Töre dışıcı”, Türkçe kökenli bir sıfat olup, toplumun kabul görmüş ahlak ve davranış kurallarına, yani töreye aykırı olan durum veya kişiyi tanımlar. Genellikle bir eylemin veya bir durumun toplumsal normlara uygun olmadığını belirtmek için kullanılır.
Toplumsal yaşamda karşılaşılan durumları veya bireysel davranışları tanımlarken kullanılan bazı kelimeler, derin anlam katmanlarına sahiptir. Bu kelimelerden biri olan “töre dışıcı”, özellikle ahlaki ve etik değerlerin sorgulandığı veya vurgulandığı bağlamlarda karşımıza çıkar. Bir eylemin veya düşüncenin toplumun köklü kurallarına ne Denli uygun olup olmadığını anlamak, bu kelimenin anlamını doğru kavramaktan geçer. Bu içerik, “töre dışıcı” kelimesinin tüm yönlerini detaylıca ele alarak okuyuculara kapsamlı bir bakış açısı sunacaktır.
Töre dışıcı Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı
Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer alan tanıma göre töre dışıcı kelimesi, “töreye aykırı olan, töre dışı” anlamını taşır. Bu tanım, kelimenin Temel anlamını net bir şekilde ortaya koyar. Bir sıfat olarak kullanılan töre dışıcı, toplumun genelinde kabul görmüş, nesilden nesile aktarılan yazılı olmayan ahlak kurallarına, gelenek ve göreneklere uymayan her türlü eylem, düşünce veya durumu ifade eder. Bu durumlar, toplumun etik değerleriyle çatışır ve genellikle hoş karşılanmaz.
Töre dışıcı ifadesi, sadece yasalara aykırılıkla sınırlı değildir; daha çok toplumsal normlar, ahlaki beklentiler ve kültürel değerlerle ilgili bir uyumsuzluğu vurgular. Örneğin, bir davranış yasalara uygun olsa bile, toplumun törelerine aykırı olabilir ve bu durumda o davranış töre dışıcı olarak nitelendirilebilir. Bu kelime, bir bireyin veya grubun toplumsal uyum içindeki yerini belirlemede önemli bir rol oynar. TDK’nın bu tanımı, kelimenin anlam evrenini geniş bir perspektiften ele almamızı sağlar.
Töre dışıcı Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi
Töre dışıcı kelimesi, Türkçe dil yapısına uygun olarak oluşturulmuş, ancak köklerinde farklı dillerin izlerini taşıyan bileşik bir yapıdır. Kelimenin ilk kısmı olan “töre”, Arapça kökenli “ṭawr” (طَوْر) kelimesinden Türkçeye geçmiştir. Arapçada “durum, hâl, tavır, âdet” gibi anlamlara gelen bu kelime, Türkçede zamanla “toplumun yerleşmiş ahlak kuralları, gelenek ve görenekler” anlamını kazanmıştır. “Dışıcı” kısmı ise tamamen Türkçe olup, “dış” kelimesine “-ıcı” yapım ekinin eklenmesiyle meydana gelmiştir. “-ıcı” eki, eylemi gerçekleştiren veya o niteliği taşıyan anlamını verir.
Bu iki farklı kökenin birleşimiyle oluşan töre dışıcı, “töreye aykırı olan” veya “törenin dışında kalan” anlamını pekiştirir. Kelimenin etimolojik yolculuğu, onun sadece bir sıfat olmaktan öte, toplumsal değer yargılarını yansıtan kültürel bir gösterge olduğunu da ortaya koyar. Türkçenin zengin kelime türetme kapasitesini gösteren bu yapı, dilimizin farklı kökenlerden gelen kelimeleri Nasıl başarılı bir şekilde harmanladığının güzel bir örneğidir.
Töre dışıcı Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı
Toplumun genel kabul görmüş değerlerine aykırı olan bu Hareket, birçok kişi tarafından töre dışıcı bulundu.
