Yaptırabilme Ne Demek? Yaptırabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Yaptırabilme, Türkçe kökenli bir isim olup bir eylemi başkasına yaptırma yeteneği, imkanı veya durumunu ifade eder. Günlük dilde genellikle bir işin sorumluluğunu delege etme veya bir hizmeti dışarıdan temin etme bağlamında kullanılır. Bu kavram, planlama ve organizasyon yeteneğini vurgular.

Yaptırabilme, günlük hayatımızda iş süreçlerinden kişisel görevlere kadar birçok alanda karşımıza çıkan, Oldukça dinamik bir kavramdır. Özellikle yönetim ve organizasyon becerilerini ifade ederken ya da bir işin dış kaynaklardan sağlanması durumunda bu sözcüğe Sıklıkla rastlarız. Bu terim, bir eylemi başkasına icra ettirme kapasitesini veya bu eylemin gerçekleşme potansiyelini vurgular. Kelimenin temel anlamından kökenine, cümle içindeki kullanımlarından eş anlamlılarına kadar tüm yönleriyle ele alınacak.

Yaptırabilme Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Yaptırabilme kelimesi, Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te isim olarak yer almaktadır. Temel olarak bir eylemi, bir işi veya bir görevi başka bir kişi, kurum veya aracı vasıtasıyla gerçekleştirme kapasitesini veya bu eylemin gerçekleşme imkanını ifade eder. Bu tanım, aslında “yapmak” fiilinin ettirgen hali olan “yaptırmak” fiiline “yeterlilik” ve “isim fiil” eklerinin gelmesiyle oluşmuştur.

1. Anlam (Gerçek): Bir işi, bir görevi veya bir eylemi doğrudan kendisi yapmak yerine, bir başkasına, bir uzmana veya yetkili bir merciye Havale ederek onun tarafından yapılmasını sağlama gücü veya yeteneği. Örneğin, bir inşaat projesini bizzat yapmak yerine bir müteahhite yaptırabilme yeteneği. Bu, genellikle organizasyon, yönetim ve delegasyon becerileriyle ilişkilendirilir.

2. Anlam (Durum/Potansiyel): Bir eylemin, belirli koşullar altında veya belirli kaynaklar kullanılarak başkası aracılığıyla gerçekleşme potansiyeli veya mümkün olma durumu. Bu bağlamda, “yaptırabilme” ifadesi, fiilin gerçekleşebilirliğini ve bu gerçekleşmenin dolaylı yoldan olacağını vurgular. Örneğin, bir tadilatın Maliyet ve zaman açısından yaptırabilme durumu.

Yaptırabilme Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Yaptırabilme kelimesi, köken olarak tamamen Türkçe bir yapıdır. Temelinde “yap-” fiili bulunmaktadır. Bu fiile, bir eylemi başkasına yaptırma anlamı katan ettirgenlik eki “-tır-” gelmiştir. Böylece “yaptırmak” fiili oluşur. Ardından, bir eylemi yapma yeterliliğini veya imkanını ifade eden “-abil-” yeterlilik fiili eki eklenir. Son olarak, bu yapıyı bir isim haline getiren “-me” isim fiil eki ile kelime “yaptırabilme” şeklini almıştır. Dolayısıyla, bu kelime dilimize dışarıdan geçmiş bir alıntı değil, Türkçe morfolojisinin zenginliğini gösteren içsel bir türemedir. Anlam kayması yerine, fiil kökünden çeşitli eklerle yeni bir kavramın türetilmesi söz konusudur.

Yaptırabilme Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Bugünlerde iş yüküm çok fazla, bu yüzden bazı raporları asistanıma yaptırabilme imkanım olursa çok rahatlarım.

   Bu cümlede, kişinin iş yükü nedeniyle bir görevi başkasına devretme potansiyelini veya arzusunu ifade eder.

2. Projenin bütçesi kısıtlı olsa da, uygun bir ekiple bu tadilatı yine de yaptırabilme potansiyelimiz var.

   Burada, belirli kısıtlamalara rağmen bir işin başkasına yaptırılabilirlik durumunu vurgular.

3. Yönetim, fabrikanın dış denetimini bağımsız bir firmaya yaptırabilme kararını henüz açıklamadı.

   Kurumsal bir bağlamda, bir görevin dışarıdan bir kuruluşa devredilme yetkisini veya olasılığını belirtir.

4. İyi bir liderin en önemli özelliklerinden biri, işleri doğru kişilere delege edip yaptırabilme becerisidir.

   Bu cümle, liderlik vasfı olarak iş delegasyonu ve başkalarını harekete geçirme yeteneğini öne çıkarır.

5. Mahallenin eski çeşmesini restore ettirmek istiyoruz ama bunun için gerekli izinleri yaptırabilme konusunda zorlanıyoruz.

   Burada ise bir eylemin gerçekleşmesi için bürokratik süreçleri veya izinleri sağlama yeteneği/durumu kastedilir.

Yaptırabilme Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Eş Anlamlıları:

• Delege Etme Yeteneği: Bir görevi veya sorumluluğu başkasına aktarma becerisi.
• Temsil Ettirebilme: Bir işin veya eylemin kendi adına başkası tarafından yapılmasını sağlama.
• Gerçekleştirebilirlik (Dolaylı): Bir şeyin doğrudan değil, başka yollarla veya kişiler aracılığıyla yapılabilirliği.

Yakın Anlamlıları:

• Yönetebilme: Bir süreci veya insanları yönlendirerek sonuca ulaşma.
• Organize Edebilme: Bir işi planlayıp düzenleyerek başkaları aracılığıyla tamamlama.
• Tedarik Edebilme: Bir hizmeti veya ürünü dışarıdan sağlama kapasitesi.

Zıt Anlamlıları:

• Kendi Yapma: Bir işi bizzat, başkasının yardımı olmaksızın gerçekleştirme durumu.
• Engel Olma: Bir işin yapılmasını veya başkası tarafından yapılmasını engelleme.
• Yapamama (Başkasına): Bir işi başkasına yaptırma imkanının veya yeteneğinin olmaması.

İlgili İçerikler

• Karşılayabilme Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Katılabilme Ne Demek? Katılabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Katabilmek Ne Demek? Katabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Yaptırabilme Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Yaptırabilme ne demek kısaca?

Yaptırabilme, bir işi veya eylemi bizzat kendisi yapmak yerine, bir başkasına veya bir aracıya yaptırma yeteneği, imkanı veya durumudur.

Yaptırabilme hangi dilden gelir?

Yaptırabilme kelimesi, “yapmak” fiilinden türeyen, tamamen Türkçe kökenli bir kelimedir.

Yaptırabilme kelimesinin eş anlamlısı nedir?

Bu kelimenin eş anlamlıları arasında “delege etme yeteneği” ve “temsil Ettirebilme” sayılabilir.

Yaptırabilme cümle içinde nasıl kullanılır?

Örneğin, “Bu projeyi tek başına bitiremeyeceği için, işin bir kısmını başkasına yaptırabilme yollarını arıyor.” şeklinde kullanılabilir.

Yaptırabilme kelimesi TDK’da var mı?

Evet, “yaptırabilme” kelimesi Türk Dil Kurumu’nun Güncel Türkçe Sözlük’ünde isim olarak yer almaktadır.