Uğraşılabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni

Uğraşılabilmek, Türkçe kökenli bir isim-fiil olup bir konu üzerinde çalışılabilir, çaba sarf edilebilir olmak anlamına gelir. Özellikle karmaşık projelerde veya uzun soluklu işlerde, bir durumun ele alınabilirliğini ifade etmek için kullanılır.

Günlük konuşmada ve özellikle akademik metinlerde karşılaştığımız ‘Uğraşılabilmek’ kelimesi, bir eylemin veya durumun üstesinden gelinebilirliğini ifade eden özel bir yapıdır. Bir işin yapılabilirliğini, ele alınabilirliğini veya üzerinde çalışılabilirliğini vurgulayan bu kelime, dilimizin zenginliğini gösterir. Bu bağlamda, ‘Uğraşılabilmek’ kelimesinin taşıdığı derin anlam katmanlarını ve kullanım inceliklerini keşfedeceğiz.

Uğraşılabilmek Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Uğraşılabilmek, Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te ‘bir şeyle meşgul olunabilme, üzerinde çalışılabilme imkânı’ olarak tanımlanan bir isim-fiildir. Bu kelime, bir durumun veya sorunun ele alınabilir, çözümlenebilir veya üzerinde zaman harcanabilir olduğunu ifade eder. Genellikle karmaşık ya da çaba gerektiren durumlar için kullanılır. Kelimenin yapısı, bir eylemin (uğraşmak) Edilgen hâlde (uğraşılmak) ve bu edilgen eylemin yapılabilirliğini (uğraşılabilmek) gösterir. Yani, bir şeyin pasif olarak ele alınma, üzerinde durulma potansiyelini belirtir. Bu, bir konunun çok zor veya imkânsız olmadığının, aksine üzerinde durularak ilerleme kaydedilebileceğinin bir göstergesidir. Özellikle planlama, proje yönetimi veya problem çözme bağlamlarında Sıklıkla karşımıza çıkar.

Uğraşılabilmek Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Uğraşılabilmek kelimesi, kökeni itibarıyla tamamen Türkçe bir yapıdır. Temelinde ‘uğraşmak’ fiili bulunur. ‘Uğraşmak’ fiili, eski Türkçedeki ‘uğraş-‘ fiil kökünden gelmekte olup, ‘bir şeyle meşgul olmak, çaba göstermek, mücadele etmek’ anlamlarına gelir. Bu fiil köküne sırasıyla edilgenlik eki olan ‘-ıl-‘, yeterlilik veya olasılık eki olan ‘-abil-‘ ve son olarak isim-fiil (mastar) eki olan ‘-mek’ getirilerek ‘uğraşılabilmek’ kelimesi oluşturulmuştur. Bu karmaşık yapı, kelimenin anlamını ‘bir şeyin üzerinde çalışılabilir, meşgul olunabilir olma durumu veya potansiyeli’ olarak belirler. Kelime, dilimize dışarıdan bir alıntı yoluyla değil, Türkçe dilbilgisi kuralları içinde türetilmiş özgün bir yapıdır ve herhangi bir anlam kaymasına uğramamıştır; mevcut anlamı, eklerin birleşimiyle doğrudan oluşmuştur.

Uğraşılabilmek Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

Uğraşılabilmek kelimesi, farklı bağlamlarda bir durumun veya konunun ele alınabilirliğini ifade etmek için kullanılır. İşte beş örnek cümle:

