Trump’ın İran kararı, Tahran’ın enerji tesislerine yönelik olası hava saldırılarının en az 10 gün süreyle askıya alınmasını kapsıyor. Beyaz Saray, diplomatik kanalları açık tutmak ve küresel enerji piyasalarında yaşanabilecek sert dalgalanmaların önüne geçmek için askeri seçeneği şimdilik masada tutmaya devam ediyor.
Dünya nefesini tutmuş Washington ile Tahran hattındaki gerilimi izliyor. ABD Başkanı Donald Trump, bir kez daha savaşın eşiğinden dönerek saldırı planlarını askıya aldığını duyurdu. Peki, ne değişti de o çok konuşulan “büyük hediye” bir anda rafa kalktı? Aslında bu durum, Trump’ın geleneksel “öngörülemezlik” politikasının bir parçası olarak karşımıza çıkıyor. Saha tecrübemiz bize şunu söylüyor: Ortadoğu’da bir lider “saldırabiliriz” diyorsa bu genellikle pazarlık masasında el yükseltme çabasıdır. Ama işin içinde enerji tesisleri ve küresel petrol arzı olduğunda, kararlar sadece siyasi değil, tamamen duygusal, yani ekonomik oluyor.
Trump’ın İran kararı sonrası bölgede geçici bir sessizlik hakim. Ancak bu sessizlik huzurdan ziyade fırtına öncesi sessizliği andırıyor. Enerji tesislerine yönelik saldırıların 10 gün ertelenmesi, diplomatik bir koridor açma çabası mı yoksa lojistik bir hazırlık süreci mi? Gelin, bu karmaşık satranç tahtasındaki hamleleri yakından inceleyelim.
Diplomasinin Gölgesinde Kalan Savaş Senaryoları
ABD yönetimi, İran’ın son dönemdeki hamlelerini “büyük bir hediye” olarak nitelendirse de bu hediyenin paketi henüz tam olarak açılmadı. Trump, bu ifadeyle Tahran’ın geri adım attığını ya da gizli kanallardan bir uzlaşı sinyali gönderdiğini ima ediyor olabilir. Ancak Tahran cephesinden gelen açıklamalar bu iyimserliği pek desteklemiyor. İran yönetimi, yaptırımlar kalkmadan müzakere masasına oturmayacağını her fırsatta dile getiriyor. Bu bir kördüğüm mü? Evet. Ama bu düğümü çözmek yerine Trump şimdilik ipi gevşetmeyi tercih etti. (Kaynak: BM Türkiye)
Geçmişe baktığımızda, 2019 yılında düşürülen ABD İHA’sı sonrası da benzer bir tabloyla karşılaşmıştık. O dönemde de uçaklar havalanmak üzereyken Trump’ın son anda verdiği “dur” emriyle bölge büyük bir felaketin eşiğinden dönmüştü. Bugün yaşananlar, o günkü senaryonun bir kopyası gibi duruyor. Trump’ın İran kararı, aslında iç kamuoyuna ve petrol piyasalarına verilen bir “kontrol bende” mesajıdır.
Enerji Tesisleri Neden Hedef Tahtasında?
İran’ın enerji altyapısı, ülkenin can damarı konumunda. Özellikle petrol rafinerileri ve doğalgaz tesisleri, sadece İran ekonomisi için değil, dünya enerji dengesi için de hayati öneme sahip. Trump’ın bu tesisleri vurma tehdidi, küresel piyasalarda varil başına petrol fiyatlarını bir anda 100 doların üzerine taşıyabilecek bir potansiyele sahip. İşte bu noktada ekonomi devreye giriyor. ABD’de yaklaşan seçimler öncesi benzin fiyatlarının artması, Trump’ın en son isteyeceği şeydir.
Saldırının 10 gün ertelenmesi tesadüf değil. Bu süre zarfında hem müttefiklerle istişareler yapılacak hem de olası bir misillemenin petrol sevkiyatına etkisi hesaplanacak. Hürmüz Boğazı’nın kapanma ihtimali bile küresel ticareti felç etmeye yeterken, Washington’ın bu kadar riskli bir kumarı hemen oynaması beklenemezdi. Üstelik bölgedeki Amerikan üslerinin güvenliği de hala büyük bir soru işareti olarak duruyor.
