Tükürülme Ne Demek? Tükürülme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

TDK Güncel Türkçe Sözlük’te isim olarak tanımlanan Tükürülme, tükürme eyleminin pasif hali, yani bir şeyin üzerine tükürülmesi veya bir şeyin dışarı atılması anlamını taşır. Bu kelime, genellikle istenmeyen veya tiksindirici bir durumun ifadesinde kullanılır, aynı zamanda bir reddedişin sembolü olabilir.

Günlük dilde bazen tiksinti, bazen de büyük bir reddedişin ifadesi olarak karşımıza çıkan bazı kelimeler vardır. Tükürülme de bu türden, doğrudan bir eylemi anlatan ancak derin anlamlar barındırabilen bir sözcüktür. Bir maddenin veya nesnenin tükürükle birlikte ağızdan dışarı atılması durumunu ifade eden bu kelime, hem fiziksel bir olayı hem de sosyal bir tepkiyi çağrıştırır. Bu içerik, Tükürülme kelimesinin Türkçe’deki yerini, kökenini ve farklı kullanım bağlamlarını detaylıca inceleyecektir.

Tükürülme Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te tükürülme kelimesi, isim türünde tanımlanan bir sözcüktür. En Temel anlamıyla, ‘tükürmek’ eyleminin Edilgen (pasif) halini ifade eder. Yani, bir şeyin tükürükle birlikte ağızdan dışarı atılması veya bir kimsenin üzerine tükürülmesi eyleminin kendisidir. Bu durum, genellikle istenmeyen bir sıvının veya katı maddenin ağızdan zorla çıkarılması halini anlatır. Örneğin, bir yiyeceğin tadı kötü geldiğinde ağızdan dışarı atılması veya bir canlının savunma mekanizması olarak tükürük fırlatması gibi durumlarda bu eylem gerçekleşir. Kelime, aynı zamanda, bir nesnenin ya da bir durumun aşağılanması, reddedilmesi veya tiksintiyle karşılanması gibi mecaz anlamlara da kapı aralayabilir, ancak bu daha çok eylemin kendisinden ziyade, eylemin yarattığı sosyal algıyla ilişkilidir. Dolayısıyla, tükürülme doğrudan bir eylemin sonucu olarak tanımlanır.

Tükürülme Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Tükürülme kelimesi, Türkçenin özgün yapısında kök salmış, Türkçe kökenli bir sözcüktür. Temelini, ağızdan tükürük veya benzeri bir sıvıyı atmak anlamına gelen ‘tükürmek’ fiilinden alır. Bu fiil köküne, edilgen çatıyı oluşturan ‘-ül’ yapım eki ve ardından fiilden isim türeten ‘-me’ eki eklenerek türetilmiştir. Dolayısıyla, tükürülme, ‘tükürme eyleminin pasif veya nesneye yönelik hali’ anlamını kazanmıştır. Kelimenin yapısı, eylemin kim tarafından yapıldığından çok, eylemin neyin üzerinde gerçekleştiğini veya eylemin sonucunu vurgular. Türkçe dilbilgisinin tipik bir örneği olan bu türetme, kelimenin anlamını net bir şekilde ortaya koyar ve dilimizde herhangi bir anlam kaymasına uğramadan, doğrudan fiziksel eylemi ifade etmeye devam eder.

Tükürülme Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

Tükürülme kelimesinin farklı bağlamlarda Nasıl kullanıldığını gösteren bazı örnekler aşağıda yer almaktadır:

1. Yerdeki sigara izmaritlerinin üzerine sürekli tükürülmesi, çevrenin kirli görünmesine neden oluyordu.

   Bu cümle, çevresel kirlilik bağlamında, yerlere tükürme eyleminin pasif halini ifade eder.

2. Yapılan o iğrenç şaka, salonda genel bir tükürülme hissi yarattı, kimse gülmedi.

   Burada kelime, doğrudan fiziksel bir eylemden ziyade, bir durumun yarattığı tiksinti ve reddediş hissini mecazi olarak güçlendirir.

3. Sanat eserinin üzerine tükürülmesi, sanat dünyasında büyük bir skandala yol açtı ve geniş yankı uyandırdı.

   Bu örnek, bir nesnenin aşağılanması ve saygısızlık edilmesi eylemini vurgular.

