Uçuşlarda Powerbank Kullanımı İçin Yeni Dönem: Riskler ve Kurallar

Havacılık otoriteleri, uçuş güvenliğini tehdit eden lityum iyon pillerle ilgili denetimlerini sıkılaştırıyor. Uçuşlarda powerbank kullanımı, özellikle kapasite sınırları ve kullanım biçimleri açısından yeni düzenlemelerle karşı karşıya kaldı. Yolcuların kabin içerisinde bu cihazları şarj amacıyla kullanması veya çantalarında kontrolsüzce bulundurması, olası bir yangın riskine karşı artık daha sıkı takip ediliyor.

Gökyüzünde seyahat ederken akıllı telefonlarımızın şarjının bitmesi en büyük kabuslarımızdan biri haline geldi. Eskiden sadece uzun menzilli uçuşlarda dert ettiğimiz bu durum, artık bir saatlik iç hat uçuşlarında bile bizi panikletiyor. Tam bu noktada imdadımıza yetişen powerbank cihazları, son yıllarda havacılık güvenliğinin en tartışmalı başlıklarından biri oldu. Aslında mesele sadece bir cihazın yasaklanması değil; asıl mesele, cebimizde taşıdığımız o küçük enerji depolarının birer kimyasal bombaya dönüşme potansiyeli. Sivil havacılık kuralları gereği, lityum içerikli pillerin kargo bölümünde taşınması uzun süredir yasaktı. Ancak son dönemde kabin içindeki kullanım pratiklerine dair de ciddi kısıtlamalar gündeme gelmeye başladı. Peki, bu süreç buraya nasıl geldi? İşin aslı, uçak içinde yaşanan küçük çaplı duman ve alevlenme olaylarının sayısındaki artış, otoriteleri radikal kararlar almaya itti.

Havacılık sektörü, 2016 yılında yaşanan Samsung Galaxy Note 7 krizinden bu yana piller konusunda oldukça hassas. O dönemde telefonların patlamasıyla başlayan süreç, bugün devasa kapasiteli powerbank cihazlarının sorgulanmasına yol açtı. Bugün birçok havayolu şirketi, kapasitesi 100 Wh (Watt-saat) üzerindeki cihazları kabine dahi kabul etmiyor. Eğer cihazınız bu sınırın üzerindeyse ve özel bir izniniz yoksa, güvenlik kontrolünde veda etmek zorunda kalabiliyorsunuz. Dahası, cihazın üzerinde kapasite bilgilerinin okunmuyor olması bile el konulması için yeterli bir sebep sayılıyor.

Lityum İyon Tehlikesi: Neden Şimdi Kısıtlamalar Artıyor?

Lityum iyon piller, enerji yoğunluğu en yüksek olan depolama birimleridir. Ancak bu yüksek enerji, aynı zamanda yüksek bir risk anlamına gelir. “Termal kaçak” denilen bir durum yaşandığında, pil hücreleri kontrolsüz bir şekilde ısınır ve bu ısınma zincirleme bir reaksiyonla yangına sebep olur. Uçak gibi basınçlı ve kapalı bir ortamda bu tür bir yangına müdahale etmek, karadakinden çok daha zordur. Üstelik bu pillerin çıkardığı yangın, standart söndürücülerle kolay kolay sönmez. (Kaynak: TÜBİTAK)

Peki, neden şimdi bu konu bu kadar gündemde? Çünkü artık herkesin çantasında en az 20.000 mAh kapasiteli bir cihaz var. Eskiden 5.000 mAh kapasiteler lüks sayılırken, bugün piyasada markası belirsiz, güvenlik sertifikası olmayan binlerce ucuz ürün dolaşıyor. Bu kalitesiz piller, uçaktaki basınç değişikliği veya fiziksel bir darbe sonucunda kısa devre yapabiliyor. Havayolu şirketleri de bu riski minimize etmek için “kullanım yasağı” veya “sıkı denetim” kartını masaya sürüyor.

