TDK Güncel Türkçe Sözlük’te isim olarak tanımlanan unutturabilme, Türkçe kökenli bir sözcük olup bir şeyi veya bir kimseyi bellekteki yerinden silme, hatırlanmasını engelleme yeteneği veya eylemi anlamına gelir. Bu sözcük, özellikle geçmişte yaşanan olumsuzlukların üstesinden gelme ve onları geride bırakma çabalarını ifade eder.
Günlük konuşmada ve edebi metinlerde sıkça karşılaştığımız ‘unutturabilme’ kelimesi, hafızanın karmaşık yapısını ve zamanın iyileştirici gücünü çağrıştırır. Özellikle Travmatik deneyimlerin veya acı veren anıların etkisini azaltma çabasında bu kavramın önemi büyüktür. Bireylerin veya toplumların geçmişle yüzleşme ve onu geride bırakma süreçlerinde kritik bir rol oynayan unutturabilme, psikolojik ve sosyolojik açılardan derin anlamlar taşır. Bu içerik, ‘unutturabilme’ sözcüğünün TDK anlamından kökenine, kullanım örneklerinden eş anlamlılarına kadar tüm detaylarını kapsamlı bir şekilde sunmaktadır.
Unutturabilme Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı
Türk Dil Kurumu’nun genel prensipleri ve dilimizin türetme kuralları ışığında, unutturabilme kelimesi, bir eylemin Gerçekleştirilebilme yeteneğini ve bu yeteneğin isimleşmiş halini ifade eder. Bu sözcük, ‘unutmak’ fiilinden türeyen ve belirli eklerle zenginleşen bir yapıya sahiptir. Temelde, bir olayın, bir kişinin veya bir durumun hafızalardan silinmesi, akıldan çıkarılması veya hatırlanmasının engellenmesi kapasitesi anlamına gelir.
1. Anlam (İsim): Bir şeyi veya bir kimseyi unutturma becerisi, yeteneği veya durumu. Bu anlamda, geçmişte yaşanan olumsuzlukların veya kişilerin hafızalardan silinmesi, hatırlanmaması için gösterilen çabayı veya bu çabanın sonucunu ifade eder. Örneğin, bir olayın etkisini zamanla azaltma, bir kişiyi gözden düşürme veya bir hatırayı silme kapasitesi olarak yorumlanabilir. Toplumsal hafızanın şekillenmesinde, belirli olayların veya şahsiyetlerin anımsanmaması yönündeki bilinçli veya bilinçsiz süreçleri de kapsar. Bu, hem aktif bir eylemi hem de doğal bir süreci ifade edebilir.
Unutturabilme Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi
Unutturabilme kelimesi, tamamen Türkçe kökenli bir yapıya sahiptir ve dilimizin zengin türetme potansiyelini gözler önüne serer. Kelimenin temelini ‘unutmak’ fiili oluşturur. Bu fiil, bir şeyi veya bir kimseyi hafızadan çıkarmak, hatırlamamak anlamına gelir.
‘Unutmak’ fiiline ilk olarak ‘-tur-‘ ettirgenlik eki eklenir. Bu ek, fiile ‘birine bir şeyi unutturmak’ yani bir başkasına unutturma eylemini yaptırmak anlamını kazandırır. Ardından bu ‘unutturmak’ fiiline ‘-abil-‘ yeterlilik fiili eklenir. Bu ek, eylemin yapılabilirliğini, yeteneğini veya olasılığını ifade ederek ‘Unutturabilmek’ fiilini meydana getirir; yani ‘unutturma yeteneğine sahip olmak’ anlamı oluşur. Son olarak, bu fiil ‘unutturabilme’ şeklinde ‘-me’ isim fiil ekiyle isimleşir. Bu etimolojik yolculuk, kelimenin ‘bir şeyi veya bir kimseyi unutturma yeteneği veya durumu’ anlamını net bir şekilde ortaya koyar ve dilimizdeki eklerin anlamı nasıl derinleştirdiğini gösterir.
Unutturabilme Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı
Unutturabilme kelimesi, farklı bağlamlarda kullanılarak hafıza, zaman ve etki arasındaki ilişkiyi ifade eder. İşte bu kelimenin cümle içinde kullanımına dair beş örnek:
- Geçmişin acılarını unutturabilme yeteneği, zamanın en büyük armağanlarından biridir.
- Sanat, toplumsal hafızadaki önemli olayların unutturabilme gücüne karşı duran en etkili araçlardan biridir.
- Yönetimin, kamuoyunun tepkisini dindirme ve yaşanan krizi unutturabilme çabaları sonuçsuz kaldı.
