Devindiriliş Ne Demek? Devindiriliş TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Devindiriliş, Türkçe kökenli bir isim olup bir şeyin hareket ettirilmesi, bir eylemin başlatılması veya bir sürecin harekete geçirilmesi anlamına gelir. Özellikle soyut kavramların veya olayların dinamik bir şekilde başlaması bağlamında kullanılır.

Devindiriliş kelimesi, dilimizde karşılaştığımız ve derin bir anlama sahip olan özel ifadelerden biridir. Özellikle fiziksel veya soyut bir hareketin başlatılmasını, bir sürecin tetiklenmesini ifade etmek için kullanılır. Günlük konuşmalarda veya edebi metinlerde bir olayın başlangıcını, bir gücün harekete geçirilmesini vurgulamak amacıyla karşımıza çıkar. Bu içeriğimizde, “Devindiriliş” kelimesinin Türk Dil Kurumu’ndaki yerini, kökenini, çeşitli kullanım örneklerini ve eş anlamlılarını detaylıca inceleyeceğiz.

Devindiriliş Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Devindiriliş kelimesi, “devindirmek” fiilinden türemiş bir isimdir. Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük’e göre devindirmek fiili “Hareket ettirmek, kımıldatmak, işletmek” anlamlarına gelir. Dolayısıyla, devindiriliş kelimesi de bir şeyin Devindirilme eylemini veya devindirilmiş olma durumunu ifade eder. Bu, genellikle bir dış etken tarafından bir şeyin harekete geçirilmesi, bir mekanizmanın çalıştırılması ya da bir sürecin başlatılması anlamına gelir.

1. Anlam (Gerçek): Bir şeyin hareket ettirilmesi, kımıldatılması veya işletilmesi eylemi ya da bu eylemin sonucu ortaya çıkan durum. Örneğin, bir makinenin devindirilişi veya bir çarkın harekete geçirilmesi bu kapsamda değerlendirilebilir.

2. Anlam (Soyut/Mecaz): Geniş anlamda, bir fikrin, düşüncenin, tartışmanın veya bir sosyal olayın başlaması, tetiklenmesi, harekete geçirilmesi. Bu bağlamda, bir toplumsal değişimin devindirilişi veya yeni bir tartışma konusunun gündeme getirilmesi gibi kullanımlar söz konusu olabilir.

Bu kelime, eylemin pasif yönünü vurgular; yani bir şeyin kendi kendine değil, başka bir güç tarafından harekete geçirilmesini ifade eder.

Devindiriliş Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Devindiriliş kelimesi, köken olarak tamamen Türkçe bir kelimedir. Fiil kökü olan “devinmek”ten türemiştir. “Devinmek” fiili, “kendi kendine hareket etmek, kımıldamak” anlamına gelir. Bu fiilden “devindirmek” (ettirgen yapı) türetilmiştir ki bu da “bir şeyi hareket ettirmek” demektir. “Devindirmek” fiiline “-il” edilgenlik eki ve ardından “-iş” isim yapım eki getirilerek devindiriliş kelimesi oluşturulmuştur. Bu yapı, bir eylemin Edilgen olarak meydana gelme durumunu, yani bir şeyin başka bir güç tarafından hareket ettirilmesi sürecini veya sonucunu ifade eder. Kelimenin yapısı, Türkçenin zengin fiil türetme imkanlarını açıkça gösterir ve anlam kaymasından ziyade, fiilin farklı bir durumunu (edilgen ve isimleşmiş halini) ifade eder.

Devindiriliş Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Sanayi devriminin devindirilişi, toplumsal yapıda köklü değişikliklere yol açtı.

   Bu cümle, büyük bir olayın veya sürecin başlangıcını ve tetiklenmesini soyut bir bağlamda ifade etmektedir.

2. Makine dairesindeki dişlilerin devindirilişi, fabrikanın çalışmaya başladığını gösteriyordu.

   Burada, fiziksel bir mekanizmanın harekete geçirilmesi eylemi vurgulanmaktadır.

3. Yeni ekonomik politikaların devindirilişi, piyasalarda belirsizliğe neden oldu.

   Bu kullanım, Bir dizi eylemin veya kararın başlatılmasını ve etkilerini işaret eder.

4. Toplumda farkındalığın devindirilişi, sosyal değişim için önemli bir adımdır.

   Bu örnek, bir bilincin veya düşüncenin harekete geçirilmesi, yayılması anlamına gelir ve mecazi bir kullanımdır.

5. Tarihi olayların devindirilişi, genellikle küçük bir kıvılcımla başlar.

   Bu cümle, büyük tarihi süreçlerin başlangıç noktalarını ve tetiklenmelerini genel bir ifadeyle açıklar.

Devindiriliş Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Devindiriliş kelimesi, bir eylemin başlatılması veya bir durumun harekete geçirilmesi anlamlarını taşıdığı için doğrudan ve tam eş anlamlısı azdır. Ancak bağlama göre kullanılabilecek bazı kelimeler bulunmaktadır.

Eş Anlamlıları:

• Harekete Geçirilme: Bir şeyin eyleme başlaması, aktif hale getirilmesi durumu.
• Tetiklenme: Bir olayın veya sürecin başlamasına neden olma, başlatılma durumu.
• Başlatılma: Bir işin, sürecin veya eylemin ilk adımının atılması, başlama durumu.

Yakın Anlamlıları:

• İşletilme: Özellikle bir sistemin veya makinenin çalışır duruma getirilmesi.
• Kımıldatılma: Bir şeyin yerinden oynatılması veya hafifçe hareket ettirilmesi.
• Aktifleşme: Bir şeyin pasif durumdan aktif duruma geçirilmesi.

Zıt Anlamlıları:

• Durdurulma: Bir eylemin veya hareketin sona erdirilmesi, durma hali.
• Pasifleştirme: Bir şeyi hareketsiz veya etkisiz hale getirme.
• Durgunluk: Hareketsizlik, eylemsizlik durumu.

İlgili İçerikler

• Karşılayabilme Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Katılabilme Ne Demek? Katılabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Katabilmek Ne Demek? Katabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Devindiriliş Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1. Devindiriliş ne demek kısaca?

   Devindiriliş, bir şeyin hareket ettirilmesi, kımıldatılması veya bir eylemin yahut sürecin başlatılması durumudur. Genellikle dış bir etkiyle gerçekleşen hareketi ifade eder.

2. Devindiriliş hangi dilden gelir?

   Bu kelime, kökeni itibarıyla tamamen Türkçedir ve “devinmek” fiilinden türetilmiştir.

3. Devindiriliş kelimesinin eş anlamlısı nedir?

   Devindiriliş kelimesinin tam eş anlamlıları nadirdir; ancak bağlama göre “harekete geçirilme”, “tetiklenme” veya “başlatılma” kelimeleri kullanılabilir.

4. Devindiriliş cümle içinde nasıl kullanılır?

   Devindiriliş, hem fiziksel bir hareketin başlatılmasını (“Makinenin devindirilişi”), hem de soyut bir sürecin tetiklenmesini (“Toplumsal değişimin devindirilişi”) ifade etmek için kullanılır.

5. Devindiriliş kelimesi TDK’da var mı?

   Evet, “devindirmek” fiili ve onun türevleri Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük’te yer almaktadır.