Büzüştürülmek Ne Demek? Büzüştürülmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

TDK Güncel Türkçe Sözlük’te fiil olarak tanımlanan Büzüştürülmek, Türkçe kökenli olup bir şeyin sıkışarak, kırışarak veya buruşarak hacminin küçültülmesi eyleminin edilgen halini ifade eder. Bu kelime, günlük dilde genellikle kumaşların, kağıtların veya cilt gibi yüzeylerin kırışması bağlamında karşımıza çıkar.

Günlük konuşmada sıkça duyduğumuz veya yazılı metinlerde karşılaştığımız bazı kelimeler, barındırdığı anlam derinliğiyle dikkat çeker. Özellikle bir şeyin fiziksel durumundaki değişimi anlatan büzüştürülmek gibi fiiller, dilimizin ifade gücünü gösterir. Bu kelime, nesnelerin hacim kaybetmesi, kırışması veya sıkışması gibi durumları betimlemek için kullanılır. Aşağıdaki bölümlerde, bu ilginç kelimenin TDK sözlük anlamından kökenine, cümle içi kullanımlarından eş anlamlılarına kadar tüm detaylarını keşfedeceksiniz.

Büzüştürülmek Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Büzüştürülmek fiili, Türk Dil Kurumu’nun güncel sözlüğünde “Büzüştürme işi yapılmak” veya “bir şeyin sıkılarak, buruşarak hacminin küçültülmesi, daraltılması” anlamlarına gelmektedir. Edilgen çatılı bir fiil olup, eylemin Bir başkası tarafından gerçekleştirildiğini veya bir dış etken sonucunda meydana geldiğini ifade eder. Genellikle esnek bir yapının, örneğin bir kumaşın, kâğıdın ya da cildin, dış bir etkiyle kırışarak, buruşarak veya toplanarak daha küçük bir hacme gelmesi durumlarında kullanılır. Bu durum, nesnenin doğal formunu kaybetmesi ve daha kompakt bir hale gelmesi süreçlerini anlatır. Örneğin, sıcak suyla yıkanan bir giysinin çekerek büzüştürülmesi veya bir kağıdın elle buruşturularak küçültülmesi gibi fiziksel değişimleri betimlemek için idealdir.

Büzüştürülmek Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Büzüştürülmek kelimesi, kökensel olarak Türkçe bir yapıdır. Temelinde “büzmek” fiili yatar. “Büzmek”, bir şeyi toplayıp sıkıştırmak, ağzını daraltmak anlamlarına gelir. Bu fiilden türeyen “büzüşmek” ise kendi kendine büzülmek, kırışmak, buruşmak demektir. Daha sonra bu “büzüşmek” fiiline “-tür-” ettirgenlik eki eklenerek “büzüştürmek” fiili oluşturulmuştur; bu da bir şeyi büzüşmesini sağlamak, onu büzmek anlamına gelir. Son olarak, bu fiile edilgenlik eki “-ül-” getirilerek “büzüştürülmek” şeklini almıştır. Bu yapı, eylemin dışarıdan bir etkiyle gerçekleştiğini vurgular. Dolayısıyla kelime, Türkçenin kendi iç dinamikleriyle, anlam katmanları eklenerek türetilmiş bir fiildir ve herhangi bir yabancı dilden alıntı değildir.

Büzüştürülmek Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Soğuktan donmak üzere olan elleri, cebinde sımsıkı büzüştürülmek isteniyordu, ancak nafileydi.

   Bu cümlede, ellerin soğuktan etkilenerek küçülme ve sıkışma eğilimi gösterdiği anlatılmaktadır.

2. Eski bir gazete sayfası, pencereden esen rüzgarla birlikte köşesinden yavaşça büzüştürülmek üzereydi.

   Burada, kağıdın rüzgarın etkisiyle buruşarak şeklinin bozulması durumu ifade edilmiştir.

3. Çamaşır makinesinden çıkan yünlü kazak, yanlış yıkandığı için oldukça büzüştürülmek Suretiyle küçülmüştü.

   Bu örnekte, bir giysinin hatalı işlem sonucu çekerek hacim kaybetmesi durumu açıklanmaktadır.

4. Resim dersinde öğrencilerin yaptığı kağıttan figürler, Dikkatsizce taşıma sonucu yer yer büzüştürülmek zorunda kalmıştı.

   Cümle, kağıt figürlerin dış etkenlerle buruşturularak formunun bozulduğunu belirtir.

5. Hasan Amca’nın yüzü, kötü haberi duyduğunda adeta büzüştürülmek istenmiş gibi bir ifade aldı.

   Bu örnekte, yüzün üzüntü veya şaşkınlık gibi bir duyguyla kırışarak, gerilerek şekil değiştirmesi mecazi bir anlatımla verilmiştir.

Büzüştürülmek Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Eş Anlamlıları:

• Buruşturulmak: Bir şeyin elle veya başka bir etkiyle kırışıp toplanması, şeklinin bozulması.
• Kırıştırılmak: Yüzeyinde kırışıklıklar oluşturulmak, buruşuk hale getirilmek.
• Daraltılmak: Bir şeyin eninin veya hacminin küçültülmesi, sıkıştırılması.

Yakın Anlamlıları:

• Sıkıştırılmak: Bir şeyi daha az yer kaplayacak şekilde bir araya getirmek, preslemek.
• Küçültülmek: Boyutunun veya hacminin azaltılması.
• Toplanılmak: Bir yüzeyin veya malzemenin bir araya gelmesi, toplanması.

Zıt Anlamlıları:

• Düzeltilmek: Kırışıklıkları giderilmek, eski düzgün haline getirilmek.
• Gerilmek: Bir şeyin esnetilerek veya çekilerek genişletilmesi, gergin hale getirilmesi.
• Açılmak: Katlanmış veya buruşmuş bir şeyin yayılıp genişlemesi.

İlgili İçerikler

• Katılabilme Ne Demek? Katılabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Katabilmek Ne Demek? Katabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Kavuşuverme Ne Demek? Kavuşuverme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Büzüştürülmek Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1. Büzüştürülmek ne demek kısaca?

   Büzüştürülmek, bir şeyin dış etkenlerle sıkışarak, kırışarak veya buruşarak hacminin küçültülmesi eyleminin edilgen halidir.

2. Büzüştürülmek hangi dilden gelir?

   Bu kelime, Türkçe kökenli olup “büzmek” fiilinden türetilmiş, ettirgen ve edilgen eklerle zenginleştirilmiştir.

3. Büzüştürülmek kelimesinin eş anlamlısı nedir?

   Büzüştürülmek kelimesinin eş anlamlıları arasında Buruşturulmak, kırıştırılmak ve daraltılmak sayılabilir.

4. Büzüştürülmek cümle içinde nasıl kullanılır?

   Genellikle giysilerin çekmesi, kağıtların buruşması veya cilt gibi yüzeylerin kırışması gibi fiziksel değişimleri anlatmak için kullanılır.

5. Büzüştürülmek kelimesi TDK’da var mı?

   Evet, Büzüştürülmek kelimesi Türk Dil Kurumu’nun Güncel Türkçe Sözlük’ünde yer almaktadır ve anlamı açıklanmıştır.