Savaştırmak Ne Demek? Savaştırmak TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Savaştırmak, Türkçe kökenli bir fiil olup başkalarını savaşmaya, çatışmaya teşvik etmek veya birbiriyle kavga ettirmek anlamına gelir. Özellikle siyasi ve sosyal olaylar bağlamında, grupları karşı karşıya getirme durumlarını ifade etmek için kullanılır.

Günlük konuşmada ve haber metinlerinde sıkça karşılaştığımız ‘savaştırmak’ kelimesi, genellikle iki tarafı karşı karşıya getirme eylemini ifade eder. Özellikle çatışma, rekabet veya anlaşmazlık durumlarında, bireyleri veya grupları birbirine düşürme anlamında kullanılır. Bu fiil, bir eylemi başkasına yaptırma anlamı taşımasının yanı sıra, eylemin ardındaki kışkırtıcı niyeti de barındırır. Bu kapsamlı içerikte, ‘savaştırmak’ kelimesinin Türk Dil Kurumu’ndaki yerini, etimolojik kökenini, farklı kullanım alanlarını ve ilgili diğer tüm detayları derinlemesine inceleyeceğiz.

Savaştırmak Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’e göre savaştırmak kelimesi, bir eylemi başkasına yaptırma anlamı taşıyan bir fiildir. Temel olarak, bir veya daha fazla kişiyi, grubu ya da devleti birbirine karşı savaş durumuna sokmak, çatışmaya yönlendirmek veya mücadele etmelerini Sağlamak şeklinde tanımlanır. Bu eylem, genellikle bir dış etkenin veya üçüncü bir tarafın müdahalesiyle gerçekleşir ve taraflar arasında düşmanlık veya rekabetin aktif olarak tetiklenmesini ifade eder.

Kelimenin anlamları genellikle iki ana başlık altında toplanabilir:

1. 1. Anlam (Gerçek): İki veya daha fazla kişiyi, grubu ya da devleti fiziki bir çatışmaya, yani savaşa sevk etmek, birbirleriyle mücadele etmelerini sağlamak. Bu, doğrudan bir askeri veya fiziksel çatışmayı başlatma eylemini kapsar.
2. 2. Anlam (Mecaz): Kişileri veya grupları birbiriyle tartışmaya, kavga etmeye veya rekabet etmeye teşvik etmek, aralarını açmak, birbirine düşürmek. Bu kullanımda, fiziksel bir savaş olmasa da, psikolojik, sözel veya ideolojik bir çatışma durumu söz konusudur. Örneğin, iki arkadaşı dedikodu ile birbirine düşürmek bu anlamda değerlendirilebilir.

Savaştırmak Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Savaştırmak kelimesi, Türkçenin köklü fiil türetme yapısını net bir şekilde gösteren, Türkçe kökenli bir fiildir. Kelimenin kökeni, Eski Türkçede “çatışmak, mücadele etmek, karşı gelmek” anlamlarına gelen “sava-” fiiline dayanmaktadır. Bu köke öncelikle “-ş” işlekliği eki eklenerek “savaş-” fiili (kendi kendine mücadele etmek) meydana gelmiştir. Daha sonra, bu “savaş-” fiiline Türkçedeki yaygın ettirgenlik eklerinden biri olan “-tır” eki eklenerek “savaştır-” fiili türetilmiştir.

Bu etimolojik yapı, kelimenin anlamını da açıkça ortaya koyar: “savaş” eylemini başkasına yaptırma, yani “savaşmayı sağlama” veya “çatışmaya sevk etme” anlamını kazanmıştır. Kelimenin yapısında herhangi bir anlam kayması değil, kök fiilin eylemini başkasına yaptırma (ettirgen) formunun oluşumu söz konusudur. Bu durum, Türkçenin fiillerden yeni fiiller türetme yeteneğinin güçlü bir örneğidir.

Savaştırmak Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

Savaştırmak kelimesi, günlük dilde ve edebi metinlerde farklı bağlamlarda karşımıza çıkabilir. İşte bu kelimenin çeşitli cümlelerde kullanımı ve anlamlarını pekiştiren örnekler:

1. Politikacılar, halkı birbirine savaştırmak yerine ortak bir hedef etrafında birleştirmeyi hedeflemelidir.

   Bu cümle, yöneticilerin toplumu bölmek yerine birleştirmesi gerektiği vurgusunu yaparak, kelimenin olumsuz bir eylemi ifade ettiğini gösterir.

2. Çocukları oyun oynarken sürekli birbirine savaştırmak, onların sosyal gelişimini olumsuz etkileyebilir ve agresif davranışlara yol açabilir.

   Çocukların oyun esnasında kavgaya teşvik edilmesinin zararlı sonuçlarına işaret eden bu örnek, kelimenin günlük yaşamdaki kullanımına bir göndermedir.

