Daraltılabilme, Türkçe kökenli bir isim olup, bir şeyin hacminin, kapsamının veya miktarının küçültülebilir olma durumunu ifade eder. Özellikle teknik ve bilimsel metinlerde, fiziksel nesnelerin veya soyut kavramların sınırlanabilirliğini belirtmek için kullanılır.
Günlük konuşmada ve uzmanlık alanlarında karşımıza çıkan ‘daraltılabilme’ kelimesi, bir kavramın veya nesnenin esnekliğini ve sınırlandırılabilirliğini vurgular. Özellikle teknolojik gelişmelerle birlikte, sistemlerin veya süreçlerin küçültülebilme potansiyeli büyük önem taşımaktadır. Bu terim, hem fiziksel boyutlardaki değişimleri hem de soyut kavramların kapsamını ayarlama yeteneğini ifade eder. Bu metinde, ‘daraltılabilme’ kelimesinin derinlemesine anlamını, kökenini ve farklı kullanım biçimlerini keşfedeceğiz.
Daraltılabilme Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı
Türk Dil Kurumu (TDK) sözlüğüne göre daraltılabilme kelimesi, bir şeyin daraltılabilir, küçültülebilir veya kapsamı sınırlanabilir olma durumunu ifade eden bir isimdir. Genellikle, fiziksel bir alanın, bir hacmin, bir kapsamın ya da bir konunun boyutlarının küçültülmesi veya sınırlandırılması potansiyelini tanımlar. Bu anlam, hem somut nesneler için (örneğin bir geçidin daraltılabilmesi) hem de soyut kavramlar için (örneğin bir yasağın kapsamının daraltılabilmesi) geçerlidir. Kelime, bir sistemin, sürecin veya yapının esnekliğini, yani gerektiğinde küçültülerek veya sınırlandırılarak daha az yer Kaplayabilme ya da daha az kaynak kullanabilme yeteneğini belirtir. Bu durum, özellikle mühendislik, yazılım geliştirme veya ekonomik planlama gibi alanlarda karşılaşılan bir özelliktir.
Daraltılabilme Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi
Daraltılabilme kelimesi, Türkçe kökenli olup, dilimizin zengin türetme yapısının bir ürünüdür. Kelimenin kökeni, ‘geniş olmayan, eni az olan’ anlamına gelen dar kelimesine dayanır. ‘Dar’ kelimesinden ‘daralmak’ (genişliği azalmak), ardından ‘daraltmak’ (bir şeyi dar duruma getirmek) fiili türemiştir. Bu fiile edilgenlik eki ‘-ıl-‘ eklenerek ‘daraltılmak’ (bir şeyin dar duruma getirilmesi) ve ardından yeterlilik eki ‘-abil-‘ getirilerek ‘Daraltılabilmek’ (daraltılabilir olma) fiili oluşmuştur. Son olarak, isim fiil eki ‘-me’ ile ‘daraltılabilme’ (daraltılabilir olma durumu) ismine dönüşmüştür. Bu etimolojik yapı, kelimenin anlamını net bir şekilde ortaya koyar ve herhangi bir anlam kayması olmaksızın, doğrudan kökenindeki ‘dar’ kavramından türemiştir.
Daraltılabilme Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı
- Bu yeni tasarımın en büyük avantajı, ihtiyaç halinde modüllerinin daraltılabilme özelliğidir.
Bu cümle, bir ürün veya sistemin fiziksel olarak veya işlevsel olarak küçültülebilme yeteneğini vurgular.
- Bütçenin daraltılabilme potansiyeli, kriz dönemlerinde finansal esneklik sağlar.
Ekonomik bağlamda, harcamaların veya kaynakların azaltılabilme kapasitesini belirtir.
- Yazılımın esnekliği, farklı kullanıcı ihtiyaçlarına göre özelliklerinin daraltılabilme yeteneğiyle ölçülür.
Teknolojik bir ürünün, işlevselliğinin veya kapsamının ayarlanabilirliğini ifade eder.
- Hukuki metinlerde, yasa kapsamının daraltılabilme ilkesi, adil yargılamanın önemli bir parçasıdır.
Soyut bir kavram olan yasa veya kuralın, belirli durumlara göre uygulanma alanının kısıtlanabilmesini anlatır.
- Gündemdeki konuların daraltılabilme kapasitesi, toplantıların verimliliğini doğrudan etkiler.
Bir tartışma veya konu yelpazesinin odak noktasının küçültülebilmesi durumunu açıklar.
Daraltılabilme Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları
Daraltılabilme kelimesi, taşıdığı anlam itibarıyla birden fazla kelimeyle eş veya yakın anlamlılık ilişkisi kurabilirken, karşıt anlamları da mevcuttur.
Eş Anlamlıları:
- Küçültülebilirlik: Bir şeyin Hacim, boyut veya miktar olarak küçültülebilir olma durumunu ifade eder.
- Sınırlanabilirlik: Bir kavramın, alanın veya yetkinin kapsamının kısıtlanabilir olma özelliğidir.
- Kısıtlanabilirlik: Herhangi bir şeyin özgürlüğünün, erişiminin veya boyutunun daraltılabilir olması anlamına gelir.
Yakın Anlamlıları:
- Azaltılabilirlik: Miktar, yoğunluk veya şiddet bakımından indirgenebilir olma potansiyelidir.
- Özleştirilebilirlik: Bir metnin veya konunun temel unsurlarına indirgenerek daha kısa hale Getirilebilme yeteneğidir.
Zıt Anlamlıları:
- Genişletilebilirlik: Bir şeyin kapsamının, boyutunun veya etki alanının artırılabilir olma durumunu tanımlar.
- Büyütülebilirlik: Fiziksel olarak veya hacimce daha büyük hale getirilebilir olma özelliğidir.
- Yaygınlaştırılabilirlik: Bir kavramın, ürünün veya hizmetin daha geniş kitlelere ulaştırılabilir olma potansiyelidir.
İlgili İçerikler
- Katabilmek Ne Demek? Katabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- Kavuşuverme Ne Demek? Kavuşuverme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- Koklayabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
Daraltılabilme Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Daraltılabilme ne demek kısaca?
Daraltılabilme, bir şeyin hacim, kapsam veya miktar olarak küçültülebilir veya sınırlanabilir olma durumunu ifade eden bir isimdir.
Daraltılabilme hangi dilden gelir?
Bu kelime, tamamen Türkçe kökenli olup, ‘dar’ kelimesinden çeşitli eklerle türetilmiştir.
Daraltılabilme kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Başlıca eş anlamlıları arasında küçültülebilirlik, sınırlanabilirlik ve kısıtlanabilirlik gibi kelimeler bulunmaktadır.
Daraltılabilme cümle içinde nasıl kullanılır?
“Projenin maliyetlerinin daraltılabilme imkanı, yönetimi rahatlattı.” örneğindeki gibi, bir özelliğin veya potansiyelin varlığını belirtmek için kullanılır.
Daraltılabilme kelimesi TDK’da var mı?
Evet, Daraltılabilme kelimesi Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer almakta ve tanımlanmaktadır.
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!