TDK Güncel Türkçe Sözlük’te fiil olarak tanımlanan Sıkıvermek, çabucak veya aniden sıkmak yahut kavramak anlamını taşır. Bu eylem, genellikle beklenmedik bir anda gerçekleşen, ani ve kuvvetli bir kavrama hareketini ifade eder. Günlük dilde bir nesneyi tutarken veya duygusal bir tepki anında yaygın olarak kullanılır.
Günlük konuşmalarda aniden gelişen eylemleri ifade ederken sıkça duyduğumuz kelimelerden biri de “sıkıvermek”tir. Özellikle bir nesneyi hızla kavramak, ani bir tepkiyle tutmak veya duygusal bir anı pekiştirmek amacıyla kullanılır. Bu fiil, eylemin tezliğini ve beklenmedik doğasını vurgulayarak anlatıma güç katar. Sıkıvermek kelimesinin Türk Dil Kurumu’na göre anlamlarını, kökenini, cümle içindeki kullanımlarını ve eş anlamlılarını bu detaylı incelememizde bulacaksınız.
Sıkıvermek Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı
Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’e göre sıkıvermek fiili, bir eylemin hızla ve aniden gerçekleştiğini ifade eder. Bu kelime, “sıkmak” fiiline “-ıvermek” tezlik eki getirilerek oluşturulmuştur, bu da eylemin çabukluğunu ve beklenmedik doğasını vurgular. Genellikle bir nesneyi veya bir şeyi aniden, kuvvetlice kavramak veya sıkmak anlamında kullanılır. Bu fiil, günlük dilde hem somut nesneler için hem de bazen soyut durumlar için kullanılabilir, ancak temelinde fiziksel bir eylem barındırır.
1. Anlam (Gerçek): Bir şeyi veya bir kimseyi çabucak, birdenbire sıkmak veya kuvvetlice kavramak. Bu anlamda, nesneleri tutarken, birinin elini sıkarken veya bir şeyi Kontrol altına alırken görülebilir. Eylemin aniliği ve hızına vurgu yapar.
Sıkıvermek Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi
Sıkıvermek kelimesi, Türkçe kökenli bir fiildir. Temelinde “sıkmak” fiili yer alır. “Sıkmak” fiili, Eski Türkçe dönemlerinden beri varlığını sürdüren, bir şeyi basınç uygulayarak daraltmak veya kavramak anlamlarına gelen köklü bir kelimedir. Bu fiile, Türkçenin yapım eklerinden biri olan “-ıvermek” tezlik fiili eki eklenmiştir. “-Ivermek” eki, eylemin çabuk ve aniden yapıldığı anlamını katarak fiile hız ve beklenmediklik niteliği kazandırır. Dolayısıyla sıkıvermek, “sıkmak” eyleminin tezlik hali olarak doğrudan Türkçenin kendi iç dinamikleriyle oluşturulmuş, anlam kayması yaşamamış bir yapıdır.
Sıkıvermek Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı
Sıkıvermek fiili, günlük konuşmalarda ve yazılı metinlerde çeşitli bağlamlarda kullanılır. Eylemin aniliği ve kuvveti vurgulanarak, duruma göre farklı nüanslar katabilir.
Telaşla bavulunu hazırlarken, eline geçen her şeyi çantasına sıkıverdi.
Bu cümlede, aceleci bir tavırla eşyaların bavula gelişi güzel ve Hızlıca yerleştirilmesi anlatılmaktadır.
Çocuk, annesinin elini korkuyla öyle bir sıkıverdi ki, annesi şaşırdı.
Burada, çocuğun yaşadığı korku anında annesinin elini aniden ve kuvvetlice tutması ifade edilmiştir.
Patron, toplantıda masaya bir yumruk sıkıverdi ve herkes sustu.
Bu örnekte, patronun ani ve sert tepkisiyle odadaki sessizliğin sağlanması durumu anlatılmaktadır.
Hırsız, polisin geldiğini görünce yakaladığı çantayı sımsıkı sıkıverdi.
Burada hırsızın, yakalanma korkusuyla çalıntı malı daha sıkı tutma eylemi vurgulanmıştır.
Arkadaşım, sevincinden beni görünce sımsıkı kucaklayıp sıkıverdi.
Bu cümlede ise, sevinçle aniden gerçekleşen sarılma ve kucaklama eyleminin yoğunluğu belirtilmiştir.
Sıkıvermek Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları
Türkçede her kelimenin doğrudan birebir eş anlamlısı olmasa da, sıkıvermek fiilinin anlamını karşılayabilecek veya benzer bağlamlarda kullanılabilecek kelimeler bulunmaktadır.
Eş Anlamlıları:
- Kavrayıvermek: Bir şeyi aniden ve hızla tutmak, ele geçirmek anlamında sıkça kullanılır.
- Tutuvermek: Bir şeyi çabucak eline almak veya yakalamak anlamına gelir.
- Baskılayıvermek: Bir şeyi aniden bastırmak, üzerine yüklenmek anlamında kullanılabilir, ancak daha çok fiziksel bir baskı içerir.
Yakın Anlamlıları:
- Çekivermek: Bir şeyi aniden kendine doğru Hareket ettirmek.
- Kapıvermek: Bir şeyi hızla yakalamak, ele geçirmek.
- Sarıvermek: Bir şeyi aniden sarmak, kuşatmak.
Zıt Anlamlıları:
- Gevşetmek: Sıkı olan bir şeyi serbest bırakmak, bağını zayıflatmak.
- Bırakmak: Tutulan bir şeyi serbest hale getirmek, elden çıkarmak.
- Salıvermek: Tutulu olan bir şeyi serbest bırakmak, gitmesine izin vermek.
İlgili İçerikler
- Koklayabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
- Koklatabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
- Koklayabilme Ne Demek? Koklayabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
Sıkıvermek Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Sıkıvermek ne demek kısaca?
Sıkıvermek, bir şeyi çabucak veya aniden sıkmak, kuvvetlice kavramak anlamına gelen Türkçe kökenli bir fiildir.
Sıkıvermek hangi dilden gelir?
Sıkıvermek kelimesi, “sıkmak” fiiline “-ıvermek” tezlik ekinin gelmesiyle oluşmuş, tamamen Türkçe kökenli bir kelimedir.
Sıkıvermek kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Sıkıvermek kelimesinin doğrudan birebir eş anlamlısı olmamakla birlikte, “Kavrayıvermek”, “Tutuvermek” veya “baskılayıvermek” gibi kelimeler benzer anlamlarda kullanılabilir.
Sıkıvermek cümle içinde nasıl kullanılır?
Bu kelime, “Çocuk korkuyla annesinin elini sıkıverdi.” veya “Hırsız, çaldığı çantayı hızla sıkıverdi.” gibi aniden ve kuvvetlice yapılan eylemleri ifade eden cümlelerde kullanılır.
Sıkıvermek kelimesi TDK’da var mı?
Evet, sıkıvermek kelimesi Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer almakta ve anlamı açıklanmaktadır.
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!