- Bazı insanlar, yaşadıkları kötü deneyimleri kendilerine unutturabilme konusunda Oldukça başarılıdır.
- Edebiyatın gücü, geçmişin gölgelerini unutturabilme değil, onları farklı bir ışıkta yeniden yorumlayabilmektir.
Bu cümle, zamanın olumsuz anıları silme veya etkisini azaltma gücünü, yani unutulmaya bırakma kapasitesini vurgular.
Burada sanatın, unutulmaya yüz tutan olayları canlı tutma ve hatırlatma rolü açıklanır, böylece unutturma çabalarına meydan okuduğu belirtilir.
Bu örnek, bir olayın halkın zihninden silinmesi yönündeki aktif bir girişimi ve bu girişimin başarısızlığını anlatır.
Kişisel bir yetenek olarak, bireyin kendi travmalarıyla başa çıkma ve onları geride bırakma becerisini, yani kendine unutturma kapasitesini ifade eder.
Bu edebi bağlamdaki cümle, edebiyatın amacının sadece unutmak olmadığını, aksine geçmişi farklı bir perspektifle ele alma yeteneğini vurgular.
Unutturabilme Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları
Unutturabilme kelimesinin anlam derinliğini daha iyi kavramak için eş ve zıt anlamlılarına bakmak faydalıdır.
Eş Anlamlıları:
- Unutulmaya Bırakma: Bir şeyi veya bir kimseyi Bilerek veya bilmeyerek hafızadan silme, önemini yitirmesini sağlama durumu.
- Hafızadan Silme: Bellekten tamamen çıkarma, hatırlanmasını engelleme eylemi veya yeteneği.
- Gündemden Düşürme: Bir konunun veya olayın önemini yitirmesini, konuşulmamasını, akıllardan çıkmasını sağlama kapasitesi.
Yakın Anlamlıları:
- Gölgelendirme: Bir konunun veya kişinin önemini azaltarak dikkatleri başka yöne çekme, böylece unutulmasına yardımcı olma.
- Geri Planda Bırakma: Bir şeyi veya bir kimseyi öncelikli olmaktan çıkarma, ikinci plana atarak zamanla unutulmasına zemin hazırlama.
Zıt Anlamlıları:
- Hatırlatma: Bir şeyi veya bir kimseyi yeniden akla getirme, anımsatma eylemi veya yeteneği.
- Anımsatma: Unutulmuş bir şeyi veya olayı tekrar zihne getirme, hatırlanmasını sağlama kapasitesi.
- Canlandırma: Bir olayı veya hatırayı yeniden yaşatmak, etkisini artırmak ve unutulmasını engellemek.
İlgili İçerikler
- Selahattin Ne Demek? Selahattin TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- Altıncı ayak Ne Demek? Altıncı ayak TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- Kapayabilmek Ne Demek? Kapayabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
Unutturabilme Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Unutturabilme kelimesi hakkında merak edilen bazı yaygın sorular ve cevapları aşağıda sunulmuştur:
Unutturabilme ne demek kısaca?
Unutturabilme, bir şeyi veya bir kimseyi bellekteki yerinden silme, hatırlanmasını engelleme yeteneği veya eylemi anlamına gelir. Geçmişteki olayların veya kişilerin hafızalardan silinmesi durumunu ifade eder.
Unutturabilme hangi dilden gelir?
Bu kelime, tamamen Türkçe kökenli olup ‘unutmak’ fiilinden türemiştir. ‘-tur-‘, ‘-abil-‘ ve ‘-me’ ekleriyle oluşturulmuş, dilimizin kendi yapısı içinde ortaya çıkmıştır.
Unutturabilme kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Unutturabilme kelimesinin eş anlamlıları arasında “unutulmaya bırakma” ve “hafızadan silme” gibi ifadeler yer alır. Bu terimler, benzer anlam bağlamlarında kullanılabilir ve kelimenin anlamını pekiştirir.
Unutturabilme cümle içinde nasıl kullanılır?
“Zamanın, yaşanan kötü anıları unutturabilme gücü bazen şaşırtıcı olabilir.” gibi bir cümlede, zamanın hafızayı silme kapasitesini vurgulamak için kullanılabilir. Bu, kelimenin günlük dildeki pratik kullanımını gösterir.
Unutturabilme kelimesi TDK’da var mı?
Evet, “unutturabilme” kelimesi, TDK’nın temel fiillerinden olan ‘unutmak’ fiilinden türetilmiş, dil bilgisi kurallarına tamamen uygun bir isim fiildir. Anlamı, ‘unutturmak’ fiilinin yeterlilik ve isimleşmiş halini yansıtır ve dilimizdeki türetme mantığına uygundur.
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!