4. Toplumda bazı davranışların tükürülmesi, o davranışların kabul görmediğinin açık bir işaretidir.

   Bu cümle, kelimeyi sosyal bir reddedişin ve dışlamanın sembolü olarak daha soyut bir bağlamda kullanır.

5. Yıllar önce yaşanan o talihsiz olayın detaylarının her an yeniden tükürülmesi, mağdurun yaralarını tekrar kanatıyordu.

   Burada, hoş olmayan bir olayın sürekli olarak hatırlatılması veya ortaya çıkarılması anlamında mecazi bir kullanım söz konusudur.

Tükürülme Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Tükürülme kelimesinin anlam yelpazesine yakın veya karşıt anlam taşıyan sözcükler, kelimenin ifade gücünü daha iyi anlamamıza yardımcı olur.

Eş Anlamlıları:

• Atılma: Bir şeyin dışarıya fırlatılması veya gönderilmesi eylemi. Ağızdan bir şeyin dışarı atılması bağlamında tükürülme ile eş anlamlı olabilir.
• Dışarı Çıkarılma: Bir nesnenin veya sıvının bulunduğu yerden dışarıya alınması durumu. Tükürükle birlikte bir maddenin ağızdan dışarıya çıkarılması anlamında tükürülme ile örtüşür.
• Reddedilme: Bir durumun veya teklifin kabul edilmemesi, geri çevrilmesi. Mecazi olarak, bir kişiye veya fikre tükürülme eylemiyle gösterilen aşağılama ve reddediş anlamında kullanılabilir.

Yakın Anlamlıları:

• İfrazat: Vücuttan dışarı atılan salgı maddeleri. Tükürüğün kendisi bir ifrazat olduğu için, tükürülme eylemi de bu kapsamda değerlendirilebilir.
• Küçümsenme: Bir şeye değer verilmemesi, önemsenmemesi. Toplumsal veya kişisel bir tükürülme eylemi, genellikle küçümseme duygusunu ifade eder.

Zıt Anlamlıları:

• Yutulma: Ağza alınan bir şeyin boğazdan geçirilerek mideye indirilmesi eylemi. Tükürülmenin tam tersi bir eylemi ifade eder.
• Kabul Edilme: Bir şeyin veya durumun onaylanması, içe alınması. Hem fiziksel (yutma) hem de mecazi (reddedilmeme) anlamda tükürülmenin zıttıdır.
• İçe Alma: Dışarıdan bir şeyi içeriye almak, benimsemek. Fiziksel olarak Yutmak, mecazi olarak ise benimsemek anlamında tükürülmenin karşıtıdır.

İlgili İçerikler

• Koklayabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Koklatabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Koklayabilme Ne Demek? Koklayabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Tükürülme Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Tükürülme kelimesiyle ilgili merak edilen bazı temel sorular ve yanıtları şunlardır:

1. Tükürülme ne demek kısaca?

   Kısaca Tükürülme, tükürme eyleminin pasif halidir; yani bir şeyin ağızdan tükürükle birlikte dışarı atılması veya bir şeyin üzerine tükürülmesi durumunu ifade eder.

2. Tükürülme hangi dilden gelir?

   Tükürülme kelimesi, Türkçe kökenli bir sözcüktür. Temelini ‘tükürmek’ fiilinden alarak Türkçe dilbilgisi kurallarına göre türetilmiştir.

3. Tükürülme kelimesinin eş anlamlısı nedir?

   Tükürülme kelimesinin eş anlamlıları arasında ‘atılma’, ‘dışarı çıkarılma’ ve mecazi anlamda ‘reddedilme’ sayılabilir.

4. Tükürülme cümle içinde nasıl kullanılır?

   Bu kelime, hem fiziksel bir eylemi (“Yerdeki izmaritlerin üzerine tükürülmesi yasaktır.”) hem de bir durumu veya fikri reddetmeyi, aşağılamayı ifade etmek için (“Yapılan haksızlık, toplumda büyük bir tükürülme ile karşılandı.”) kullanılabilir.

5. Tükürülme kelimesi TDK’da var mı?

   Evet, Tükürülme kelimesi Türk Dil Kurumu’nun (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’ünde yer almakta ve isim olarak tanımlanmaktadır.