Tardedilmek Ne Demek? Tardedilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Tardedilmek, Arapça kökenli bir fiil olup ‘kovulmak, uzaklaştırılmak veya görevden alınmak’ anlamına gelir. Genellikle bir kurumdan veya topluluktan dışlanma durumunu ifade etmek için kullanılır. TDK Güncel Türkçe Sözlük’te bu anlamıyla yer alır.

Toplumsal yaşamda veya kurumsal ilişkilerde Zaman zaman karşılaşılan tardedilmek ifadesi, bireylerin belirli bir yerden veya görevden uzaklaştırılması durumunu tanımlar. Özellikle resmi veya yarı resmi ortamlarda, bir kişinin istenmeyen davranışları sonucunda maruz kalabileceği bir yaptırımı belirtir. Bu durum, bireyin bulunduğu çevreden dışlanmasını veya bir hakkın elinden alınmasını ifade eder ve Günlük dildeki yerini korur. Bu kapsamlı inceleme, kelimenin anlam katmanlarını ve kullanım biçimlerini detaylıca ele almaktadır.

Tardedilmek Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer alan tardedilmek kelimesi, temel olarak bir yerden, görevden veya topluluktan kovulmak, uzaklaştırılmak veya ihraç edilmek anlamlarını taşır. Bu fiil, genellikle bir disiplin suçu, kural ihlali veya istenmeyen davranışlar sonucunda bir kişi hakkında verilen dışlama kararını ifade eder. Bir kurumun, okulun, ordunun veya herhangi bir organizasyonun üyesi olan bir bireyin, belirli sebeplerden dolayı o üyelikten çıkarılması hali olarak tanımlanır. Örneğin, bir öğrencinin okuldan atılması veya bir memurun görevinden ihraç edilmesi gibi durumlar tardedilmek fiiliyle açıklanabilir. Kelime, mecazi anlamda pek yaygın olmasa da, bazen bir fikir veya önerinin kesin bir dille reddedilmesi durumunda da kullanılabilir, ancak bu kullanımı Oldukça nadirdir. Genellikle doğrudan ve somut bir dışlanma eylemini betimler.

1. Anlam (Gerçek):

Bir yerden, görevden veya topluluktan kovulmak, uzaklaştırılmak veya ihraç edilmek.

Tardedilmek Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Tardedilmek kelimesi, köken olarak Arapça ‘tard’ (طرد) kelimesinden türemiş ve Türkçe ‘edilmek’ yardımcı fiili ile birleşerek oluşturulmuştur. Arapça ‘tard’, ‘kovma, uzaklaştırma’ anlamına gelirken, Türkçe ‘edilmek’ fiili Edilgen çatıyı sağlayarak eylemin pasif hale gelmesini sağlar. Böylece kelime, ‘kovulma, uzaklaştırılma eylemine maruz kalma’ anlamını kazanmıştır. Türkçeye Osmanlı döneminde girmiş ve özellikle resmi yazışmalarda, hukuki metinlerde ve askeri terminolojide yer bulmuştur. Anlam kayması yerine, kökenindeki ‘kovma’ eyleminin edilgen formunu doğrudan yansıtır ve günümüzde de bu anlamını korumaktadır. Bu yapı, dilimizdeki birçok bileşik fiil örneğinde görüldüğü gibi, Arapça veya Farsça kökenli isimlerin Türkçe yardımcı fiillerle birleşmesiyle meydana gelmiştir.

Tardedilmek Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Disiplin kurulunun kararıyla, okul kurallarına uymadığı için öğrencilikten tardedildi. (Bu cümle, bir öğrencinin okuldan uzaklaştırılma durumunu ifade eder.)
2. Görevi kötüye kullandığı tespit edilen memur, kurumdan tardedilerek memuriyetine son verildi. (Bu örnek, resmi bir görevden ihraç edilme halini açıklar.)
3. Toplantıda alınan kararlar neticesinde, dernek üyeliğinden tardedilmek üzere hakkında işlem başlatıldı. (Bu cümle, bir topluluk veya dernekten dışlanma sürecini gösterir.)
4. Eski çağlarda, hainlikle suçlanan kişiler şehirden tardedilirdi. (Bu örnek, tarihteki bir dışlama eylemini betimler.)
5. Teklif ettiği yeni proje, yönetim tarafından hiçbir gerekçe gösterilmeden tardedildi. (Bu cümle, bir önerinin veya fikrin tamamen reddedilmesi durumunu mecazi olarak ifade eder.)

