Ayet ve hadislerde geçen “Allah’ın eli” ifadesi nasıl anlaşılmalıdır?

Kafa karıştıran ama derin bir anlam taşıyan ifade: Allah’ın eli… Gerçekten de Allah’ın eli var mı? Yoksa burada mecaz mı var?

Bu tür ifadeler, Kur’ân-ı Kerim’in “müteşâbih” ayetleri arasında yer alır. Yani ilk bakışta anlamı açık olmayan, yoruma ve derin tefekküre açık olan ifadeler grubundandır. “Allah’ın eli” (yedullah) ifadesi de bunlardan biridir.

Allah’ın eli derken ne kastediliyor?

Kur’an ve hadislerde geçen “Allah’ın eli” ifadesi mecaz anlamda kullanılmıştır. Bu ifade, Allah’a kudret (güç), sahiplik, tasarruf, yardım ve ihsan gibi sıfatları nispet etmek için bir sembol gibi değerlendirilmelidir. Yani buradaki “el” kelimesi, bir uzuv değil; kudret, yardım ve tasarruf anlamında bir temsildir.

Örneğin:

• “Allah’ın eli onların ellerinin üzerindedir.” (Fetih, 10) – Burada biat sırasında Allah’ın kudret ve iradesinin onların üzerinde olduğu anlatılır.
• “Allah iki elimle yarattım dedi.” (Sâd, 75) – Bu, insanın yaratılışına özel bir önem verildiğini vurgulayan bir ifadedir.

Peki, Allah’ın gerçekten eli var mı?

Hayır. Allah’a şekil, organ ve cisim isnat etmek caiz değildir. Çünkü Kur’ân açıkça belirtir:

• “Hiçbir şey O’na benzemez.” (Şûrâ, 11)
• “O doğmamış ve doğurulmamıştır. Hiçbir şey O’na denk değildir.” (İhlâs Suresi)

Bu nedenle Allah’ı maddi varlıklar gibi düşünmek –örneğin O’na el, yüz, ayak gibi organlar atfetmek– yanlış ve tehlikelidir. İslâm akaidine göre, Allah madde ötesidir; cisme benzemez, mekâna ve zamana bağlı değildir.

Selef ve Ehl-i Sünnet âlimlerinin yaklaşımı nasıldır?

• Selef âlimleri: Bu tür ifadeleri tevile kalkmaz, “Allah ne murad ettiyse ona inanırız, hakikatini Allah bilir” derler.
• Kelam âlimleri (Eş’arî, Mâturîdî vb.): Bu ifadeleri mecazla açıklarlar. Mesela “el” kudret demektir, “yüz” zat demektir gibi.

Allah’a cisim izafe etmek tehlikelidir

“Allah’ın eli” ifadesinden hareketle O’na bir şekil, organ ve suret yakıştırmak itikadî açıdan sakıncalıdır. Çünkü bu, Allah’ı yaratılmışlara benzetmek anlamına gelir ki bu teşbih (benzeme) inancı, İslâm itikadına aykırıdır.

O’nun kudretini anlatmak için mecazlar kullanılmıştır. Tıpkı “Allah’ın gözü her şeyi görür” denildiğinde, O’nun her şeyi bilip gözettiği anlatıldığı gibi…

Cennet ehli Allah’ı görecek mi?

Evet. Kur’ân ve sahih hadislerde bildirildiğine göre, Allah’ın cemali cennette müminlere görünecek. Ancak bu da şekille değil, Allah’ın dilediği şekilde bir tecelli olarak gerçekleşecek. Gören kişi, gördüğünü bilir ama nasıl gördüğünü tarif edemez.

İlgili İçerikler

• İftarda Nasıl Beslenmeli? Doğru Yemek Seçimi ve Su Tüketimi
• Sahurda Kaç Bardak Su İçilmeli? Gün Boyu Susuzluğu Önleme Rehberi
• Sahurda Ne Yenir? Tok Tutan ve Sağlıklı Sahur Besinleri