Per, Latince kökenli bir edat/zarf olup ‘her bir’, ‘başına’ veya ‘aracılığıyla’ anlamlarına gelir. Türkçede genellikle birim başına düşen miktarı veya bir şeyi belirli bir yolla yapmayı ifade etmek için kullanılır. Özellikle finans ve istatistik gibi alanlarda sıkça rastlanır.
Günlük konuşmada veya çeşitli metinlerde “per” kelimesiyle karşılaştığımızda, genellikle bir oran veya birim başına düşen değeri ifade ettiğini fark ederiz. Özellikle ekonomik veriler, istatistikler ya da Zaman dilimleri üzerinden yapılan hesaplamalarda bu ifadeye sıkça rastlanır. Bu tür kullanımlar, kelimenin temel anlamını ve işlevini anlamanın önemini ortaya koyar. Şimdi, “per” kelimesinin derinliklerine inerek hem TDK’daki yerini hem de günlük hayattaki çeşitli kullanım alanlarını keşfedelim.
Per Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı
“Per” kelimesi, Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te doğrudan tekil bir kelime olarak değil, daha çok bir önek veya Batı dillerinden geçen kalıp ifadelerin bir parçası olarak yer alır. Bu bağlamda, kelimenin iki ana kullanım şekli ve anlamı bulunmaktadır:
1. Anlam (Edat/Zarf): “Per” kelimesi, Türkçede genellikle İngilizce veya Latince kökenli bir edat veya zarf olarak kabul edilir. En temel anlamıyla “her bir”, “başına” veya “aracılığıyla” demektir. Birim başına düşen miktarı, oranı ya da bir eylemin belirli bir yol veya yöntemle gerçekleştiğini ifade etmek için kullanılır. Örneğin, “per capita” (kişi başına) veya “per annum” (yıl başına) gibi ifadelerde bu anlamıyla karşımıza çıkar. Bu kullanım, özellikle akademik, ticari ve istatistiksel metinlerde yaygındır.
2. Anlam (Önek): TDK Güncel Türkçe Sözlük’te “per”, birleşimlerde “çevresini, etrafını, aşırı, büyük, tam” gibi anlamlar katan bir önek olarak belirtilir. Latince “per-” önekinden türeyen bu yapı, “Periyodik” (Belli aralıklarla tekrarlanan), “periskop” (çevreyi görmeyi sağlayan alet) gibi kelimelerde görülür. Bu kullanım, kelimenin tek başına bir anlam ifade etmesinden ziyade, başka bir kelimeye eklenerek yeni anlamlar oluşturmasını sağlar.
Per Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi
“Per” kelimesi, köken olarak Latince “per” edatına dayanır. Latince’de “through, by means of, for, during” (aracılığıyla, vasıtasıyla, için, boyunca) gibi çeşitli anlamlara gelmekteydi. Bu edat, zamanla İngilizceye de geçerek aynı temel anlamları korumuştur. Türkçeye ise doğrudan bir kelime olarak değil, daha çok Batı dillerinden alınan “per capita”, “per annum” gibi kalıp ifadeler veya “periyodik”, “periskop” gibi Latince kökenli önekler aracılığıyla girmiştir. Dolayısıyla Türkçede “per” kelimesinin tek başına kullanımı nadir olup, genellikle bir bütünün parçası olarak veya belirli bir bağlamda “her bir” ya da “başına” anlamını pekiştirmek amacıyla yer alır. Anlam kaymasından ziyade, bir önek veya kalıp ifade parçası olarak işlev görmesi durumu söz konusudur.
Per Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı
Şirket, bu yılki kârını per Çalışan ortalama 1000 TL olarak açıkladı.
Bu cümlede “per” kelimesi, “her bir” anlamına gelerek kişi başına düşen kâr miktarını belirtmektedir.
Rapora göre, kişi başına düşen gelir (GDP per capita) geçen yıla göre arttı.
Burada “per capita” ifadesiyle birlikte kullanılarak, “kişi başına” anlamını pekiştirmekte ve istatistiksel bir veri sunmaktadır.
Üretim hızı, saat per ürün şeklinde hesaplanmalıdır ki verimlilik doğru ölçülebilsin.
“Per” kelimesi, birim zaman başına düşen üretim miktarını ifade ederek, verimlilik ölçütünü netleştirmektedir.
Sözleşme şartlarına göre, kiracı aidatı ay per ödemekle yükümlüdür.
Bu kullanımda “per”, “her ay” veya “aylık olarak” anlamını taşıyarak ödeme periyodunu vurgular.
Yüzme havuzunun derinliği, maksimum 2 metre per işaretlenmişti.
Burada “per”, “olarak” veya “şeklinde” anlamında kullanılarak bir işaretleme veya belirtme biçimini ifade etmektedir.
Per Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları
“Per” kelimesi, Türkçe’de genellikle bir edat veya zarf gibi işlev gördüğü için, doğrudan birebir eş anlamlıları yerine, bağlama göre kullanılabilen ifadelerle açıklanabilir.
Eş Anlamlıları:
- Her bir: Birimlerin tek tek ele alındığını, her birine düşen payı ifade eder.
- Başına: Özellikle miktar belirtimlerinde, birim başına düşen değeri vurgular.
- Aracılığıyla: Bir şeyin bir başka şey vasıtasıyla gerçekleştiğini anlatır.
Yakın Anlamlıları:
- Göre: Bir duruma veya kritere uygun olarak anlamında kullanılabilir.
- Yoluyla: Bir vasıta veya yöntemle anlamını taşır.
Zıt Anlamlıları:
“Per” kelimesi, “her bir” veya “başına” gibi oran belirten bir yapı olduğu için, doğrudan bir zıt anlamlısı bulunmamaktadır. Ancak, bir bütünün ayrılmadan, tek tek ele alınmadan ifade edildiği durumlar dolaylı olarak zıt bir anlam taşıyabilir. Bu bağlamda, “toplam”, “hepsi” gibi kelimeler genel bir karşıtlık sunabilir.
- Toplam: Bütünün tamamını, birimlere ayrılmamış halini ifade eder.
- Hepsi: Bir grubun veya kümenin tamamını, ayrı ayrı değil, bir bütün olarak belirtir.
İlgili İçerikler
- Uyanabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
- Uyarlayabilmek Ne Demek? Uyarlayabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- Uyanabilme Ne Demek? Uyanabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
Per Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Per ne demek kısaca?
Per, genellikle “her bir”, “başına” veya “aracılığıyla” anlamlarına gelen, Latince kökenli bir edat veya zarftır.
Per hangi dilden gelir?
Per kelimesi, kökenini Latince’den alır ve İngilizce gibi diller aracılığıyla Türkçeye geçmiştir.
Per kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Per kelimesinin eş anlamlıları arasında “her bir”, “başına” ve “aracılığıyla” ifadeleri sayılabilir.
Per cümle içinde nasıl kullanılır?
Per, genellikle “per capita” (kişi başına) gibi kalıp ifadelerde veya “saat per ürün” gibi oran belirtmelerinde kullanılır.
Per kelimesi TDK’da var mı?
Evet, TDK Güncel Türkçe Sözlük’te “per”, bir önek olarak veya Batı dillerinden geçen kalıp ifadelerde anlamıyla yer almaktadır.
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!