Ön yargı Nasıl Yazılır? TDK’ya Göre Doğru Yazılışı Nedir?

Türk Dil Kurumu’na (TDK) göre “ön yargı” kelimesinin doğru yazımı ayrıdır. Genellikle bitişik yazılarak önyargı şeklinde hatalı kullanımına rastlansa da, doğru ve geçerli kullanım ön yargı biçimindedir. Bu ayrım, kelimenin anlam bütünlüğünü korur ve dil bilgisi kurallarına uygundur.

Türkçede bazı kelimelerin bitişik mi yoksa ayrı mı yazılacağı konusunda sıkça tereddüt yaşanır. “Ön yargı” da bu kelimelerden biridir ve genellikle bitişik yazılma eğilimi gösterir. Bu karışıklığın temelinde, kelimelerin anlamca birleşerek yeni bir kavram oluşturduğu durumlarda bitişik yazılma kuralının yanlış yorumlanması yatar. Ancak “ön yargı” kelimesi, “ön” ve “yargı” sözcüklerinin anlamlarını koruyarak bir araya geldiği için ayrı yazılması gereken birleşik bir kelimedir.

Ön yargı Nasıl Yazılır? TDK’ye Göre Doğru Yazımı

Türk Dil Kurumu (TDK), dilimizdeki kelimelerin doğru yazımını belirleyen en yetkili kurumdur. TDK’nin yazım kılavuzlarına göre “ön yargı” kelimesi, iki ayrı kelime olarak, yani “ön” ve “yargı” şeklinde yazılmalıdır. Birçok kişi tarafından sıklıkla yapılan bir hata, bu kelimeyi bitişik yazarak “önyargı” biçiminde kullanmaktır. Ancak bu kullanım yanlıştır ve dilin doğasına aykırıdır. “Ön yargı” kelimesinin ayrı yazılmasının temel nedeni, iki kelimenin de kendi anlamlarını koruyarak bir araya gelmesi ve yeni birleşik bir anlam ifade etmesidir. Kelime, ‘bir kimse veya bir şeyle ilgili olarak belirli olay ve koşullara dayanarak önceden edinilmiş olumlu veya olumsuz yargı’ anlamını taşır ve bu anlamı oluşturan her iki parça da kendi başına anlamlıdır. Bu nedenle, doğru yazım her zaman için “ön yargı” şeklinde olmalıdır.

Ön yargı Neden Bu Şekilde Yazılır?

“Ön yargı” kelimesinin ayrı yazılmasının ardında yatan dil bilgisel mantığı anlamak, benzer durumlardaki diğer kelimelerin yazımını da kavramamıza yardımcı olur. Türkçede birleşik kelimelerin yazımında en önemli kriterlerden biri, kelimelerin birleşirken anlam kaymasına uğrayıp uğramadığıdır. Eğer kelimelerden her ikisi de veya ikincisi kendi anlamını koruyorsa, genellikle ayrı yazılırlar. “Ön yargı” örneğinde de durum böyledir. “Ön” kelimesi, burada ‘önceki’, ‘evvelki’ veya ‘bir şeyden önce gelen’ anlamını taşır. “Yargı” ise ‘bir konu hakkında verilen karar’ veya ‘değerlendirme’ demektir. Bu iki kelime bir araya geldiğinde, “önceden verilmiş yargı” anlamını oluşturur. Her iki kelime de kendi temel anlamlarını kaybetmediği için ayrı yazılmaları gerekmektedir. Yani, “ön” kelimesi burada bir sıfat görevinde, “yargı” kelimesini nitelemektedir. Bu tür durumlarda, dil bilgisi kuralları ayrı yazımı emreder.

Dil Bilgisi Açıklaması

Türk Dil Kurumu’nun birleşik kelimelerin yazımına dair kuralları incelendiğinde, “ön” kelimesiyle başlayan ve ayrı yazılan birçok örnekle karşılaşırız. Örneğin; “ön söz”, “ön koşul”, “ön izleme”, “ön lisans” gibi kelimelerin tamamı ayrı yazılır. Bu kelimelerde “ön” kelimesi, kendinden sonra gelen kelimeye ‘öncesi’, ‘başlangıcı’ veya ‘evveliyatı’ anlamı katmaktadır. Hiçbirinde “ön” kelimesi tek başına bir isim gibi davranıp anlamını yitirmez, aksine nitelediği kelimeyle birlikte yeni bir kavram oluşturur. “Ön yargı” da tam olarak bu kategoriye girer. “Yargı” kelimesi, “ön” kelimesinin eklediği zaman veya sıra anlamıyla birlikte, ‘önceden oluşturulmuş bir değerlendirme’ anlamını kazanır. Bu durum, kelimelerin ses olayına uğramaması ve anlamca kayma yaşamaması nedeniyle ayrı yazılmasını zorunlu kılar. Eğer kelimelerden biri veya ikisi anlamını tamamen yitirip yeni bir varlığı, kavramı veya durumu karşılasaydı (örneğin “gecekondu” veya “mirasyedi” gibi), o zaman bitişik yazılmaları gerekirdi. Ancak “ön yargı”da böyle bir durum söz konusu değildir.