1. Projenin bu karmaşık aşamasında, her detayın uğraşılabilmek seviyesinde olması büyük önem taşıyor.
• Bu cümle, projedeki detayların ele alınabilir, üzerinde çalışılabilir durumda olmasının gerekliliğini vurgular.
2. Bu zorlu problemin çözümü için uğraşılabilmek potansiyeli, ekibin moralini yükseltti.
• Problem ne kadar zor olursa olsun, üzerinde çalışılabilir ve çözüme ulaştırılabilir olmasının verdiği umudu ifade eder.
3. Sanatçının yeni eseri, izleyicinin derinlemesine düşünce ve analizle uğraşılabilmek imkanı sunuyor.
• Bu kullanım, sanat eserinin izleyicinin zihinsel olarak meşgul olabileceği, üzerinde düşünebileceği bir derinliğe sahip olduğunu belirtir.
4. Finansal piyasaların değişken doğası gereği, her senaryonun ayrıntılı olarak uğraşılabilmek kabiliyeti kritik.
• Ekonomik bağlamda, olası her durumun incelenebilir, analiz edilebilir olmasının önemini vurgular.
5. Çocukların eğitimi konusunda, ailelerin bireysel sorunlarıyla uğraşılabilmek kapasitesi her zaman tartışma konusu olmuştur.
• Bu örnekte, ailelerin kişisel meseleleriyle İlgilenebilme, onlara çözüm Bulabilme yetenekleri kastedilmiştir.

Uğraşılabilmek Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Uğraşılabilmek kelimesi, taşıdığı anlam itibarıyla Türkçede çeşitli eş ve yakın anlamlı kelimelerle ifade edilebilir. Bu kelimeler, genellikle bir işin, konunun ya da problemin üzerinde çalışılabilir, ele alınabilir olma durumunu vurgular.

• Eş Anlamlıları:
  • Ele alınabilirlik: Bir konunun incelenebilir, üzerinde durulabilir olma durumu.
  • Çözümlenebilirlik: Bir sorunun veya durumun çözüme kavuşturulabilir, anlaşılarak açıklığa kavuşturulabilir olma potansiyeli.
  • İşlenebilirlik: Bir malzemenin, konunun ya da verinin üzerinde çalışılabilir, geliştirilebilir veya biçimlendirilebilir olma hali.
  • Yapılabilirlik: Bir eylemin, projenin veya görevin gerçekleştirilebilir, hayata geçirilebilir olma durumu.
• Yakın Anlamlıları:
  • Mümkün olma: Bir şeyin gerçekleşme ihtimalinin bulunması, olanaklı olma hali.
  • Gerçekleştirilebilirlik: Bir planın, hedefin veya projenin fiili olarak hayata geçirilebilir nitelikte olması.
• Zıt Anlamlıları:
  • Uğraşılamazlık: Üzerinde çalışılamaz, meşgul olunamaz, ele alınamaz olma durumu. Bu kelime, ‘uğraşılabilmek’in doğrudan olumsuz halidir.
  • İmkânsızlık: Bir şeyin gerçekleşme ihtimalinin olmaması, olanaksızlık.
  • Çözümsüzlük: Bir sorunun veya durumun çözüme kavuşturulamaması, içinden çıkılmaz bir hal alması.

İlgili İçerikler

• Koklayabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Koklatabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Koklayabilme Ne Demek? Koklayabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Uğraşılabilmek Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

• Uğraşılabilmek ne demek kısaca?
  • Bir konu veya sorun üzerinde çalışılabilir, ele alınabilir veya çözüme kavuşturulabilir olma durumudur. Bir işin yapılabilirliğini ve potansiyelini ifade eder.
• Uğraşılabilmek hangi dilden gelir?
  • Bu kelime, kökeni itibarıyla tamamen Türkçedir ve ‘uğraşmak’ fiil kökünden çeşitli eklerle türetilmiştir. Türkçe dilbilgisi kuralları içinde oluşmuştur.
• Uğraşılabilmek kelimesinin eş anlamlısı nedir?
  • Başlıca eş anlamlıları arasında ele alınabilirlik, çözümlenebilirlik ve işlenebilirlik bulunur. Bu kelimeler, benzer bağlamlarda kullanılabilir.
• Uğraşılabilmek cümle içinde nasıl kullanılır?
  • Genellikle bir durumun, problemin veya projenin üzerinde çalışılabilir, yönetilebilir veya çözüme kavuşturulabilir olduğunu belirtmek için kullanılır. Örneğin, "Bu projenin her aşaması dikkatle uğraşılabilmek kapasitesine sahip."
• Uğraşılabilmek kelimesi TDK’da var mı?
  • Evet, Uğraşılabilmek kelimesi Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer almaktadır ve anlamı açıklanmıştır.