İnternet kültürünün ve bilgi paylaşımının temel taşlarından biri olan wiki, nasıl ortaya çıktı? Cevap, 1990’lara ve yazılım geliştirici Howard G. “Ward” Cunningham’a uzanıyor. Bu yazıda, wiki fikrinin nasıl doğduğunu, isminin ilginç kökenini ve dünyanın en büyük ansiklopedisi Wikipedia’ya nasıl dönüştüğünü anlatacağız.
Wiki’nin Yapımcısı: Ward Cunningham Kimdir?
1949 doğumlu bir yazılım mühendisi olan Ward Cunningham, wiki konseptini 1994-1995 yılları arasında geliştirdi. Cunningham’ın amacı, insanların birlikte çalışması ve bilgi eklemesi için son derece basit bir çevrimiçi platform oluşturmaktı. Bu düşünceyle, “WikiWikiWeb” adını verdiği ilk wiki yazılımını programlamaya başladı. Nihayetinde, 1995’te bu yazılımı kendi şirketinin web sitesine yükleyerek dünyanın kullanımına sundu. Onun deyimiyle bu, “çalışabilecek en basit çevrimiçi veri tabanı”ydı.
“Wiki” İsmi Nereden Geliyor?
“Wiki” kelimesi, Hawaii dilinde “hızlı” veya “çabuk” anlamına gelir. Cunningham, Honolulu Uluslararası Havaalanı’ndaki “Wiki Wiki Shuttle” adlı hızlı servis otobüslerinden esinlenerek bu ismi seçti. Amacı, kullanıcıların web sayfalarını hızla düzenleyebileceği ve birbirine bağlayabileceği bir sistem yaratmaktı. Bu nedenle, isimle teknolojinin ruhu mükemmel bir uyum içindeydi.
Wiki Teknolojisi Nasıl Çalışır?
Temel olarak bir wiki, kullanıcıların herhangi bir web tarayıcısı kullanarak web sayfalarını kolayca oluşturmasına ve düzenlemesine olanak tanır. Bu sistem, genellikle WYSIWYG (“Ne görüyorsan onu alırsın”) editörleri veya basit işaretleme dilleri kullanır. Böylece teknik bilgisi sınırlı olan kişiler bile içerik ekleyebilir veya değiştirebilir. Ayrıca, wikiler çoğunlukla birden fazla kullanıcının işbirliği yapması için tasarlanmıştır ve arka planda özel wiki yazılımları tarafından desteklenir. Bu yapı, bilginin sürekli ve kolektif bir şekilde gelişmesini sağlar.
Wikipedia’nın Doğuşu: Bir Devrin Başlangıcı
İlginç bir şekilde, wiki teknolojisinin en ünlü örneği olan Wikipedia, aslında farklı bir proje olan Nupedia’dan doğdu. Nupedia, akademisyenler ve uzmanlar tarafından yazılan, katı bir hakem denetimi süreci olan ücretli bir ansiklopedi projesiydi. Jimmy Wales ve Larry Sanger, Nupedia için içerik toplama aracı olarak bir wiki kullanmayı önerdi. Ancak Nupedia’nın uzmanları, amatör katkıların ansiklopedinin güvenilirliğine zarar vereceğini düşünerek bu fikre sıcak bakmadı.
Bunun üzerine, “Wikipedia” adı verilen wiki tabanlı proje, 15 Ocak 2001’de kendi alan adında yayına başladı. Düşük katılım engelleri sayesinde inanılmaz bir hızla büyüdü ve kısa sürede Nupedia’nın önüne geçti. Sonuç olarak, Wikipedia bilgiye erişim konusunda çığır açan, işbirlikçi bir platform haline geldi.
Wiki’nin İnternet ve Bilgi Paylaşımına Etkisi
Wiki icadı, bilginin özgürce paylaşılması felsefesinde bir dönüm noktası oldu. Jimmy Wales’in 2004’te ifade ettiği vizyon, “Gezegendeki her insanın tüm insan bilgisine ücretsiz erişimi” idi. Öte yandan, Larry Sanger 2002’de projeden ayrılarak, uzman katkılarını vurgulayan Citizendium’u kurdu. Fakat Wikipedia’nın açık kaynaklı, işbirlikçi modeli, internet çağının en büyük başarı hikayelerinden biri olmaya devam ediyor.
Ward Cunningham’ın “en basit çevrimiçi veri tabanı” fikri, bugün milyonlarca kullanıcıya hizmet veren devasa bir bilgi ekosistemine dönüştü. Wiki teknolojisi, bilginin demokratikleşmesi ve küresel işbirliği açısından gerçek bir devrim yarattı. Kısacası, wiki icadı sadece bir yazılımın değil, aynı zamanda insanların birlikte neler başarabileceğinin de bir kanıtı oldu.
Etiketler: wiki kim icat etti, ward cunningham, wikipedia tarihi, wiki anlamı, wiki teknolojisi, wiki nasıl çalışır, wikipedia nasıl kuruldu, nupedia, internet icatları, bilgi paylaşımı
İlgili İçerikler
- GTA 6 Ne Zaman Çıkacak? Fragman, Karakterler ve Tüm Detaylar
- Melania Trump Beyaz Saray’da Robotla Boy Gösterdi: Yeni Bir Devir
- Akkuyu Nükleer Güç Santrali’nde İnanç Dönüşümü ve Sosyal Etkiler
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!