Susturuvermek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni

Susturuvermek, Türkçe kökenli bir fiil olup “birini veya bir şeyi çabucak, aniden veya kolayca susturmak” anlamına gelir. Özellikle sesli bir ortamda veya tartışmada hızlıca sessizliği sağlamak bağlamında yaygın olarak kullanılır.

Günlük konuşmalarda bazen öyle durumlar olur ki, bir sesi veya tartışmayı anında kesme ihtiyacı hissederiz. İşte tam da bu noktada devreye giren ‘susturuvermek’ gibi fiiller, dilimizin zenginliğini gözler önüne serer. Özellikle beklenmedik bir anda ortaya çıkan gürültüyü veya istenmeyen bir konuşmayı sonlandırmak için bu ifadeye başvurulur. Bu detaylı incelemede, söz konusu fiilin tüm anlam katmanlarını ve kullanım şekillerini keşfedeceksiniz.

Susturuvermek Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’e göre susturuvermek fiili, bir eylemin hızla, aniden veya kolayca gerçekleştiğini belirten tezlik fiillerinden biridir. Bu kelime, “susturmak” fiiline “-ıvermek” tezlik ekinin getirilmesiyle oluşmuştur. Temel olarak, bir sesi, konuşmayı veya gürültüyü çabucak kesmek, birini aniden sessizliğe büründürmek anlamını taşır.

1. Anlam (Gerçek): Birini veya bir şeyi çabucak, aniden veya kolayca sessizliğe büründürmek, konuşmasını veya sesini kesmek. Genellikle beklenmedik bir eylemi ve eylemin Hızlıca gerçekleştiğini ifade eder. Örneğin, ağlayan bir çocuğu, konuşan bir kişiyi veya çalan bir alarmı hızla durdurmak gibi durumlarda kullanılır. TDK Güncel Türkçe Sözlük’te de bu tezlik ve çabukluk anlamıyla yer alır. Bu fiil, eylemin ani etkisiyle birlikte, bazen de kolayca başarıldığı hissiyatını verir.

Susturuvermek Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Susturuvermek kelimesi, Türkçe kökenli bir bileşik fiildir. Temelinde “susmak” fiili bulunur. “Susmak”, Eski Türkçeden beri var olan ve sessiz kalmak, konuşmayı kesmek anlamlarına gelen bir fiildir. “Susmak” fiiline ettirgenlik eki “-tur-” getirilerek “susturmak” (birini Sessizleştirmek) fiili elde edilmiştir. “Susturmak” fiiline ise tezlik fiili olan “-ıvermek” eki eklenerek “susturuvermek” biçimi oluşturulmuştur. Bu ek, eylemin çabukluk, tezlik, kolaylık veya aniden gerçekleştiği anlamlarını katar. Dolayısıyla kelimenin kökeni tamamen Türkçe olup, dilbilgisel eklerle zenginleştirilmiş bir yapıdır ve dilimizin üretkenliğini yansıtır.

Susturuvermek Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Öğretmen, gürültü yapan öğrencileri tek bir bakışıyla susturuverdi. (Hızlı ve etkili bir müdahaleyi anlatır.)
2. Alarm çalmaya başlayınca, annem hemen düğmesine basıp onu susturuverdi. (Ani ve kolayca yapılan bir eylemi ifade eder.)
3. Tartışma şiddetlenince araya girip iki tarafı da susturuvermek zorunda kaldım. (Bir anlaşmazlığı hızla sonlandırma çabasını gösterir.)
4. Sahnedeki sanatçı, coşkulu kalabalığı tek bir jestle susturuverdi. (Kitle üzerindeki anlık ve etkili kontrolü vurgular.)
5. Küçük çocuk, annesinin şefkatli dokunuşuyla ağlamayı susturuverdi. (Bir eylemin beklenmedik bir hızla son bulduğunu belirtir.)

Susturuvermek Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Dilimizde kelimelerin farklı nüanslarda anlam taşıyan eş ve zıt anlamlıları bulunur. Susturuvermek kelimesi de bu bağlamda incelenebilir.

Eş Anlamlıları:

• Susturmak: Temel anlamda aynı eylemi ifade eder, ancak “susturuvermek” kelimesindeki gibi bir çabukluk veya ani gerçekleşme anlamı taşımaz. Daha genel bir Sessizleştirme eylemini belirtir.
• Sessizleştirmek: Bir ortamı veya kişiyi sessiz hale getirmek, genel bir ifadedir. Eylemin hızı veya aniliği üzerinde durulmaz.
• Kestirmek: Özellikle bir konuşmayı veya sesi aniden bitirmek anlamında kullanılabilir, ancak “susturuvermek” kadar yaygın değildir.

Yakın Anlamlıları:

• Durdurmak: Bir sesi, eylemi veya konuşmayı sonlandırmak.
• Menetmek: Birini konuşmaktan veya bir şeyi yapmaktan alıkoymak.

Zıt Anlamlıları:

• Konuşturmak: Birinin konuşmasını Sağlamak, sessizliğini bozmak.
• Söyletmek: Birinin bir şey ifade etmesini sağlamak.
• Sesini açmak: Bir şeyin ses seviyesini yükseltmek veya konuşmasını sağlamak.

İlgili İçerikler

• Selahattin Ne Demek? Selahattin TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Altıncı ayak Ne Demek? Altıncı ayak TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Kapayabilmek Ne Demek? Kapayabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Susturuvermek Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Susturuvermek ne demek kısaca?

Susturuvermek, birini veya bir şeyi çabucak, aniden veya kolayca susturmak anlamına gelen Türkçe kökenli bir fiildir.

Susturuvermek hangi dilden gelir?

Tamamen Türkçe kökenli bir kelimedir. “Susmak” fiiline ettirgenlik eki “-tur-” ve tezlik eki “-ıvermek” eklerinin gelmesiyle oluşmuştur.

Susturuvermek kelimesinin eş anlamlısı nedir?

En yakın eş anlamlısı “susturmak” fiilidir, ancak “susturuvermek” kelimesindeki “çabucak” anlamını tam olarak karşılamaz. “Sessizleştirmek” de yakın anlamlı olarak kullanılabilir.

Susturuvermek cümle içinde nasıl kullanılır?

Genellikle ani ve etkili bir sessizleştirme eylemini anlatmak için kullanılır. Örneğin, “Öğretmen, gürültü yapan öğrencileri tek bir bakışıyla susturuverdi.” cümlesinde görüldüğü gibi.

Susturuvermek kelimesi TDK’da var mı?

Evet, Türk Dil Kurumu’nun Güncel Türkçe Sözlük’ünde yer alan, tezlik fiiliyle oluşturulmuş ve yaygın olarak kullanılan bir fiildir.