Korutmak Ne Demek? Korutmak TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

TDK Güncel Türkçe Sözlük’te fiil olarak tanımlanan Korutmak, Türkçe kökenli olup “bir şeyi veya bir kimseyi korumasını sağlamak, bir başkasına koruma eylemini yaptırmak” anlamını taşır. Bu kelime, genellikle bir üst makamın veya yetkilinin, altındaki kişilere koruma görevi vermesi bağlamında kullanılır.

Dilimiz, zengin yapısıyla pek çok farklı anlam ve kullanımı barındıran kelimelere ev sahipliği yapar. Korutmak da bu kelimelerden biri olup, Günlük konuşma dilinde nadiren, ancak resmi veya edebi metinlerde daha sık karşımıza çıkan bir fiildir. Bir eylemin başkasına yaptırılmasını ifade eden bu kelime, koruma eyleminin bir emir veya talimatla gerçekleştiğini vurgular. Bu detaylı incelemede, Korutmak kelimesinin derinlemesine anlamını, dilimizdeki yerini ve kullanım biçimlerini keşfedeceksiniz.

Korutmak Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer alan tanımına göre Korutmak kelimesi, fiil türünde bir sözcüktür. Temel olarak “koruma eylemini bir başkasına yaptırmak, birinin veya bir şeyin korunmasını Sağlamak” anlamına gelir. Bu fiil, bir nesnenin, kişinin ya da durumun güvence altına alınması sürecinde, bu görevin dolaylı yoldan, yani bir aracı vasıtasıyla yerine getirilmesini ifade eder. Genellikle emir veya rica yoluyla bir koruma görevinin üstlenilmesini anlatır. Örneğin, bir yöneticinin çalışanlarına belirli bir alanı koruma talimatı vermesi durumunda bu kelime kullanılabilir. Kısacası, aktif olarak koruma eylemini gerçekleştirmemek, ancak bu eylemi başkasına yaptırmak demektir.

Korutmak Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Korutmak kelimesi, Türkçe kökenli bir fiil olup “korumak” fiilinden türemiştir. “Korumak” fiilinin kökeni ise Eski Türkçeye dayanır ve eski metinlerde “qoru-” şeklinde geçer. Kelimeye eklenen “-t-” eki, Türkçede Oldukça yaygın olan ettirgenlik (causative) ekidir. Bu ek, bir eylemin başkasına yaptırıldığını veya bir eylemin gerçekleşmesine neden olunduğunu gösterir. Dolayısıyla, “korumak” fiiline “-t-” eki eklenerek “korutmak” fiili oluşturulmuş, anlam olarak “koruma eylemini birine yaptırmak” veya “korunmasını sağlamak” anlamını kazanmıştır. Kelimenin yapısı, Türk dilinin fiil türetme mekanizmalarını açıkça gözler önüne serer.

Korutmak Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Vali, şehrin tarihi dokusunu gelecek nesillere aktarmak amacıyla eski yapıları korutmak için özel bir ekip görevlendirdi.

   Bu cümlede, valinin tarihi yapıların korunması görevini başkalarına (ekibe) verdiğini, yani koruma eylemini onlara yaptırdığını ifade eder.

2. Bahçe sahibi, nadir çiçeklerini kış soğuklarından korutmak için bahçıvanına örtü çekme talimatı verdi.

   Burada, bahçe sahibinin çiçekleri bizzat korumak yerine, bu işi bahçıvanına yaptırdığı anlatılmaktadır.

3. Şirket yönetimi, hassas verileri siber saldırılardan korutmak adına uzman bir güvenlik firmasıyla anlaştı.

   Şirketin kendi içinde değil, dışarıdan bir firmaya veri güvenliği görevini devrettiği, bu firmanın koruma eylemini gerçekleştirmesini sağladığı belirtilir.

4. Eski komutan, ülkesinin sınırlarını düşman saldırılarından korutmak için askerlerine kesin emirler vermişti.

   Komutanın doğrudan koruma eylemini yapmayıp, bu görevi askerlerine yüklediğini ve onların bu eylemi gerçekleştirmesini sağladığını gösterir.

5. Çocuklarını kötü alışkanlıklardan korutmak isteyen aile, onlara her zaman rehberlik edecek bir danışman tuttu.

   Bu örnekte, ailenin çocuklarını doğrudan değil, bir danışman aracılığıyla kötü etkilerden uzak tutmaya çalıştığı, yani danışmana bu koruma görevini yaptırdığı ifade edilir.

Korutmak Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Türkçede her kelimenin, farklı bağlamlarda kullanılabilecek eş veya yakın anlamlıları bulunabilir. Korutmak kelimesi için de benzer anlamlar taşıyan sözcükler mevcuttur.

• Eş Anlamlıları:
  • Savundurmak: Bir şeyi veya bir kimseyi savunma eylemini başkasına yaptırmak. Örneğin, “davayı avukatına savundurtmak.”
  • Himaye Ettirmek: Birinin himayesini, koruyuculuğunu sağlamak veya bir başkasına yaptırmak. Örneğin, “yetim çocukları vakfa himaye ettirmek.”
  • Gözetimini Sağlamak: Bir şeyin veya kişinin denetim altında tutulmasını, korunmasını temin etmek. Örneğin, “güvenlik görevlilerine binanın gözetimini sağlamak.”
• Yakın Anlamlıları:
  • Müdafaa Ettirmek: Savunmasını birine yaptırmak.
  • Kollatmak: Birinin kollanmasını, gözetilmesini sağlamak.
• Zıt Anlamlıları:
  • Zarar Verdirmek: Birine veya bir şeye Bilerek zarar verilmesine neden olmak, korumanın tam tersi bir eylemi yaptırmak.
  • Tehlikeye Atmak: Bir şeyi veya bir kimseyi riskli bir duruma sokmak, güvencesiz bırakmak.
  • Savunmasız Bırakmak: Korunma imkanını ortadan kaldırmak, birini veya bir şeyi savunmasız hale getirmek.

İlgili İçerikler

• He Ne Demek? He TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• En Ne Demek? En TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Hendek Ne Demek? Hendek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Korutmak Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

• Korutmak ne demek kısaca?

  Korutmak, kısaca “bir şeyi veya bir kimseyi koruma eylemini bir başkasına yaptırmak” anlamına gelen Türkçe kökenli bir fiildir.

• Korutmak hangi dilden gelir?

  Korutmak kelimesi, “korumak” fiilinden türemiş olup, kökeni Eski Türkçeye dayanan tamamen Türkçe bir kelimedir.

• Korutmak kelimesinin eş anlamlısı nedir?

  Korutmak kelimesinin eş anlamlıları arasında “Savundurmak”, “himaye ettirmek” ve “gözetimini sağlamak” gibi ifadeler sayılabilir.

• Korutmak cümle içinde nasıl kullanılır?

  Bu kelime, genellikle bir üst makamın veya yetkilinin, astlarına bir koruma görevi vermesi bağlamında kullanılır. Örneğin, “Belediye, tarihi köprüyü restore edip korutmak için ihale açtı.”

• Korutmak kelimesi TDK’da var mı?

  Evet, Korutmak kelimesi Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te “korumasını sağlamak, korumasına neden olmak” anlamıyla yer almaktadır.