Tahran’ın Müzakere Masasına Mesafeli Tutumu
Peki, İran neden ABD ile doğrudan görüşmeyi reddediyor? İşin aslı, Tahran’ın Washington’a duyduğu derin güvensizlikte yatıyor. 2015 yılında imzalanan nükleer anlaşmadan tek taraflı çekilen bir ABD yönetimi varken, İranlı yetkililer yeni bir anlaşmanın garantisi olmadığını düşünüyor. Dahası, ülkede muhafazakar kanadın “teslimiyet” olarak gördüğü her türlü adım, iç siyasette büyük bir çalkantıya yol açabilir.
İran için müzakere, sadece masaya oturmak değil, aynı zamanda ekonomik nefes borusunun açılması demektir. Trump ise önce masaya oturulmasını, sonra yaptırımların konuşulmasını istiyor. Bu “önce sen” kavgası, bölgedeki gerilimi diri tutan temel unsur. Trump’ın İran kararı bu çıkmazı aşmaya yetmiyor, sadece süreci biraz daha zamana yayıyor.
Uzman Değerlendirmesi: Trump’ın İran Kararı Bir Strateji mi Yoksa Kararsızlık mı?
Bir haber editörü olarak yıllardır bu tür krizleri takip ediyorum. Trump’ın hamleleri genellikle “Maksimum Baskı” politikası altında şekilleniyor. Yani rakibi uçurumun kenarına kadar getirip, tam düşecekken elini uzatmak. Bu sayede istediği tavizleri koparmayı amaçlıyor. Ancak İran, bu oyunu on yıllardır oynayan bir aktör. Onlar da kartlarını nasıl saklayacaklarını çok iyi biliyorlar.
Bu 10 günlük askıya alma süreci, aslında bir “soğuma dönemi” oluşturma çabasıdır. Trump, askeri kanattan gelen baskıları şimdilik göğüslemiş görünüyor. Ama Pentagon’un elindeki planlar hala masada. Eğer bu süre zarfında Tahran’dan somut bir adım gelmezse, Trump’ın “öngörülemezliği” bu kez ters yönde çalışabilir. Türkiye açısından bakarsak; sınır komşumuzdaki her türlü askeri hareketlilik enerji maliyetlerimizi artıracak ve mülteci riskini tetikleyecektir. Bu yüzden Ankara, sürecin sükunetle atlatılmasını en çok isteyen başkentlerin başında geliyor.
Bundan Sonra Ne Olacak?
Önümüzdeki iki hafta boyunca diplomatik trafiğin hızlanacağını öngörebiliriz. Üçüncü ülkeler üzerinden yürütülen mekik diplomasisi, tarafların yüzünü kurtaracak bir formül arayışına girecek. Ancak somut bir sonuç çıkmazsa, Trump’ın İran kararı tarihe sadece “bir erteleme daha” olarak geçecek. Bölgedeki gerilim, bir sonraki kıvılcıma kadar közlenmeye devam edecek.
Sonuçta, Ortadoğu’da hiçbir kriz tamamen çözülmez, sadece bir süreliğine dondurulur. Trump’ın 10 günlük süresi dolduğunda, dünya yeniden aynı soruyu soracak: Savaş mı, barış mı? İşin aslı, cevabı kimse tam olarak bilmiyor, belki de Trump bile.
İlgili İçerikler
- İsrail Ordusu Personel Krizi ile Çöküşün Eşiğinde: Büyük Risk
- Trump NATO Açıklaması: İttifakın Geleceği Tehdit Altında mı?
- İsrail’in Lübnan İşgali Derinleşiyor: 18 Yeni Üs ve Fosfor Bombası
Haber Merkezi, webteknolife.com editör ekibinin ortak hesabıdır. Gündem, ekonomi, sağlık, eğitim ve teknoloji alanlarında doğrulanmış ve güncel haberleri okuyucularına ulaştırmayı amaçlar.
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!