Yürüttürme Ne Demek? Yürüttürme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

TDK Güncel Türkçe Sözlük’te isim olarak tanımlanan Yürüttürme, bir işin veya görevin başkasına yaptırılmasının sağlanması, işletilmesinin temin edilmesi anlamını taşır. Bu kelime, genellikle idari ve organizasyonel bağlamlarda, görev devri ve sorumluluk aktarımı durumlarında karşımıza çıkar.

Yürüttürme Kelimesi Ne Demek?

Günlük konuşmada nadiren duyduğumuz ancak özellikle resmi ve idari metinlerde, görevlendirme süreçlerinde karşımıza çıkabilecek olan yürüttürme kelimesi, dilimizin zenginliğini ve fiillerden isim türetme yeteneğini gözler önüne serer. Bir işin doğrudan yapılmasından ziyade, o işin başkasına yaptırılması durumunu ifade eden bu yapı, sorumluluk zincirlerini anlatmak için önemlidir. Bu özel kelimenin derinlemesine anlamını, kökenini ve farklı kullanım bağlamlarını keşfedeceğiz.

Yürüttürme Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Yürüttürme, Türkçe dilbilgisinde bir fiil-isim (gerund) yapısı olup, "yürütme" eyleminin bir başkasına yaptırılması işini veya durumunu ifade eder. TDK’da doğrudan bir madde olarak bulunmasa da, "yürütmek" fiilinin "ettirgenlik" (causative) ekleri alarak türetilmiş bir isim hali olarak kabul edilir.

1. Anlam (Gerçek): İsim. Bir işin, görevin, projenin veya herhangi bir sürecin, doğrudan kendisi tarafından değil, üçüncü bir kişi veya Kurum aracılığıyla işletilmesinin, sürdürülmesinin veya gerçekleştirilmesinin sağlanması eylemi. Bu durum, genellikle yetki devri, organizasyonel yapılandırma veya yönetimsel bir süreç dahilinde meydana gelir. Örneğin, bir projenin teknik detaylarını başkasına yürütmesini Sağlamak ve bu süreci denetlemek gibi.

2. Anlam (Mecaz): İsim. Bir düşüncenin, fikrin veya politikanın dolaylı yollarla, başkaları aracılığıyla hayata geçirilmesi ve yaygınlaştırılması süreci. Bu bağlamda, doğrudan müdahale yerine, etkileme ve yönlendirme yoluyla bir sonucun elde edilmesi anlamına gelir.

Yürüttürme Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Yürüttürme kelimesi, öz Türkçe kökenli "yürümek" fiilinden türemiştir. "Yürümek", ayaklarını birbiri ardınca atarak Hareket etmek anlamına gelir. Bu fiile "-üt" ettirgenlik eki eklenerek "yürütmek" (bir şeyi veya birini yürümeye sevk etmek, bir işi işletmek) fiili oluşturulmuştur. Ardından, "yürütmek" fiiline tekrar ettirgenlik bildiren "-tür" eki eklenerek "yürüttürmek" fiili meydana gelmiştir ki bu, "yürütme işini başkasına yaptırmak" demektir. Son olarak, bu fiil köküne "-me" isim fiil eki getirilerek yürüttürme ismi türetilmiştir. Bu yapı, Türkçenin fiillerden birden çok ettirgenlik eki alarak anlamı derinleştirme ve soyutlama kapasitesini gösterir.

Yürüttürme Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. "Büyük projenin tüm koordinasyonunu bir alt komiteye yürüttürme kararı, işlerin daha hızlı ilerlemesini sağladı."
   Bu cümle, bir görevin başkasına delege edilerek tamamlanması durumunu anlatır.
2. "Şirket, Operasyonel süreçlerin yurt dışındaki bir taşerona yürüttürme seçeneğini değerlendiriyor."
   Burada, bir işin dış kaynak kullanımı yoluyla gerçekleştirilmesi düşüncesi ifade edilmiştir.
3. "Eğitim programının lojistik detaylarını yürüttürme görevi, yeni atanan yöneticiye verildi."
   Bu örnek, bir görevin sorumluluğunun başkasına aktarılmasını ve o kişinin bu işi organize etmesini belirtir.
4. "Toplantıda alınan kararların sahada yürüttürme mekanizmalarının netleştirilmesi gerekiyordu."
   Bu kullanım, alınan kararların uygulanma ve hayata geçirilme süreçlerinin başkaları tarafından yönetilmesini ifade eder.
5. "Yeni fikirlerini dolaylı yollarla halka yürüttürme çabaları, beklediği etkiyi yaratmadı."
   Bu mecaz kullanım, bir fikrin doğrudan değil, farklı kanallar aracılığıyla yayılma ve kabul görme sürecini anlatır.

Yürüttürme Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Eş Anlamlıları:

• Devrettirme: Bir görevi veya yetkiyi başkasına aktarma, onun yapmasını sağlama eylemi.
• Yaptırma: Bir işi veya eylemi başkasının gerçekleştirmesini sağlama durumu.
• İşlettirme: Bir sistemi, kuruluşu veya süreci başkaları aracılığıyla aktif ve işler halde tutma.

Yakın Anlamlıları:

• Organize ettirme: Bir etkinliği veya süreci başkalarına düzenlettirme.
• Temsil ettirme: Bir kişiyi veya kurumu başkası aracılığıyla temsil ettirme.

Zıt Anlamlıları:

• Yürütme: İşi veya görevi doğrudan kendisinin yapması.
• Üstlenme: Bir sorumluluğu veya işi doğrudan kendi üzerine alma.

İlgili İçerikler

• REM Uykusu Ne Demek? REM Uykusu TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Selahattin Ne Demek? Selahattin TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Altıncı ayak Ne Demek? Altıncı ayak TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Yürüttürme Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Yürüttürme ne demek kısaca?
Yürüttürme, bir işin veya görevin doğrudan kendisi tarafından değil, başkası aracılığıyla gerçekleştirilmesinin veya işletilmesinin sağlanması eylemidir. Bu, yetki devri ve dolaylı yönetim süreçlerini ifade eder.

Yürüttürme hangi dilden gelir?
Yürüttürme kelimesi, öz Türkçe kökenli "yürümek" fiilinden türemiş olup, ettirgenlik ekleriyle zenginleştirilmiş bir yapıdır.

Yürüttürme kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Bu kelimenin eş anlamlıları arasında "devrettirme", "yaptırma" ve "işlettirme" gibi ifadeler sayılabilir.

Yürüttürme cümle içinde nasıl kullanılır?
"Projenin teknik detaylarını bir mühendislik firmasına yürüttürme kararı aldılar." gibi cümlelerde, bir işin başkasına delege edilerek yaptırılması anlamında kullanılır.

Yürüttürme kelimesi TDK’da var mı?
Yürüttürme kelimesi, TDK Güncel Türkçe Sözlük’te doğrudan bir madde olarak yer almamaktadır; ancak "yürütmek" fiilinden türemiş, dilbilgisel olarak doğru ve anlamı açık bir yapıdır.