Tardedilmek Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Eş Anlamlıları:

• Kovulmak: Bir yerden veya görevden zorla çıkarılmak.
• İhraç Edilmek: Bir kurumdan veya topluluktan resmi olarak çıkarılmak, üyelikten atılmak.
• Uzaklaştırılmak: Bir yerden veya konumdan fiziksel olarak veya statü olarak dışarı çıkarılmak.
• Atılmak: Genellikle öğrenci veya üye gibi statülerde, bir kurumdan ilişiği kesilmek.

Yakın Anlamlıları:

• Dışlanmak: Bir topluluk veya gruptan istenmeyerek ayrılmak, izole edilmek.
• Azledilmek: Genellikle yüksek rütbeli bir görevlinin makamından alınması.

Zıt Anlamlıları:

• Kabul Edilmek: Bir yere, göreve veya topluluğa alınmak, onaylanmak.
• Atanmak: Bir göreve veya makama getirilmek.
• Kabul Görmek: Bir topluluk veya ortamda yer bulmak, benimsenmek.

Tardedilmek ile Sık Karıştırılan Kelimeler

Tardedilmek kelimesi, özellikle ses benzerliği nedeniyle ‘tehir edilmek’ kelimesiyle karıştırılabilir. Ancak bu iki kelimenin anlamları tamamen farklıdır. Tehir edilmek, bir işin veya olayın daha ileri bir zamana ertelenmesi, geciktirilmesi anlamına gelirken; tardedilmek, yukarıda da belirtildiği gibi, bir kişinin bir yerden veya görevden kovulması, uzaklaştırılması demektir. Bu ayrım, kelimelerin kökenlerindeki farklılıktan kaynaklanır ve kullanım bağlamında büyük önem taşır. Bir diğeri ise ‘terk edilmek’ fiilidir; bu da bir yerin veya kişinin yalnız bırakılması, ayrılığın yaşanması anlamına gelir ve ‘tard’ ile anlamca örtüşmez.

İlgili İçerikler

• Koklayabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Koklatabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Koklayabilme Ne Demek? Koklayabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Tardedilmek Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

• Tardedilmek ne demek kısaca?
  Tardedilmek, bir kişinin bir yerden, görevden veya topluluktan kovulması, uzaklaştırılması veya ihraç edilmesi anlamına gelir. Genellikle disiplin suçu veya kural ihlali sonucunda gerçekleşen bir dışlama eylemini ifade eder.
• Tardedilmek hangi dilden gelir?
  Bu kelime, Arapça kökenli ‘tard’ (kovma, uzaklaştırma) kelimesinin Türkçe yardımcı fiil ‘edilmek’ ile birleşmesiyle oluşmuştur. Dilimize Osmanlı döneminde geçmiştir.
• Tardedilmek kelimesinin eş anlamlısı nedir?
  Tardedilmek kelimesinin eş anlamlıları arasında kovulmak, ihraç edilmek, uzaklaştırılmak ve atılmak gibi fiiller yer alır. Bu kelimeler, benzer dışlama durumlarını ifade etmek için kullanılır.
• Tardedilmek cümle içinde nasıl kullanılır?
  Örneğin, "Öğrenci, disiplinsiz davranışları nedeniyle okuldan tardedildi" şeklinde kullanılabilir. Bu, bir kişinin bir kurumdan çıkarılma durumunu anlatır.
• Tardedilmek kelimesi TDK’da var mı?
  Evet, TDK Güncel Türkçe Sözlük’te ‘tard’ kelimesi ‘kovma, uzaklaştırma’ olarak tanımlanmış ve ‘tardetmek’ fiili de açıklanmıştır. ‘Tardedilmek’ ise ‘tardetmek’ fiilinin edilgen çatısıdır ve bu anlamıyla sözlükte dolaylı olarak yer almaktadır.