüne göre hukukilik, isim olarak “hukuka uygunluk durumu” veya “Yasallık” anlamını taşır. Bu tanım, bir eylemin, işlemin, kararın ya da durumun, yürürlükteki yasalara, anayasa hükümlerine, uluslararası antlaşmalara ve genel hukuk prensiplerine tam olarak uyumlu olmasını ifade eder. Özellikle idari hukukta ve kamu yönetiminde büyük önem taşıyan bu ilke, devletin tüm faaliyetlerinin keyfilikten uzak, öngörülebilir ve yasal çerçevede gerçekleşmesini temin eder. Kamu gücünü kullanan tüm organların, yetkilerini hukuk kuralları içinde kullanma zorunluluğunu vurgular.

Hukukilik Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Hukukilik kelimesi, Türkçeye Arapçadan geçen “hukuk” kelimesinin türemiş halidir. Arapça kökenli “hak” (حق) kelimesinin çoğulu olan “hukuk” (حقوق), “haklar”, “yasalar” anlamına gelir. “Hukuki” kelimesi ise “hukukla ilgili, hukuka ait” anlamında bir sıfattır. Hukukilik kelimesi, bu “hukuki” sıfatına Türkçedeki “-lik” yapım ekinin eklenmesiyle “hukuki olma durumu, hukuka uygunluk” anlamını kazanmıştır. Bu ek, bir niteliğin veya durumun adını oluşturmak için kullanılır. Dolayısıyla, kelimenin etimolojik kökeni, Arapça “hak” kelimesine dayanmakta ve Türkçenin ekleme özelliğiyle yeni bir kavramsal anlam meydana getirmektedir.

Hukukilik Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. İdari yargı, kamu idaresinin işlemlerinin hukukilik denetimini yapar.

   Bu cümle, idari işlemlerin yasalara uygunluğunun yargı tarafından incelendiğini belirtir.

2. Bir kararın hukukilik ilkesine aykırı olması, onun iptal edilmesine yol açabilir.

   Alınan bir kararın yasalara uygun olmaması durumunda karşılaşılacak sonucu ifade eder.

3. Avukat, müvekkilinin eylemlerinin hukukilik çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini savundu.

   Yasalara uygunluk bağlamında bir değerlendirme talebini vurgular.

4. Tüm yasal düzenlemeler, demokratik bir devlette hukukilik prensibine dayanmak zorundadır.

   Yasa yapım sürecinde temel alınan bir ilkeyi açıklar.

5. Yapılan harcamaların hukukilik açısından incelenmesi, mali denetimin önemli bir parçasıdır.

   Mali işlemlerin yasalara uygunluğunun denetlenmesi bağlamında kullanılır.

Hukukilik Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Hukukilik kelimesi, özellikle hukuk ve idare alanında kullanılan spesifik bir terim olduğu için eş ve zıt anlamlıları da bu bağlamda değerlendirilmelidir.

Eş Anlamlıları:

• Yasallık: Hukuka uygun olma durumu, yasalara uygunluk.
• Kanunilik: Özellikle kanunlara uygunluk prensibi.
• Meşruluk: Bir eylemin veya otoritenin yasalara ve ahlaki ilkelere uygunluğu, haklılığı (daha geniş bir anlam taşır).

Yakın Anlamlıları:

• Hukuka uygunluk: Kelimenin doğrudan tanımını oluşturan ifade.
• Hukukun üstünlüğü ilkesi: Hukukiliğin temelini oluşturan daha geniş bir prensip.

Zıt Anlamlıları:

• Hukuka aykırılık: Yasalara veya hukuk kurallarına uymama, karşı gelme durumu.
• Gayrimeşruluk: Yasalara veya meşruiyet ilkelerine aykırılık, haksızlık.
• Keyfilik: Hukuki bir dayanağı olmaksızın, kişisel isteğe veya iradeye göre Hareket etme durumu.

Hukukilik ile Sık Karıştırılan Kelimeler

Hukukilik ve Meşruluk kavramları Zaman zaman birbirine karıştırılsa da aralarında önemli bir fark bulunur. Hukukilik, bir eylem veya kararın sadece yazılı yasalara uygunluğunu ifade ederken; meşruluk, yasalara uygunluğun yanı sıra toplumsal değerlere, ahlaki ilkelere ve genel kabul görmüş normlara uygunluğu da kapsar. Yani, yasalara uygun olan her şey hukuki iken, hukuki olan her şey her zaman meşru olmayabilir. Bu ayrım, özellikle hukuk felsefesi ve siyaset bilimi alanında önem taşır.

İlgili İçerikler

• Katılabilme Ne Demek? Katılabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Katabilmek Ne Demek? Katabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Kavuşuverme Ne Demek? Kavuşuverme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Hukukilik Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Hukukilik ne demek kısaca?

Hukukilik, bir eylemin, kararın veya durumun yürürlükteki yasalara ve hukuk kurallarına tamamen uygun olması, yani hukuka uygunluk ve yasallık anlamına gelir.

Hukukilik hangi dilden gelir?

Hukukilik kelimesi, Arapça kökenli “hukuk” kelimesinden türemiş olup, “hukuki” sıfatına Türkçe “-lik” ekinin eklenmesiyle oluşmuştur.

Hukukilik kelimesinin eş anlamlısı nedir?

Hukukilik kelimesinin eş anlamlıları arasında “yasallık”, “kanunilik” ve belirli bağlamlarda “meşruluk” sayılabilir.

Hukukilik cümle içinde nasıl kullanılır?

Bu kelime genellikle “İdari işlemlerin hukukilik denetimi yapılır” veya “Bir kararın hukukilik ilkesine aykırı olması” gibi bağlamlarda kullanılır.

Hukukilik kelimesi TDK’da var mı?

Evet, Türk Dil Kurumu’nun Güncel Türkçe Sözlüğü’nde hukukilik kelimesi “hukuka uygunluk durumu, yasallık” anlamıyla yer almaktadır.