Makale Nasıl Yazılır? TDK’ya Göre Doğru Yazılışı Nedir?

Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına göre ‘makale’ kelimesinin doğru yazımı makale şeklindedir. Bu kelimenin yazılışında genellikle büyük bir karıştırma veya yaygın bir hata gözlemlenmez. Ancak yine de bazı durumlarda farklı telaffuzlar veya yazımlar akla gelebilir. TDK, bu kelimenin doğru ve tek biçiminin makale olduğunu açıkça belirtir.

Türkçemiz, zengin yapısıyla birçok kelimeyi barındırır ve bu kelimelerin doğru yazımı zaman zaman kafa karışıklığına yol açabilir. ‘Makale’ kelimesi de anlamı ve kullanıldığı bağlam itibarıyla önemli bir yere sahip olsa da, yazımında nadiren de olsa tereddütler yaşanabilir. Bu içeriğimizde, TDK’nin belirlediği çerçevede ‘makale’ kelimesinin nasıl doğru yazıldığını, bu yazımın arkasındaki dilbilgisel nedenleri ve günlük hayattaki farklı kullanım örneklerini detaylı bir şekilde ele alacağız.

Makale Nasıl Yazılır? TDK’ye Göre Doğru Yazımı

Türk Dil Kurumu (TDK), dilimizin doğru kullanımı konusunda en yetkin kaynaktır. TDK’ye göre ‘makale’ kelimesinin yazımı oldukça nettir ve herhangi bir istisnai durum içermez. Kelime, Latin alfabesiyle yazıldığında m-a-k-a-l-e harflerinden oluşur ve bu form, dilimizde standart kabul edilmiştir. Halk arasında veya akademik çevrelerde ‘makale’ kelimesinin farklı bir yazılış biçimi neredeyse hiç görülmez. Bu durum, kelimenin dilimize yerleşmiş ve standartlaşmış olmasından kaynaklanır.

Makale, genellikle gazete, dergi, bilimsel yayınlar gibi mecralarda yer alan, herhangi bir konuda o alanda uzman bir kişi tarafından yazılan, bilgi verici ve genellikle kanıtlayıcı nitelikteki yazılara verilen addır. Makaleler, belirli bir yapıya sahiptir: başlık, giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşur. Bu yapısal özellikler, kelimenin anlamını pekiştirirken, yazımındaki sadelik ve standartlık da dikkat çekicidir. Kelimenin doğru yazımı, metinlerin anlaşılırlığı ve dilin bütünlüğü açısından büyük önem taşır.

Makale Neden Bu Şekilde Yazılır?

‘Makale’ kelimesinin yazımının bu denli standart ve tartışmasız olmasının temelinde, kelimenin kökeni ve Türkçeye geçiş süreci yatmaktadır. Bu kelime, Arapça kökenli olup ‘makāla’ (مقالة) kelimesinden dilimize geçmiştir. Arapçada ‘söz, konuşma, yazı’ gibi anlamlara gelen ‘makāla’, Türkçeye geçerken fonetik ve morfolojik olarak küçük bir uyum süreci geçirmiş ve ‘makale’ şeklini almıştır.

Dil Bilgisi Açıklaması

Türkçeye giren yabancı kökenli kelimelerin birçoğu, zamanla dilimizin ses ve yapı kurallarına uyum sağlar. Ancak ‘makale’ kelimesi, bu uyum sürecini çok belirgin değişiklikler olmaksızın tamamlamıştır. Kelimenin sonundaki ‘a’ sesi, Türkçede ‘e’ sesine dönüşerek daha yaygın bir kullanım kazanmıştır. Kelime, dilimizde bir isim (ad) olarak görev yapar ve herhangi bir özel ek veya ön ekle birleştiğinde de kökünde bir değişiklik meydana gelmez. Örneğin, ‘makaleler’ (çoğul), ‘makaleyi’ (belirtme hâli), ‘makalem’ (iyelik eki) gibi çekimlerde kelimenin temel yapısı korunur. Bu durum, kelimenin yazımında karışıklık yaşanmamasının başlıca nedenlerinden biridir. Kelimenin bu stabil yapısı, dilin genel kurallarına uygunluğu ve kolay telaffuz edilebilirliği sayesinde TDK tarafından da net bir şekilde onaylanmıştır.