Kapasite Hesaplama: Wh ve mAh Karışıklığı

Yolcuların en çok kafasını karıştıran nokta, cihazların üzerindeki birimler. Çoğu kullanıcı 20.000 mAh değerine bakıyor ama havacılık kuralları Watt-saat (Wh) üzerinden işliyor. Bu karışıklığı gidermek için basit bir hesaplama yöntemi kullanılıyor. Eğer elinizdeki cihazın Wh değerini bilmiyorsanız, şu tabloya göz atabilirsiniz:

Görüldüğü üzere, 27.000 mAh kapasitesine kadar olan cihazlar genellikle güvenli bölgede kalıyor. Ancak 30.000 mAh ve üzerindeki devasa bataryalar, havayolu şirketinin onayına tabi. Eğer cihazınızın üzerinde bu bilgiler silinmişse, güvenlik görevlisinin inisiyatifine kalmışsınız demektir. İşin aslı, markasız ve etiketsiz ürünlerle seyahat etmek artık büyük bir risk.

Uzman Değerlendirmesi: Güvenlik mi, Konfor mu?

Bir haber editörü olarak sahada gördüğüm manzara şu: Yolcular, powerbank kısıtlamalarını kişisel bir engelleme gibi algılıyor. Ne var ki, 30 bin feet yükseklikte çıkacak bir pil yangınının geri dönüşü olmayabilir. Bu gelişmenin vatandaşa etkisi ilk etapta “şarjım bitecek” korkusu olsa da, aslında havayolu şirketleri bizi daha güvenli bir yolculuğa zorluyor. Uçuşlarda powerbank kullanımı üzerindeki denetimlerin artması, merdiven altı üretilen kalitesiz bataryaların piyasadan silinmesine de dolaylı bir katkı sağlayacaktır.

Peki bu durum seyahat alışkanlıklarımızı nasıl değiştirecek? Muhtemelen artık “hızlı şarj” özellikli ve sertifikalı cihazlara daha çok para ödeyeceğiz. Ayrıca havayolu şirketlerinin koltuk arkası USB girişlerini daha modern ve yüksek akımlı versiyonlarla güncellemesi gerekecek. Eğer uçak size enerji sağlıyorsa, yanınızda bir “kimyasal depo” taşımanıza da gerek kalmaz. Ancak eski tip uçaklarla yapılan seferlerde yolcuların bu kısıtlamalar nedeniyle zor anlar yaşayacağı aşikar. Özellikle dijital göçebeler ve iş insanları için bu durum, uçuş öncesi cihazları tam şarj etme disiplinini zorunlu kılıyor.

Peki Bundan Sonra Ne Olacak?

Öngörülerimiz, bu kısıtlamaların sadece kapasiteyle sınırlı kalmayacağını gösteriyor. Yakın gelecekte, uçuş sırasında powerbank kullanımının tamamen yasaklandığı ve sadece kapalı konumda taşınmasına izin verildiği bir döneme girebiliriz. Bazı havayolu şirketleri şimdiden “şarj işlemini sadece uçağın kendi sisteminden yapın” uyarısında bulunmaya başladı. Üstelik akıllı valizlerin (smart luggage) içindeki gömülü bataryalar da bu yasaklardan nasibini alıyor. Eğer bataryası çıkmayan bir akıllı valiziniz varsa, uçağa binmeniz imkansız hale gelebilir.

Kısacası, teknoloji geliştikçe güvenlik protokolleri de evriliyor. Yolcuların artık sadece biletini ve pasaportunu değil, yanındaki cihazın teknik özelliklerini de kontrol etmesi gereken bir çağdayız. Havacılık otoriteleri, “sıfır risk” prensibiyle hareket etmeye devam edecek. Bizlere düşen ise, standartlara uygun cihazlar seçmek ve kurallara uymak. Unutmayın, o küçük cihazın içindeki lityum reaksiyona girdiğinde, uçağın içinde itfaiye çağırma şansınız yok.

İlgili İçerikler

• Evlerde Bedava Elektrik Dönemi: Teknoloji Faturayı Nasıl Sıfırlıyor?
• Ülkeniz İçin Savaşır mısınız? İşte Dünyanın En Fedakar Ülkesi
• Yapay Zeka Futbol Tahmini: Kosova-Türkiye Maçı Analizi

Haber Merkezi

Haber Merkezi, webteknolife.com editör ekibinin ortak hesabıdır. Gündem, ekonomi, sağlık, eğitim ve teknoloji alanlarında doğrulanmış ve güncel haberleri okuyucularına ulaştırmayı amaçlar.