TDK Güncel Türkçe Sözlük’te isim olarak tanımlanan Uzatabilme, bir şeyi mevcut durumundan daha uzun, daha sürekli veya daha geniş bir hale getirebilme yeteneği veya eylemi anlamını taşır. Günlük dilde genellikle bir süreyi, bir nesnenin boyutunu veya bir konunun kapsamını genişletme bağlamında kullanılır.
Hayatın pek çok alanında karşımıza çıkan ‘uzatma’ eyleminin isim hali olan Uzatabilme, bir sürecin, bir nesnenin veya bir durumun belirli bir sınırın ötesine taşınabilme kapasitesini ifade eder. Özellikle zaman yönetimi, esneklik ve değişim yeteneği gibi konularda bu kavram önem kazanır. Bu yetenek, planlamadan iletişime kadar geniş bir yelpazede farklı anlamlar barındırabilir. Bu metinde, Uzatabilme kelimesinin dilimizdeki yerini, derinlemesine anlamlarını ve çeşitli kullanım alanlarını keşfedeceksiniz.
Uzatabilme Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı
Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer alan bilgilere göre, Uzatabilme kelimesi isim (ad) türünde bir sözcüktür. Temel olarak, bir şeyi mevcut durumundan daha uzun, daha geniş veya daha sürekli bir hale getirme yeteneğini veya bu yöndeki eylemi ifade eder. Bu anlam, hem somut nesnelerin fiziksel boyutlarını artırma hem de soyut kavramların (süre, konu, süreç) kapsamını genişletme bağlamında kullanılır.
1. Anlam (Gerçek): Bir nesnenin, sürenin, olayın veya konunun mevcut sınırlarını aşarak daha uzun, daha kapsamlı veya daha geniş bir hale getirme kapasitesi veya bu eylemin kendisi. Örneğin, bir toplantı süresini uzatabilme, bir telin boyunu uzatabilme veya bir konuyu daha detaylı bir şekilde ele alarak kapsamını uzatabilme gibi durumlarda karşımıza çıkar. Bu anlam, genellikle bir esneklik, adaptasyon veya kontrol yeteneğini vurgular.
Uzatabilme Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi
Uzatabilme kelimesi, köken olarak tamamen Türkçedir. ‘Uzatmak’ fiilinden türemiş olup, fiile eklenen ‘-abilme’ yeterlilik eki ile ‘uzatma eylemini yapabilme’ anlamını kazanır. Son olarak gelen ‘-me’ isim fiil eki ise bu yapıyı bir isim haline getirir. Dolayısıyla, kelimenin temelinde ‘uzatmak’ eylemi yatar. ‘Uzatmak’ fiili ise Eski Türkçeden bu yana varlığını sürdüren ‘uza-‘ kökünden gelmektedir. Bu kök, ‘mesafe katetmek, genişlemek, boyu artmak’ gibi anlamları içerir. ‘Uzatabilme’ kelimesi, dilimize herhangi bir yabancı dilden geçmemiş, Türkçenin kendi iç dinamikleriyle oluşturduğu bir yapıdır ve anlam kaymasına uğramamıştır; doğrudan ‘uzatma yeteneği’ anlamını taşır.
Uzatabilme Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı
Toplantının süresini, tüm gündem maddelerini konuşabilmek adına uzatabilme yeteneğimiz olmalıydı.
Bu cümle, bir süreyi yönetme ve gerektiğinde genişletme kapasitesini vurgular.
Bir yazarın, okuyucuyu sıkmadan bir hikayeyi gereğinden fazla uzatabilme becerisi, kaleminin gücünü gösterir.
Burada, edebi bir eserde konuyu işleme ve anlatımı genişletme kabiliyeti anlatılmıştır.
Projenin teslim tarihini uzatabilme ihtimali, ekibe biraz nefes alma fırsatı verdi.
Resmi bir bağlamda, bir son tarihi esnetme olasılığını ifade etmektedir.
Çocuğun uyku saatini uzatabilme çabaları, ebeveynleri için bazen zorlu bir mücadeleye dönüşür.
Günlük hayatta, bir eylemin süresini artırma gayretini betimler.
Bu durumdaki belirsizliği daha fazla uzatabilme lüksümüz yok, bir an önce karar vermeliyiz.
Mecazi bir kullanım olup, bir olumsuz durumu veya süreci devam ettirme imkanının kalmadığını belirtir.
Uzatabilme Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları
Uzatabilme kelimesinin anlamdaşları ve karşıt anlamlıları, kelimenin ifade ettiği eylemin farklı yönlerini ortaya koyar.
Eş Anlamlıları
- Genişletebilme: Bir şeyin kapsamını veya boyutunu artırma yeteneği.
- Sürdürebilme: Bir eylemi veya durumu devam ettirme, kesintiye uğratmama kapasitesi.
- Erteleyebilme: Bir olayın veya kararın zamanını ileriye atma imkanı.
Yakın Anlamlıları
- Geciktirebilme: Bir şeyin başlangıcını veya bitişini daha geç bir zamana taşıma.
- Uzatım Sağlama: Resmî veya planlı bir şekilde bir süreye ek zaman tanıma.
Zıt Anlamlıları
- Kısaltabilme: Bir şeyin süresini veya boyutunu azaltma yeteneği.
- Bitirebilme: Bir eylemi, süreci veya durumu sona erdirme kapasitesi.
- Sonlandırabilme: Bir şeye kesin olarak nokta koyma, bitirme imkanı.
İlgili İçerikler
- Koklayabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
- Koklatabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
- Koklayabilme Ne Demek? Koklayabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
Uzatabilme Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Uzatabilme ne demek kısaca?
Uzatabilme, bir şeyin süresini, boyutunu veya kapsamını daha uzun veya daha geniş hale getirme yeteneği veya bu eylemin kendisidir.
Uzatabilme hangi dilden gelir?
Uzatabilme kelimesi, köken olarak tamamen Türkçedir; ‘uzatmak’ fiilinden türetilmiştir.
Uzatabilme kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Uzatabilme kelimesinin eş anlamlıları arasında ‘genişletebilme’, ‘sürdürebilme’ ve ‘erteleyebilme’ sayılabilir.
Uzatabilme cümle içinde nasıl kullanılır?
Örneğin, “Toplantının süresini uzatabilme yeteneğimiz olmalıydı” veya “Projenin teslim tarihini uzatabilme ihtimali vardı” şeklinde kullanılabilir.
Uzatabilme kelimesi TDK’da var mı?
Evet, Uzatabilme kelimesi Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te isim olarak yer almaktadır.
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!