Yaşlı Ne Demek? Yaşlı TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

TDK Güncel Türkçe Sözlük’te sıfat olarak tanımlanan Yaşlı, Türkçe kökenli bir kelime olup belirli bir yaşın üzerinde olan veya ömrünün sonlarına yaklaşmış kişi anlamına gelir. Günlük dilde genellikle insanları ve bazen de canlı varlıkları, zamanın etkisiyle yıpranmış nesneleri tanımlamak için kullanılır.

Günlük konuşmada sıkça duyduğumuz ve hayatımızın her evresinde karşımıza çıkan ‘yaşlı’ kelimesi, insan ömrünün belirli bir dönemini ifade eder. Özellikle toplumsal yaşamda, deneyim ve bilgelikle özdeşleşen bu kavram, aynı zamanda saygıyı da beraberinde getirir. Bu yazıda, ‘yaşlı’ kelimesinin dilimizdeki yerini, TDK anlamlarını ve farklı kullanım bağlamlarını keşfedeceğiz.

Yaşlı Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’e göre yaşlı kelimesi, sıfat olarak çeşitli anlamlar taşır. Temel olarak, ömrünün ileri bir dönemine ulaşmış, gençlik çağını geride bırakmış kişi veya canlı varlıkları ifade eder. Örneğin, ‘yaşlı amca’ ya da ‘yaşlı çınar ağacı’ gibi kullanımlar, bu temel anlamı yansıtır. Kelime aynı zamanda, uzun süre kullanılmış, yıpranmış veya eskimiş nesneler için de mecazi Bir anlamda kullanılabilir; ‘yaşlı bir saat’ veya ‘yaşlı bir ev’ gibi ifadelerle karşılaşmak mümkündür. Bu kullanım, zamanın getirdiği yıpranmayı ve eskimeyi vurgular. Kısacası, yaşlı kelimesi hem canlıların biyolojik yaşını hem de cansız varlıkların Zaman içindeki değişimini betimler.

Yaşlı Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Yaşlı kelimesi, Türkçenin özgün yapısından kaynaklanan, Türkçe kökenli bir sözcüktür. Temelini ‘yaş’ kelimesinden alır. ‘Yaş’, bir canlının doğduğu günden itibaren geçen zaman dilimini ifade ederken, ‘-lı’ yapım eki ise ‘sahip olma’ veya ‘ile birlikte olma’ anlamı katar. Dolayısıyla, ‘yaşlı’ kelimesi ‘yaşı olan, belirli bir yaşa sahip’ anlamına gelmektedir. Dilimizde herhangi bir anlam kayması olmaksızın, doğrudan kök anlamıyla günümüze kadar ulaşmıştır ve canlıların ömür evresini tanımlamak için kullanılmaya devam etmektedir.

Yaşlı Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Yaşlı kadın, torunlarına geçmişten hikayeler anlatıyordu.

   Bu cümle, kelimenin insanları tanımlayan gerçek anlamını vurgular.

2. Parktaki en yaşlı çınar ağacı, yıllara meydan okurcasına dimdik duruyordu.

   Burada kelime, canlı ancak insan dışı bir varlığın uzun ömrünü betimlemek için kullanılmıştır.

3. Dedemin yaşlı koltuğu, her zaman en rahat ettiğim yerdi.

   Bu örnekte, ‘yaşlı’ kelimesi bir nesnenin eskimişliğini ve yıpranmışlığını mecaz anlamda ifade eder.

4. Toplantıda, şirketin en yaşlı yöneticisi, deneyimlerini gençlere aktardı.

   Kelime, deneyimli ve uzun süredir görev yapan bir kişiyi tanımlamak için kullanılmıştır.

5. Sokağın köşesindeki yaşlı ev, restore edilerek yeni bir hayata kavuştu.

   Bu kullanımda, ‘yaşlı’ kelimesi bir yapının eski ve köklü olmasını belirtir.

Yaşlı Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Eş Anlamlıları:

• İhtiyar: Genellikle insanları tanımlamak için kullanılan, yaşlı kelimesiyle birebir örtüşen bir diğer Türkçe sözcüktür.
• Pir: Daha çok saygı uyandıran, bilge yaşlı kişileri ifade etmek için kullanılan, Farsça kökenli bir kelimedir.
• Ak Sakallı: Özellikle erkekler için kullanılan, bilgelik ve deneyimle özdeşleşmiş yaşlı kişileri tanımlayan bir ifadedir.

Yakın Anlamlıları:

• Koca: Büyüklük ve eski olma anlamlarını taşıyan, bazen yaşlı yerine de kullanılabilen bir kelimedir. (Örn: koca çınar)
• Tecrübeli: Yalnızca yaşla değil, edinilen deneyimle de ilgili olup, yaşlı kişilerin sahip olduğu bir niteliği vurgular.

Zıt Anlamlıları:

• Genç: Henüz olgunluk çağına gelmemiş, hayatının baharında olan kişileri ifade eder, yaşlı kelimesinin tam tersidir.
• Çocuk: Büyüme ve gelişme evresinin başında olan, küçük yaştaki bireyleri tanımlar.
• Yeni: Cansız varlıklar için kullanıldığında, eskimiş veya yıpranmış olmayan anlamıyla yaşlı kelimesinin zıttı olarak görülebilir.

İlgili İçerikler

• Uyanabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Uyarlayabilmek Ne Demek? Uyarlayabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Uyanabilme Ne Demek? Uyanabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Yaşlı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Yaşlı ne demek kısaca?

Yaşlı, belirli bir yaşın üzerinde olan, gençlik çağını geride bırakmış kişi veya canlı anlamına gelir. Aynı zamanda eskimiş veya yıpranmış nesneleri de tanımlamak için kullanılır.

Yaşlı hangi dilden gelir?

Yaşlı kelimesi, Türkçe kökenli bir sözcüktür. ‘Yaş’ kelimesine ‘-lı’ ekinin eklenmesiyle oluşmuştur.

Yaşlı kelimesinin eş anlamlısı nedir?

Yaşlı kelimesinin eş anlamlıları arasında İhtiyar, pir ve Ak Sakallı gibi sözcükler bulunur. Bu kelimeler, benzer anlam bağlamlarında kullanılabilir.

Yaşlı cümle içinde nasıl kullanılır?

Yaşlı kelimesi, “Parktaki yaşlı amca torunlarıyla oynuyordu” veya “Bu yaşlı ev, birçok anıya tanıklık etmiş” gibi farklı bağlamlarda kullanılabilir. Hem canlılar hem de cansız varlıklar için geçerlidir.

Yaşlı kelimesi TDK’da var mı?

Evet, Yaşlı kelimesi Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer almaktadır. Sıfat olarak tanımlanmış olup çeşitli anlamları bulunmaktadır.