Bu cümle, bir eylemin toplumsal normlara uymadığını ve bu nedenle eleştirildiğini belirtir.
Eski geleneklere bağlı bir köyde, gençlerin modern yaşam tarzı bazen töre dışıcı davranışlar olarak algılanabiliyordu.
Burada, farklı nesiller arasındaki kültürel çatışmanın bir sonucu olarak ortaya çıkan algıyı ifade eder.
Sanatçı, eserlerinde cesurca işlediği konularla bazı kesimlerce töre dışıcı olmakla suçlandı.
Bu örnek, sanatsal ifadenin veya yaratımın bazen toplumsal beklentilerle ters düşebileceğini gösterir.
Yönetim kurulu, şirketin etik kurallarına tamamen zıt olan bu kararın töre dışıcı olduğunu vurguladı.
Kurumsal bağlamda etik değerlere aykırı bir durumu tanımlamak için kullanılmıştır.
Dedikoduların yayılması ve kişilerin özel hayatına müdahale edilmesi, bizim ailemizin değerlerine göre Oldukça töre dışıcı bir tutumdur.
Bu cümle, aile içi veya kişisel değerler bağlamında bir davranışın kabul edilemezliğini ifade eder.
Töre dışıcı Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları
Töre dışıcı kelimesinin anlamını daha iyi kavramak için eş ve zıt anlamlılarına bakmak faydalı olacaktır. Bu kelimeler, farklı bağlamlarda benzer veya karşıt anlamları ifade etmek için kullanılabilir.
Eş Anlamlıları:
- Töre dışı: TDK’nın da tanımında belirttiği gibi, töre dışıcı ile birebir aynı anlamı taşıyan ifadedir.
- Ahlak dışı: Toplumun genel ahlak kurallarına, etik değerlerine aykırı olan durum veya davranışları tanımlar.
- Aykırı: Genel kabul görmüş normlara, beklentilere veya kurallara uymayan, ters düşen anlamında kullanılır.
- Yasa dışı (yakın anlamlı): Her ne kadar töre dışıcı ile tamamen aynı olmasa da, bazen toplumsal töreler yasalara da yansıdığı için bu kelime yakın bir anlam taşıyabilir.
Zıt Anlamlıları:
- Töreye uygun: Toplumun kabul görmüş ahlaki kurallarına, gelenek ve göreneklerine tam olarak uyan, onlarla örtüşen.
- Ahlaklı: Etik değerlere bağlı olan, iyi davranışlar sergileyen, toplumun onayladığı niteliklere sahip.
- Meşru: Hukuka, kurallara veya genel kabul görmüş ilkelere uygun olan, haklı görülen.
İlgili İçerikler
- Koklayabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
- Koklatabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
- Koklayabilme Ne Demek? Koklayabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
Töre dışıcı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Töre dışıcı ne demek kısaca?
Kısaca töre dışıcı, toplumun yerleşmiş ahlak ve davranış kurallarına, yani törelere aykırı olan, onlara uymayan anlamını taşır.
Töre dışıcı hangi dilden gelir?
Töre dışıcı kelimesi, “töre” kısmı Arapça kökenli “ṭawr”dan, “dışıcı” kısmı ise Türkçe “dış” kelimesine eklenen “-ıcı” yapım ekinden oluşan bileşik bir Türkçe kelimedir.
Töre dışıcı kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Töre dışıcı kelimesinin başlıca eş anlamlıları arasında “töre dışı”, “ahlak dışı” ve “aykırı” kelimeleri sayılabilir.
Töre dışıcı cümle içinde nasıl kullanılır?
Bir eylemin veya durumun toplumsal normlara uymadığını belirtmek için kullanılır; örneğin, “Bu davranış, toplumun değer yargılarına göre oldukça töre dışıcıydı.”
Töre dışıcı kelimesi TDK’da var mı?
Evet, töre dışıcı kelimesi Türk Dil Kurumu’nun (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’ünde “töreye aykırı olan, töre dışı” anlamıyla yer almaktadır.
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!