3. Eski dostları küçük bir mesele yüzünden savaştırmak, aralarındaki güçlü bağı tamamen koparabilir ve telafisi zor sonuçlar doğurabilir.

   Bu örnek, kelimenin mecaz anlamda kullanıldığını gösterir; fiziksel bir savaş yerine, dostlar arasındaki anlaşmazlığı derinleştirme eylemini ifade eder.

4. Bazı medya organları, farklı görüşlere sahip grupları sürekli savaştırarak toplumsal gerilimi artırmakta ve kutuplaşmayı körüklemektedir.

   Medyanın ayrıştırıcı ve kutuplaştırıcı rolünü eleştiren bu cümle, kelimenin sosyal ve siyasi bağlamdaki kullanımına örnektir.

5. Tarih boyunca büyük güçler, kendi jeopolitik çıkarları uğruna küçük devletleri birbirine savaştırmışlardır.

   Bu cümle, emperyalist politikaların tarihsel bir gerçeğine değinerek, kelimenin uluslararası ilişkiler ve tarih alanındaki kullanımını yansıtır.

Savaştırmak Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Dilimizde her kelimenin olduğu gibi savaştırmak kelimesinin de anlamını güçlendiren veya ona karşıtlık oluşturan eş ve zıt anlamlıları bulunmaktadır. Bu kelimeler, cümlenin bağlamına göre farklı nüanslar taşıyabilir.

Eş Anlamlıları:

• Çatıştırmak: İki veya daha fazla tarafı fiziksel ya da ideolojik olarak karşı karşıya getirmek, mücadele ettirmek ve aralarında bir gerilim durumu oluşturmak.
• Kavga Ettirmek: Bireyleri veya grupları sözlü ya da fiziksel bir kavgaya teşvik etmek, aralarını bozmak ve huzursuzluk yaratmak.
• Düşürmek (birbirine): Genellikle mecazi anlamda kullanılarak, kişileri veya grupları aralarında anlaşmazlık çıkarmak Suretiyle birbirine düşman etmek, aradaki bağı zayıflatmak.

Yakın Anlamlıları:

• Kışkırtmak: Bir eylemi veya duyguyu tetiklemek, özellikle olumsuz yönde harekete geçirmek veya tahrik etmek.
• Teşvik Etmek: Bir şeyi yapmaya özendirmek, cesaretlendirmek veya bir davranışa yönlendirmek.
• Provoke Etmek: Bir tepkiyi veya davranışı Bilerek ortaya çıkarmak, tahrik etmek veya istenmeyen bir durumu tetiklemek.

Zıt Anlamlıları:

• Barıştırmak: Kavgalı veya anlaşmazlık içindeki tarafları uzlaştırmak, aralarını düzeltmek ve aralarındaki husumeti sonlandırmak.
• Uzlaştırmak: İki farklı görüşü veya tarafı ortak bir noktada buluşturarak anlaşmalarını sağlamak, fikir birliği oluşturmak.
• Birleştirmek: Farklı unsurları bir araya getirmek, bütünlük sağlamak ve ortak bir amaç etrafında toplamak.

İlgili İçerikler

• Matrah Ne Demek? Matrah TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• REM Uykusu Ne Demek? REM Uykusu TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Selahattin Ne Demek? Selahattin TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Savaştırmak Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Savaştırmak kelimesiyle ilgili merak edilen bazı temel sorular ve yanıtları aşağıda derlenmiştir:

• Savaştırmak ne demek kısaca?

  Savaştırmak, bir veya daha fazla tarafı birbirine karşı çatışmaya veya kavgaya sevk etmek, onların savaşmasını sağlamak anlamına gelen ettirgen bir fiildir.

• Savaştırmak hangi dilden gelir?

  Savaştırmak kelimesi, Türkçe kökenli olup “savaş-” fiilinden “-tır” ettirgenlik ekiyle türetilmiş, dilimizin özgün fiil yapılarından biridir.

• Savaştırmak kelimesinin eş anlamlısı nedir?

  Savaştırmak kelimesinin eş anlamlıları arasında “çatıştırmak”, “kavga ettirmek” ve “birbirine düşürmek” gibi ifadeler yer almakta olup, bağlama göre tercih edilebilirler.

• Savaştırmak cümle içinde nasıl kullanılır?

  Bu kelime, “Bazı liderler toplumu birbirine savaştırmak için provokasyonlara başvurur ve kutuplaşmayı derinleştirir.” şeklinde günlük veya siyasi bağlamlarda sıkça kullanılabilir.

• Savaştırmak kelimesi TDK’da var mı?

  Evet, Savaştırmak kelimesi Türk Dil Kurumu’nun (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’ünde yer almakta ve “savaşma işini yaptırmak, savaşmasını sağlamak, çatışmaya sevk etmek” olarak tanımlanmaktadır.