Devindirilmek, öz Türkçe kökenli bir fiil olup harekete geçirilmek, kımıldatılmak veya bir şeyin hareket etmesi sağlanmak anlamına gelir. Özellikle fiziksel hareketin başlatılması veya devam ettirilmesi bağlamında günlük dilde karşımıza çıkarak eylemin dışarıdan bir etkiyle gerçekleştiğini vurgular.
Türkçenin zengin fiil hazinesinde yer alan ‘devindirilmek’ kelimesi, günlük konuşmada ve yazılı metinlerde Sıklıkla karşılaştığımız, eylemi vurgulayan önemli bir sözcüktür. Özellikle bir nesnenin veya varlığın dışarıdan bir etkiyle hareket ettirilmesi, kımıldatılması veya işler duruma getirilmesi gibi durumları ifade etmek için kullanılır. Bu kelimenin anlam derinliğini, kökenini ve farklı kullanım biçimlerini detaylıca inceleyerek dilimizdeki yerini daha iyi anlayabiliriz.
Devindirilmek Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı
Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te “devindirmek” fiilinin Edilgen hali olarak yer alan ‘devindirilmek’, bir şeyin dışarıdan bir etkiyle hareket ettirilmesi, kımıldatılması veya eyleme geçirilmesi durumunu ifade eden bir fiildir. Bir nesnenin Durağan halden çıkıp fiziksel bir eylem gerçekleştirmesi için gerekli olan itici gücün sağlanması bu anlam kapsamında değerlendirilir. Örneğin, cansız bir varlığın ya da kendi kendine hareket edemeyen bir objenin başka bir güç tarafından harekete geçirilmesi ‘devindirilmek’ olarak tanımlanır. Bu bağlamda, eylemi gerçekleştiren öznenin pasif, eylemi başlatan gücün ise aktif olduğu vurgulanır.
Devindirilmek Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi
‘Devindirilmek’ kelimesi, Türkçenin derin köklerine sahip “devinmek” fiilinden türemiştir. “Devinmek” fiili, Eski Türkçede “tebin-” (kıpırdamak, hareket etmek) kökünden gelir ve zamanla “devinmek” şeklini almıştır. Bu kök, Orta Asya Türkçesinden günümüze kadar varlığını sürdürmüş, canlılık ve hareketliliği ifade eden temel bir eylem olmuştur. ‘Devindirilmek’ ise, “devinmek” fiiline edilgenlik ve ettirgenlik eki (-dir/-il) eklenerek oluşturulmuştur. Bu ekler sayesinde “kendi kendine hareket etmek” anlamındaki “devinmek” eylemi, “başkası tarafından hareket ettirilmek” anlamını kazanmıştır. Kelimenin yapısı, Türk dilinin türetme gücünü açıkça ortaya koyar ve anlamında herhangi bir kayma olmaksızın kökenindeki hareketliliği korur.
Devindirilmek Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı
Rüzgarın etkisiyle eski yel değirmeni yeniden devindirilmek üzereydi.
Bu cümlede, yel değirmeninin rüzgar gücüyle hareket ettirilmesi, yani dış bir etkenle çalışır hale getirilmesi vurgulanmaktadır.
Hasta, fizik tedavi seanslarında kolunu yavaşça devindirilmek zorunda kaldı.
Burada, hastanın kolunun bir terapist yardımıyla veya kendi iradesi dışında bir hareketle kımıldatılması durumu ifade edilmektedir.
Bir mekanizmanın kusursuz çalışması için tüm parçaların doğru şekilde devindirilmek gerektiği biliniyordu.
Bu örnek, bir sistemin işlevselliği için tüm bileşenlerinin aktif hale getirilmesi, hareket ettirilmesi gerekliliğini anlatır.
Toplumun bilinci, ancak doğru bilgilerle ve sürekli tartışmalarla devindirilmek Suretiyle gelişebilir.
Bu cümlede ‘devindirilmek’ kelimesi mecazi anlamda kullanılarak, toplumun düşünce yapısının, bilincinin harekete geçirilmesi ve geliştirilmesi kastedilmektedir.
Çarklar devindirilmek için yeterli güç sağlanana dek üretim durma noktasına gelmişti.
Endüstriyel bir bağlamda, makinelerin veya çarkların çalışmaya başlaması, yani harekete geçirilmesi için gereken gücün önemini belirtir.
Devindirilmek Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları
Türkçede birçok kelime gibi ‘devindirilmek’ kelimesinin de anlamdaşları ve karşıt anlamlıları bulunmaktadır. Bu kelimeler, cümlenin bağlamına göre ‘devindirilmek’ yerine kullanılabilir veya onunla zıt bir durumu ifade edebilir.
Eş Anlamlıları
- Hareket Ettirilmek: Bir nesnenin veya varlığın yerini, konumunu veya durumunu dışarıdan bir etkiyle değiştirmesini Sağlamak anlamına gelir. ‘Devindirilmek’ ile en sıkı eş anlamlılardan biridir.
- Kımıldatılmak: Daha çok küçük çaplı, hafif veya yavaş hareketler için kullanılır. Bir şeyin bulunduğu yerden hafifçe oynatılması durumunu ifade eder.
- İşletilmek: Özellikle mekanik sistemler veya makineler için kullanılır. Bir cihazı çalışır duruma getirmek, faaliyete geçirmek anlamındadır.
Yakın Anlamlıları
- Çalıştırılmak: Makineler, motorlar veya sistemler bağlamında ‘devindirilmek’ ile benzer bir anlam taşır. Bir şeyi işlevsel hale getirmek demektir.
- Harekete Geçirilmek: Hem fiziksel hem de soyut anlamda bir eylemi veya süreci başlatmak, aktif hale getirmek için kullanılır.
Zıt Anlamlıları
- Durdurulmak: Bir hareketin veya eylemin sona erdirilmesi, kesilmesi durumunu ifade eder.
- Sabitlenmek: Bir şeyin belirli bir konumda hareketsiz kalmasını sağlamak, yerinden oynamaz hale getirmek anlamına gelir.
- Durağanlaştırılmak: Bir şeyi pasif, hareketsiz veya eylemsiz bir duruma getirmek için kullanılır.
İlgili İçerikler
- Karşılayabilme Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
- Katılabilme Ne Demek? Katılabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- Katabilmek Ne Demek? Katabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
Devindirilmek Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Devindirilmek ne demek kısaca?
‘Devindirilmek’, bir şeyin dışarıdan bir etkiyle hareket ettirilmesi, kımıldatılması veya eyleme geçirilmesi anlamına gelen edilgen bir fiildir.
Devindirilmek hangi dilden gelir?
Bu kelime, kökeni Eski Türkçeye dayanan ve “tebinmek” kökünden türeyen “devinmek” fiilinden gelmektedir.
Devindirilmek kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Başlıca eş anlamlıları arasında “hareket ettirilmek”, “kımıldatılmak” ve “işletilmek” sayılabilir.
Devindirilmek cümle içinde nasıl kullanılır?
Örneğin, “Çarklar devindirilmek için yeterli güç sağlanana dek üretim durmuştu” şeklinde, bir şeyin harekete geçirilmesi bağlamında kullanılır.
Devindirilmek kelimesi TDK’da var mı?
Evet, ‘devindirilmek’ kelimesi TDK Güncel Türkçe Sözlük’te “devindirmek” fiilinin edilgen hali olarak yer almakta ve anlamı açıklanmaktadır.
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!