Ön yargı Kelimesinin Cümle İçinde Doğru Kullanımı

“Ön yargı” kelimesini günlük konuşma ve yazışmalarda doğru kullanmak, hem dilimizi doğru kullanma bilincimizi gösterir hem de ifadelerimizin netliğini artırır. İşte “ön yargı” kelimesinin cümle içinde doğru ve yanlış kullanımlarına dair bazı örnekler:

• Doğru: Yeni tanıştığı insanlara karşı her zaman bir ön yargı taşır.
• Yanlış: Yeni tanıştığı insanlara karşı her zaman bir önyargı taşır.
• Doğru: Toplumdaki ön yargıları kırmak için çok çalışmalıyız.
• Yanlış: Toplumdaki önyargıları kırmak için çok çalışmalıyız.
• Doğru: Onun hakkında ön yargılı davranmak doğru olmaz.
• Yanlış: Onun hakkında önyargılı davranmak doğru olmaz.
• Doğru: Medya, bazen yanlış bilgilendirme yaparak ön yargıları körükleyebilir.
• Yanlış: Medya, bazen yanlış bilgilendirme yaparak önyargıları körükleyebilir.
• Doğru: Bir konuda karar verirken ön yargılarımızdan arınmalıyız.
• Yanlış: Bir konuda karar verirken önyargılarımızdan arınmalıyız.

Ön yargı ile Karıştırılan Benzer Kelimeler

Türkçede “ön yargı” gibi ayrı yazılması gereken ancak sıklıkla bitişik yazılan birçok kelime bulunmaktadır. Bu kelimelerin doğru yazımlarını bilmek, yazım hatalarını en aza indirmek açısından önemlidir. İşte “ön yargı” ile benzer yazım hatasına düşülen bazı kelimeler:

• Ön söz: Genellikle “önsöz” şeklinde yanlış yazılır. Doğrusu ön söz‘dür. Kitapların veya yazıların başındaki giriş bölümüdür.
• Ön koşul: Sıklıkla “önkoşul” olarak görülse de doğru yazımı ön koşul‘dur. Bir şeyin gerçekleşmesi için gerekli olan ilk şart anlamına gelir.
• Ön sezi: “Önsezi” olarak hatalı kullanımı yaygındır. Doğrusu ön sezi‘dir. Bir şeyin olacağını önceden hissetme durumudur.
• Ön görünüm: “Öngörünüm” şeklinde yanlış yazılır. Doğrusu ön görünüm‘dür. Bir şeyin henüz tam olarak oluşmamış hali veya taslağıdır.
• Ön eleme: “Öneleme” olarak yanlış yazılır. Doğrusu ön eleme‘dir. Bir yarışma veya seçim öncesinde yapılan ilk eleme aşamasıdır.

Doğru ve Yanlış Yazım Karşılaştırması

Aşağıdaki tablo, “ön yargı” kelimesinin doğru ve yanlış yazımını net bir şekilde karşılaştırmaktadır. Bu tabloyu referans alarak yazım hatalarından kaçınabilirsiniz.

Etiketler

ön yargı nasıl yazılır, ön yargı TDK, ön yargı doğru yazımı, önyargı mı ön yargı mı, ön yargı yazım kılavuzu, TDK yazım kuralları, birleşik kelimelerin yazımı,

İlgili İçerikler

• Ön yazı Nasıl Yazılır? TDK’ya Göre Doğru Yazılışı Nedir?
• Öğleüzeri Nasıl Yazılır? TDK’ya Göre Doğru Yazılışı Nedir?
• Öğretmen Nasıl Yazılır? TDK’ya Göre Doğru Yazılışı Nedir?

A. Said Gül

A. Said Gül, webteknolife.com'un kurucusu ve baş editörüdür. Dijital medya, teknoloji ve güncel habercilik alanlarında içerik üretmektedir. İnternet gazeteciliği ve SEO konularında deneyim sahibidir.