Makale Kelimesinin Cümle İçinde Doğru Kullanımı

Makale kelimesi, akademik ve edebi metinlerden günlük gazete yazılarına kadar geniş bir yelpazede kullanılır. Doğru kullanım, hem anlam bütünlüğünü sağlar hem de okuyucuya saygı gösterir. Aşağıda, ‘makale’ kelimesinin cümle içinde doğru ve yanlış kullanım örneklerini bulabilirsiniz. ‘Yanlış’ örnekler, kelimenin yaygın olmayan, ancak olası yazım hatalarını temsil etmektedir.

• Doğru: Profesörün son yayımlanan makalesi, büyük ilgi gördü.
• Yanlış: Profesörün son yayımlanan makalası, büyük ilgi gördü.
• Doğru: Bilimsel bir makale yazmak, derinlemesine araştırma gerektirir.
• Yanlış: Bilimsel bir makel yazmak, derinlemesine araştırma gerektirir.
• Doğru: Dergideki her makale, titizlikle incelendikten sonra yayımlanır.
• Yanlış: Dergideki her makale, titizlikle incelendikten sonra yayımlanır.
• Doğru: Öğrenci, tez konusu hakkında beş farklı makale okudu.
• Yanlış: Öğrenci, tez konusu hakkında beş farklı makaale okudu.

Makale ile Karıştırılan Benzer Kelimeler

Türkçede ‘makale’ kelimesiyle doğrudan yazım benzerliği olan ve sıkça karıştırılan kelimeler pek bulunmaz. Ancak aynı edebi veya akademik metin türleri içinde yer alan, işlevleri ve yapıları itibarıyla zaman zaman ‘makale’ ile karıştırılabilecek başka türde yazılar mevcuttur. Bu kelimeler, ‘makale’nin tanımını ve kapsamını daha iyi anlamamıza yardımcı olabilir:

• Deneme: Yazarın herhangi bir konu üzerindeki kişisel görüşlerini, duygu ve düşüncelerini kesin yargılara varmadan, samimi bir dille anlattığı yazı türüdür. Makaleden farklı olarak kanıtlama amacı taşımaz.
• Fıkra (Köşe Yazısı): Günlük gazete veya dergilerde, güncel bir konu hakkında yazarın kişisel görüş ve düşüncelerini kanıtlama amacı gütmeden, kısa ve öz bir şekilde belirttiği yazılardır. Makaleye göre daha kısa ve günceldir.
• İnceleme: Bir eseri, konuyu veya durumu belirli bir bakış açısıyla detaylı olarak ele alan, çözümleyen ve değerlendiren yazılardır. Makale gibi araştırmaya dayanabilir ancak genellikle var olan bir eseri yorumlama üzerine odaklanır.
• Araştırma Yazısı: Belirli bir konuda bilimsel yöntemlerle yapılmış araştırmaların sonuçlarını sunan, bilgi ve bulguların sistematik bir şekilde aktarıldığı kapsamlı metinlerdir. Makale, bir araştırma yazısının daha kısa ve özetlenmiş hali olabilir.

Doğru ve Yanlış Yazım Karşılaştırması

Aşağıdaki tabloda, ‘makale’ kelimesinin TDK’ye göre doğru yazımını ve yaygın olmasa da karşılaşılabilecek yanlış yazım biçimlerini karşılaştırmalı olarak görebilirsiniz. Bu tablo, kelimenin doğru formunu akılda tutmanıza yardımcı olacaktır.

İlgili İçerikler

• Ön yazı Nasıl Yazılır? TDK’ya Göre Doğru Yazılışı Nedir?
• Öğleüzeri Nasıl Yazılır? TDK’ya Göre Doğru Yazılışı Nedir?
• Öğretmen Nasıl Yazılır? TDK’ya Göre Doğru Yazılışı Nedir?

A. Said Gül

A. Said Gül, webteknolife.com'un kurucusu ve baş editörüdür. Dijital medya, teknoloji ve güncel habercilik alanlarında içerik üretmektedir. İnternet gazeteciliği ve SEO konularında deneyim sahibidir.