TDK Güncel Türkçe Sözlük’te bir ifade olarak tanımlanan Ahir ömürde, Arapça kökenli olup “ömrünün son döneminde, yaşlılık çağında” anlamına gelir. Bu ifade, genellikle kişinin hayatının ileri evrelerini, özellikle yaşlılık ve emeklilik dönemlerini vurgulamak için yaygın olarak kullanılır.
Hayatın inişli çıkışlı yolculuğunda her dönem kendi içinde ayrı bir anlam taşır. Özellikle yaşamın son evreleri, tecrübelerin zirve yaptığı, geçmişin muhasebesinin yapıldığı özel bir zamandır. Günlük konuşmada ve edebi metinlerde karşımıza çıkan Ahir ömürde ifadesi de tam olarak bu dönemi betimler. Bu derin anlamlı ifadenin TDK’daki yerini, kökenini ve çeşitli kullanım örneklerini detaylıca inceleyeceğiz.
Ahir ömürde Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı
Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te Ahir ömürde ifadesi, birleşik bir anlam taşıyan ve yaşamın son evrelerini tanımlayan bir kalıptır. Bu ifade, kelime anlamı olarak “ömrün sonu” anlamına gelen “ahir ömür” tamlamasının “-de” hal ekiyle Zaman veya durum bildiren bir Zarf tümleci şeklinde kullanılmasıyla oluşmuştur.
1. Anlam (Gerçek): İnsan hayatının son dönemlerinde, yaşlılık çağında, ömrün geri kalan kısmında. Bu kullanım, kişinin gençlik ve orta yaş dönemlerini geride bırakarak yaşlılığa adım attığı veya yaşlılık dönemini sürdürdüğü zaman dilimini ifade eder. Genellikle tecrübe, bilgelik ve geçmişe dönük değerlendirmelerle ilişkilendirilir. Örneğin, bir kişinin uzun bir ömür sürdükten sonra elde ettiği huzur veya yaşadığı zorluklar bu ifadeyle betimlenebilir. Bu dönem, fiziksel ve ruhsal değişimlerin yaşandığı, hayatın muhasebesinin yapıldığı bir süreç olarak da görülebilir.
Ahir ömürde Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi
Ahir ömürde ifadesi, iki ayrı Arapça kökenli kelimenin birleşmesiyle dilimize yerleşmiş derin anlamlı bir kalıptır. İfadenin ilk kelimesi olan ahir, Arapça (آخِر) kökenli olup “son, sonraki, nihai” gibi anlamlara gelir. Kuran-ı Kerim’de ve İslami metinlerde sıkça geçen bir kelimedir. İkinci kelime olan ömür ise yine Arapça (عُمْر) kökenli olup “yaşam, Hayat süresi, yaş” anlamlarını taşır. Her iki kelime de Türkçeye İslamiyet’in kabulüyle birlikte, Arapçanın kültürel ve dini etkisiyle girmiş ve zamanla dilimizin ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Bu iki kelime birleşerek “hayatın son dönemi” anlamını pekiştirmiş ve Türkçe dilbilgisindeki “-de” ekiyle bir zaman zarfına dönüşmüştür.
Ahir ömürde Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı
Dedem, ahir ömürde torun sevgisini doyasıya yaşamanın huzurunu bulmuştu.
Bu cümle, yaşlılık döneminde torunlarıyla vakit geçirmenin verdiği mutluluğu anlatır.
Hayatının tüm zorluklarını geride bırakan sanatçı, ahir ömürde sakin bir kasabaya yerleşti.
Burada, kişinin yaşamının son evrelerinde huzurlu bir yaşam tercih ettiğini vurgulanır.
Çocukluk arkadaşları, ahir ömürde bile birbirlerinden kopmamış, dostluklarını sürdürmüşlerdi.
Bu örnek, uzun süreli arkadaşlıkların yaşamın sonuna kadar devam edebileceğini gösterir.
Devlet büyükleri, ahir ömürde olan vatandaşların yaşam kalitesini artırmak için yeni projeler geliştirdi.
Resmi bir bağlamda, Yaşlı bireylere yönelik hizmetlerin önemini belirtir.
O, ahir ömürde kaleme aldığı anılarında, gençlik yıllarının coşkusunu özlemle dile getirmişti.
Edebi bir ifadeyle, bir yazarın yaşlılık döneminde geçmişine duyduğu özlemi ve anılarını yazmasını betimler.
Ahir ömürde Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları
Ahir ömürde ifadesi, yaşamın son dönemlerini vurgulayan özel bir kalıp olduğu için birebir eş anlamlıları bulmak biraz zorlayıcı olabilir. Ancak benzer anlamlara gelen veya bağlamda kullanılabilecek ifadeler mevcuttur.
Eş Anlamlıları:
- Yaşlılık çağında: Kişinin hayatının ileri evrelerini, genellikle fiziksel ve zihinsel olgunluğun zirve yaptığı ancak fiziksel gücün azaldığı dönemi ifade eder.
- Ömrünün son demlerinde: Hayatın bitimine yakın zamanları, genellikle daha edebi ve duygusal bir vurguyla anlatır.
- İhtiyarlık döneminde: Yaşlılık ve ihtiyarlık kavramlarını doğrudan ifade ederek, hayatın bu evresini belirtir.
Yakın Anlamlıları:
- Hayatının sonbaharında: Yaşamın sona ermeye yaklaştığı, dingin ve tecrübeli dönemi mecazi bir anlatımla ifade eder.
- Emeklilik yıllarında: Genellikle iş hayatının bittiği ve dinlenmeye geçilen yaşlılık dönemini işaret eder.
Zıt Anlamlıları:
- Gençlik çağında: Hayatın başlangıcı, enerjinin ve dinamizmin yüksek olduğu dönemi ifade eder.
- Çocukluk yıllarında: Kişinin gelişiminin ilk evrelerini, öğrenme ve keşfetme dönemini belirtir.
- Ömrünün baharında: Hayatın en taze, umut dolu ve verimli başlangıç dönemlerini mecazi olarak anlatır.
İlgili İçerikler
- Katılabilme Ne Demek? Katılabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- Katabilmek Ne Demek? Katabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- Kavuşuverme Ne Demek? Kavuşuverme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
Ahir ömürde Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Ahir ömürde ne demek kısaca?
Ahir ömürde, kısaca “ömrünün son döneminde” veya “yaşlılık çağında” anlamına gelen Arapça kökenli bir ifadedir.
Ahir ömürde hangi dilden gelir?
Bu ifade, “ahir” ve “ömür” kelimelerinin her ikisi de Arapça kökenli olup, Türkçeye Arapçadan geçmiştir.
Ahir ömürde kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Ahir ömürde kelimesinin birebir eş anlamlısı olmamakla birlikte, “yaşlılık çağında”, “ömrünün son demlerinde” gibi ifadeler benzer anlamlarda kullanılabilir.
Ahir ömürde cümle içinde nasıl kullanılır?
Bu ifade, genellikle bir kişinin hayatının ileri evrelerinde yaptığı eylemleri veya içinde bulunduğu durumu anlatmak için kullanılır; örneğin, “Dedem ahir ömürde huzurlu bir yaşam sürüyordu.”
Ahir ömürde kelimesi TDK’da var mı?
Evet, Ahir ömürde ifadesi Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer almaktadır ve “ömrün sonu, yaşlılık çağı” olarak tanımlanır.
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!