Uzaklaştırabilme Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni

TDK Güncel Türkçe Sözlük’te isim olarak tanımlanan Uzaklaştırabilme, Türkçe kökenli olup bir şeyi veya kimseyi bulunduğu yerden daha uzağa götürebilme eylemini gerçekleştirebilme anlamına gelir. Günlük dilde, istenmeyen bir durumu bertaraf etme veya bir mesafeyi artırma yeteneğini ifade etmek için yaygınlıkla kullanılır.

Günlük konuşmada ve yazılı metinlerde sıklıkla karşımıza çıkan uzaklaştırabilme kelimesi, bir eylemin Gerçekleştirilebilme potansiyelini ifade eder. Özellikle bir sorunu çözme, bir tehdidi ortadan kaldırma veya istenmeyen bir durumu sona erdirme gibi bağlamlarda bu kelimenin gücüne başvurulur. Bu kavram, sadece fiziksel mesafeyi değil, aynı zamanda soyut anlamda bir uzaklaşmayı da kapsar. Bu içerikte, uzaklaştırabilme kelimesinin TDK’daki detaylı anlamına, etimolojik kökenine, farklı kullanım örneklerine ve eş anlamlılarına derinlemesine bakacağız.

Uzaklaştırabilme Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Uzaklaştırabilme, “uzaklaştırmak” fiilinden türemiş bir isimdir ve eylemin potansiyelini, becerisini veya imkanını ifade eder. Türk Dil Kurumu’na göre bu kelime, bir şeyi veya bir kimseyi bulunduğu yerden daha uzağa götürme, mesafeyi artırma eylemini yapabilme yeteneği veya durumunu tanımlar. Bu anlam, hem fiziksel olarak bir cismi veya kişiyi bir yerden başka bir yere taşıyabilme becerisini hem de soyut anlamda bir durumu, düşünceyi veya duyguyu bir kişiden veya ortamdan uzak tutabilme kapasitesini kapsar. Genellikle bir engeli aşarak, bir tehdidi bertaraf ederek veya bir sorunu çözerek istenmeyen bir durumu ortadan kaldırma potansiyelini vurgular. Kelime, bir eylemin yapılabilirliğini ve bu eylemin sonucunda elde edilecek durumu net bir şekilde ortaya koyar.

Uzaklaştırabilme Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Uzaklaştırabilme kelimesi, Türkçe kökenli bir yapıdır. Temelini “uzak” isminden alır. “Uzak” kelimesine “-laş-” fiilden fiil yapım eki eklenerek “uzaklaşmak” fiili, ardından “-tır-” ettirgenlik ekiyle “uzaklaştırmak” fiili elde edilmiştir. Bu fiile “-abil-” yeterlilik fiili ve son olarak “-me” isim fiil eki getirilerek “uzaklaştırabilme” ismi oluşturulmuştur. Bu karmaşık yapı, kelimenin sadece bir eylemi değil, aynı zamanda o eylemi gerçekleştirme potansiyelini veya yeteneğini de ifade etmesini sağlar. Kelimenin yapısı, Türkçenin eklemeli dil yapısının zenginliğini ve bir kökten farklı anlamlar Türetebilme gücünü açıkça gösterir. Anlam kayması yerine, anlam genişlemesi ve eylemin potansiyelini vurgulayan bir türetme söz konusudur.

Uzaklaştırabilme Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Bu kadar büyük bir kayayı buradan uzaklaştırabilme gücüne sahip tek kişi oydu.

   Bu cümle, fiziksel bir engeli ortadan kaldırma yeteneğini vurgular.

2. Toplantıdaki gergin havayı uzaklaştırabilme becerisi sayesinde ortam yumuşadı.

   Burada, soyut bir durumu (gergin havayı) bertaraf etme yeteneği kastedilmiştir.

3. Şehrin gürültüsünü zihninden uzaklaştırabilme pratiği, onun için huzur kaynağıydı.

   Bu ifade, zihinsel olarak bir şeyi etkisiz hale getirme veya düşünmeme yeteneğini anlatır.

4. Gereksiz evrakları masadan uzaklaştırabilme planı, çalışma alanını daha düzenli hale getirdi.

   Bu örnek, bir şeyi fiziksel olarak bir yerden kaldırma ve düzen sağlama eylemini belirtir.

5. Çocukların dikkatini ekrandan uzaklaştırabilme konusunda ebeveynler zorlanıyor.

   Bu cümle, bir şeyin odağını veya ilgisini başka yöne çekme yeteneğini ifade eder.

Uzaklaştırabilme Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Uzaklaştırabilme kelimesinin anlamdaşları ve karşıt anlamlıları, kelimenin ifade ettiği eylemin potansiyelini daha iyi anlamamızı sağlar.

Eş Anlamlıları:

• Giderebilme: Bir şeyi veya durumu ortadan Kaldırabilme, son verebilme yeteneği.
• Bertaraf Edebilme: İstenmeyen bir şeyi veya durumu etkisiz hale Getirebilme, yok edebilme.
• Kaldırabilme: Bir engeli veya sorunu ortadan kaldırabilme, yok edebilme yeteneği.

Yakın Anlamlıları:

• Defedebilme: Bir tehlikeyi veya saldırıyı savuşturabilme, uzak tutabilme.
• Ayırabilme: Bir şeyi diğerlerinden uzak tutma veya ayrı bir yere koyabilme.

Zıt Anlamlıları:

• Yaklaştırabilme: Bir şeyi veya kimseyi bir yere daha yakın hale getirebilme.
• Yakınlaştırabilme: Mesafe olarak daha az bir noktaya getirebilme, bir araya getirme yeteneği.

İlgili İçerikler

• Selahattin Ne Demek? Selahattin TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Altıncı ayak Ne Demek? Altıncı ayak TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Kapayabilmek Ne Demek? Kapayabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Uzaklaştırabilme Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

• Uzaklaştırabilme ne demek kısaca?

  Uzaklaştırabilme, bir şeyi veya kimseyi bulunduğu yerden daha uzağa Götürebilme, mesafeyi artırabilme eylemini gerçekleştirme yeteneği veya durumudur. Bu, hem fiziksel hem de soyut anlamda bir uzaklaşmayı ifade eder.

• Uzaklaştırabilme hangi dilden gelir?

  Uzaklaştırabilme kelimesi, temel olarak Türkçe “uzak” kökünden türemiş, eklemeli dil yapısıyla oluşturulmuş bir kelimedir. Tamamen Türkçe kökenlidir.

• Uzaklaştırabilme kelimesinin eş anlamlısı nedir?

  Uzaklaştırabilme kelimesinin eş anlamlıları arasında “giderebilme”, “bertaraf edebilme” ve “kaldırabilme” gibi kelimeler sayılabilir. Bu kelimeler, bir şeyi ortadan kaldırma veya yok etme potansiyelini ifade eder.

• Uzaklaştırabilme cümle içinde nasıl kullanılır?

  Bu kelime, “Tehdidi uzaklaştırabilme yeteneği, krizi çözmede kritik rol oynadı.” gibi cümlelerde, bir eylemi gerçekleştirme potansiyelini vurgulayarak kullanılır. Genellikle bir sorunu çözme veya bir mesafeyi artırma bağlamında karşımıza çıkar.

• Uzaklaştırabilme kelimesi TDK’da var mı?

  Evet, Uzaklaştırabilme kelimesi Türk Dil Kurumu’nun (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’ünde yer almaktadır. TDK, bu kelimeyi “uzaklaştırma eylemini yapabilme” anlamında tanımlar.