Devindirilme Ne Demek? Devindirilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Devindirilme, Türkçe kökenli bir isim olup hareket ettirilme, kımıldatılma veya harekete geçirilme eylemi anlamına gelir. Günlük dilde genellikle soyut kavramların veya olayların başlangıcını ifade etmek için kullanılır, ancak fiziksel hareketler için de geçerlidir. TDK’da bu anlamıyla yer alır.

Günlük konuşmada nadiren duyduğumuz ancak edebi ve felsefi metinlerde karşımıza çıkan ‘devindirilme’ kelimesi, bir şeyin dış bir etkiyle harekete geçirilmesi durumunu ifade eder. Özellikle fikirlerin, süreçlerin veya toplumsal olayların başlangıç mekanizmalarını anlamak istediğimizde bu kavram önem kazanır. Bu derinlemesine incelemede, ‘devindirilme’nin anlam katmanlarını, kökenini ve farklı bağlamlardaki kullanımlarını keşfedeceksiniz.

Devindirilme Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Türk Dil Kurumu’nun Güncel Türkçe Sözlük’ünde de yer alan devindirilme kelimesi, fiilden türeyen bir isimdir. Temelde ‘devinmek’ kökünden gelerek, bir şeyin dış bir etki ya da güç tarafından harekete geçirilmesi, kımıldatılması veya bir eylemin başlatılması durumunu ifade eder. Bu kelime, pasif bir eylemi, yani bir nesnenin veya kavramın ‘Hareket ettirilmesi’ halini vurgular.

1. Anlam (Gerçek): Bir varlığın, nesnenin veya mekanizmanın dışarıdan bir müdahale ile harekete geçirilmesi, kımıldatılması veya çalışır duruma getirilmesi eylemi. Bu tanım, genellikle somut ve fiziksel hareketleri kapsar. Örneğin, bir kolun döndürülmesiyle makinenin çalışmaya başlaması bir devindirilme halidir.

2. Anlam (Mecaz): Fikirlerin, düşüncelerin, duyguların, toplumsal süreçlerin veya herhangi bir soyut kavramın dış bir etkenle tetiklenmesi, canlandırılması veya başlatılması durumu. Bu kullanım, bir tartışmanın alevlenmesi, yeni bir projenin hayata geçirilmesi ya da kamuoyunun belirli bir yöne yönlendirilmesi gibi durumları anlatmak için tercih edilir. Kelimenin bu anlamı, özellikle sosyal ve entelektüel alanlarda kendine yer bulur.

Devindirilme Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Devindirilme kelimesi, kökenini tamamen Türkçeye borçludur. Eski Türkçeden beri var olan “devinmek” (hareket etmek, kımıldamak) fiilinden türemiştir. “Devinmek” fiiline “-dir-” ettirgenlik eki gelerek “devindirmek” (hareket ettirmek) fiili oluşmuş, ardından “-il-” edilgenlik ekiyle “Devindirilmek” (hareket ettirilmek) fiili ve son olarak “-me” isim fiil ekiyle “devindirilme” (hareket ettirilme eylemi/durumu) ismi meydana gelmiştir. Bu türetme süreci, kelimenin anlamını adım adım inşa eder ve Türkçenin eklerle kelime türetme gücünü açıkça gösterir. Kelimenin anlamında büyük bir kayma olmamış, aksine kök anlamı olan “hareket” unsuru, türetme yoluyla farklı eylem ve durumları ifade edecek şekilde genişlemiştir. Bu yapı, dilimizin zenginliğini ve kök kelimelerden yeni anlamlar üretme becerisini gözler önüne serer.

Devindirilme Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Mühendis, karmaşık makinenin devindirilme sürecini titizlikle anlattı.
   Bu cümle, bir makinenin veya sistemin harekete geçirilme aşamasını teknik bir dille ifade eder.
2. Toplumsal değişimlerin devindirilmesi genellikle güçlü liderlerin etkisiyle başlar.
   Burada kelime, toplumsal hareketlerin veya fikirlerin nasıl tetiklendiğini, başlatıldığını mecazi Bir anlamda açıklar.
3. Eski saat mekanizmasının devindirilmesi, ustalık ve sabır gerektiren bir işti.
   Bu örnek, fiziksel bir objenin, bir mekanizmanın harekete geçirilme eylemini vurgular.
4. Sanatçının yeni eseri, izleyicinin düşünsel devindirilmesini hedefliyordu.
   Cümle, sanatın insanlar üzerindeki uyarıcı ve düşündürücü etkisini, yani zihinsel bir harekete geçirmeyi anlatır.
5. Ekonomik reformların devindirilmesi, ülkenin geleceği için kritik bir adımdı.
   Bu kullanım, büyük çaplı ekonomik veya idari süreçlerin başlatılmasını, harekete geçirilmesini ifade eder.

Devindirilme Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Devindirilme kelimesi, bağlama göre farklı eş veya yakın anlamlı kelimelerle ifade edilebilir.

Eş Anlamlıları:

• Harekete Geçirilme: Bir şeyin eyleme başlama durumuna getirilmesi.
• Kımıldatılma: Bir şeyin yerinden oynatılması, hareket ettirilmesi.
• Tetiklenme: Bir olayın veya sürecin başlatılması, fitilinin ateşlenmesi.
• Uyandırılma: Özellikle soyut kavramlar, duygular veya düşünceler için kullanıldığında, bir şeyin ortaya çıkarılması.

Yakın Anlamlıları:

• Başlatılma: Bir işin veya sürecin başlangıcı.
• Canlandırılma: Bir şeyin tekrar aktif hale getirilmesi.
• Etkinleştirilme: Bir sistemin veya özelliğin işlevsel hale getirilmesi.
• Kışkırtılma: Özellikle olumsuz anlamda, bir eyleme veya duruma teşvik edilme.

Zıt Anlamlıları:

• Durdurulma: Hareketin kesilmesi, eylemin sonlandırılması.
• Durgunluk: Hareketsizlik, pasiflik durumu.
• Hareketsizlik: Hiçbir eylemin veya kımıldamanın olmaması.

İlgili İçerikler

• Karşılayabilme Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Katılabilme Ne Demek? Katılabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Katabilmek Ne Demek? Katabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Devindirilme Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1. Devindirilme ne demek kısaca?
   Devindirilme, bir şeyin dış bir etkiyle harekete geçirilmesi, kımıldatılması veya başlatılması anlamına gelen Türkçe kökenli bir isimdir. Hem fiziksel hem de soyut anlamda kullanılabilir.
2. Devindirilme hangi dilden gelir?
   Bu kelime, kökeni tamamen Türkçeye dayanan ve “devinmek” fiilinden türemiş bir sözcüktür. Dilimize başka bir dilden geçmemiştir.
3. Devindirilme kelimesinin eş anlamlısı nedir?
   Devindirilme kelimesinin eş anlamlıları arasında “harekete geçirilme”, “kımıldatılma” ve “tetiklenme” gibi ifadeler sayılabilir. Bağlama göre “Uyandırılma” da kullanılabilir.
4. Devindirilme cümle içinde nasıl kullanılır?
   “Yeni projenin devindirilmesi, büyük bir ekip çalışması gerektirdi.” gibi cümlelerde, bir sürecin başlatılması anlamında kullanılabilir.
5. Devindirilme kelimesi TDK’da var mı?
   Evet, devindirilme kelimesi Türk Dil Kurumu’nun Güncel Türkçe Sözlüğü’nde yer almaktadır ve belirtilen anlamlarıyla tanımlanmıştır.