Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kılavuzuna göre kelimenin doğru yazılışı üstünkörü şeklindedir. İki kelimenin birleşmesiyle yeni ve mecazi bir anlam kazanan bu zarf, her zaman bitişik yazılır; “üstün körü” şeklinde ayrı yazılması imla hatasıdır.
Günlük konuşma dilinde bir işin özenilmeden yapıldığını anlatmak için sıkça kullandığımız “üstünkörü” kelimesi, yazıya döküldüğünde en çok tereddüt edilen birleşik sözcüklerden biridir. Birleşik kelimelerin ayrı mı yoksa bitişik mi yazılacağı konusu, Türkçenin en dinamik ve dikkat gerektiren kuralları arasında yer alır. Yanlış bir boşluk kullanımı, metnin akademik veya profesyonel niteliğine zarar verebilir. Bu yazıda, Türk Dil Kurumu standartları çerçevesinde kelimenin doğru yazımını ve cümle içindeki kullanım mantığını netleştireceğiz.
TDK’ye Göre Üstünkörü Kelimesinin Doğru Yazılışı
Türk Dil Kurumu’nun belirlediği kurallara göre, bazı birleşik kelimeler bir araya gelirken kendi gerçek anlamlarından uzaklaşarak yeni bir kavram oluştururlar. Üstünkörü sözcüğü de bu kurala tabidir. “Üstün” ve “kör” kelimeleri birleşerek “gelişigüzel” anlamında yeni bir zarf oluşturduğu için bu kelime bitişik yazılmalıdır.
Üstünkörü Birleşik mi Yazılır?
Evet, üstünkörü sözcüğü her zaman birleşik yazılır. Kelimeyi oluşturan unsurlar kendi sözlük anlamlarını korumuş olsaydı ayrı yazılabilirdi; ancak burada “kör” kelimesi görme engeliyle ilgili değil, “yüzeysel” anlamında kullanıldığı için yapı bitişiktir.
- Doğru Kullanım: Üstünkörü
- Yanlış Kullanım: Üstün körü
Üstünkörü Ne Demek? Anlamı ve Kullanımı
Bir kelimenin yazımını kalıcı olarak öğrenmenin en iyi yolu, anlamını ve hangi durumlarda kullanıldığını kavramaktır. TDK’ye göre bu kelimenin anlamı şu şekildedir:
- Anlamı: İnceliklerine inmeden, özen göstermeden, gelişigüzel, baştan savma veya yalapşap yapılan işleri niteler.
Örnek Cümleler
- Raporu çok üstünkörü hazırladığı için müdürden uyarı aldı.
- Konuyu sadece üstünkörü inceledik, detaylı bir analiz yapmadık.
- Evi üstünkörü temizleyip hemen dışarı çıktı.
Birleşik sözcüklerin yazımı konusunda kafa karışıklığını gidermek için TDK’nin genel kabul görmüş standartlarını bir tabloda karşılaştıralım:
| Kelime | Doğru Yazım | Yanlış Yazım | Kural Notu |
| Üstünkörü | Üstünkörü | Üstün körü | Anlam kayması olduğu için bitişik. |
| Gelişigüzel | Gelişigüzel | Gelişi güzel | Kalıplaşmış birleşik zarf. |
| Yalapşap | Yalapşap | Yalap şap | İkileme kökenli kalıplaşmış yapı. |
Uzman Notu: İnternet üzerindeki sosyal ağlarda veya hızlı yazışmalarda kelimenin ayrı yazıldığına dair çok fazla örnek görmeniz sizi yanıltmasın. Resmi yazışmalarda ve dil bilgisi denetimlerinde sadece bitişik form geçerli kabul edilmektedir. Bilgi kirliliğini önlemek adına TDK güncel sözlüğünü her zaman referans almalısınız.
Etiketler
üstünkörü nasıl yazılır, üstünkörü mü üstün körü mü, TDK yazım kuralları, üstünkörü anlamı, birleşik kelimelerin yazımı, doğru yazım rehberi, üstünkörü bitişik mi yazılır, Türkçe imla hataları
İlgili İçerikler
- Ön yazı Nasıl Yazılır? TDK’ya Göre Doğru Yazılışı Nedir?
- Öğleüzeri Nasıl Yazılır? TDK’ya Göre Doğru Yazılışı Nedir?
- Öğretmen Nasıl Yazılır? TDK’ya Göre Doğru Yazılışı Nedir?
A. Said Gül, webteknolife.com'un kurucusu ve baş editörüdür. Dijital medya, teknoloji ve güncel habercilik alanlarında içerik üretmektedir. İnternet gazeteciliği ve SEO konularında deneyim sahibidir.
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!