TDK Güncel Türkçe Sözlük’te isim olarak tanımlanan pas, Fransızca kökenli olup metallerin nemli ortamda oksitlenmesiyle oluşan kırmızımsı kahverengi tabaka anlamını taşır. Günlük hayatta özellikle demir yüzeylerde sıkça rastlanan bu durum, malzemenin yıpranmasına yol açar.
Pas kelimesi, hayatımızın birçok farklı alanında karşımıza çıkan, hem somut hem de soyut anlamlara sahip zengin bir ifadedir. Özellikle metallerin zamanla uğradığı değişimi anlatmada sıkça kullanılan bu sözcük, aynı zamanda spor terimlerinde veya bir durumun hareketsizliğini belirtmede de kendini gösterir. Günlük konuşmalarda “paslanmak” fiiliyle birlikte duyduğumuz bu kelime, bazen bir eşyanın eskimesini, bazen de bir yeteneğin körelmesini ifade eder. Bu yazıda, pas kelimesinin TDK sözlük anlamlarından kökenine, farklı kullanım bağlamlarından eş ve zıt anlamlılarına kadar tüm detaylarını keşfedeceksiniz.
Pas Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı
Türk Dil Kurumu’na göre pas kelimesi, dilimizde birden fazla anlamda kullanılan çok yönlü bir sözcüktür. Bu anlamlar, kelimenin farklı bağlamlarda Nasıl bir karşılık bulduğunu açıkça ortaya koyar:
1. Anlam (Gerçek): İsim. Metallerin, özellikle demirin, nem ve oksijen etkisiyle kimyasal bir tepkimeye girerek yüzeyinde oluşan kırmızımsı kahverengi renkli Tabaka. Bu durum, malzemenin aşınmasına ve mukavemetini kaybetmesine neden olur. Halk arasında “paslanma” olarak bilinen bu süreç, metallerin doğal yıpranma şekillerinden biridir.
2. Anlam (Spor Terimi): İsim. Çeşitli takım sporlarında, özellikle futbol, basketbol, voleybol gibi oyunlarda topun veya benzeri bir nesnenin bir oyuncudan diğerine aktarılması işlemi. Bu Hareket, oyunun akışını Sağlamak, hücum geliştirmek ve rakip savunmayı geçmek için stratejik bir öneme sahiptir.
3. Anlam (Mecaz): İsim. Bir işe veya duruma karşı ilgisizlik, tembellik veya hareketsizlikten dolayı bir yeteneğin körelmesi, işlevini yitirmesi durumu. Uzun süre kullanılmayan bir becerinin eskimesi, eski canlılığını kaybetmesi anlamında da yaygın olarak kullanılır.
Pas Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi
Pas kelimesi, Türkçeye Fransızcadan geçmiştir. TDK Güncel Türkçe Sözlük’e göre kelimenin kökeni Fransızca “passe” sözcüğüne dayanmaktadır. Orijinalinde “geçiş”, “adım” veya “aktarma” gibi anlamlar taşıyan “passe”, Türkçede hem spor terimi olarak topu geçirme anlamında hem de metallerin oksitlenmesiyle oluşan tabaka anlamında kullanılmıştır. Zamanla, bu ana anlamdan yola çıkarak bir yeteneğin körelmesi veya bir şeyin işlevini yitirmesi gibi mecazi anlamlar da kazanmıştır. Bu durum, kelimenin dilimizdeki çok yönlü kullanımını göstermektedir.
Pas Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı
Pas kelimesi, farklı anlamlarıyla günlük hayatta ve çeşitli bağlamlarda sıkça karşımıza çıkar. İşte kelimenin cümle içinde kullanımına dair bazı örnekler:
Eski demir merdivenlerin üzerinde biriken pas, her geçen gün daha da artıyordu.
Bu cümle, kelimenin metallerin oksitlenmesiyle oluşan tabaka anlamını günlük bir bağlamda ele almaktadır.
Forvet oyuncusu, kaleye doğru koşarken takım arkadaşına harika bir ara pas attı.
Burada kelime, spor müsabakalarında topun bir oyuncudan diğerine aktarılması anlamında kullanılmıştır.
Uzun süre resim yapmadığı için yetenekleri biraz pas tutmuştu, yeniden pratik yapması gerekiyordu.
Bu örnek, kelimenin mecazi anlamda, bir becerinin veya yeteneğin kullanılmadığı için körelmesi durumunu ifade eder.
Hükûmet, ekonomik durgunluğa karşı yeni önlemler alarak piyasadaki pas durumunu kırmaya çalışıyor.
Mecazi bir kullanım daha olan bu cümle, ekonomik aktivitedeki hareketsizliği ve durgunluğu anlatır.
Korozyon uzmanları, metal yüzeylerde oluşan pas tabakasının önlenmesi için yeni formüller geliştiriyor.
Bu cümle, kelimenin bilimsel ve teknik bir bağlamda, metallerin yıpranma sürecini ifade ettiğini gösterir.
Pas Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları
Pas kelimesinin farklı anlamlarına göre çeşitli eş ve yakın anlamlıları ile zıt anlamlıları bulunmaktadır:
Eş Anlamlıları:
Korozyon: Özellikle metalin kimyasal veya elektrokimyasal yolla yıpranması, aşınması anlamına gelir. Paslanma sürecini ifade eden bilimsel bir terimdir.
Oksitlenme: Bir maddenin oksijenle birleşerek oksit oluşturması durumudur. Pas, demirin oksitlenmesiyle oluşan bir oksit türüdür.
Durgunluk: Özellikle mecazi anlamda, bir işin veya durumun ilerlememesi, hareketsiz kalması halini anlatır. Pas tutmak deyimindeki hareketsizliğe karşılık gelir.
Yakın Anlamlıları:
Aşınma: Sürtünme, kimyasal etki veya başka dış etkenlerle bir maddenin yüzeyinin yıpranması.
Çürüme: Organik maddelerin bozulması; mecazi olarak bir şeyin işlevini yitirmesi.
İşlemezlik: Bir mekanizmanın veya sistemin çalışmaz hale gelmesi.
Zıt Anlamlıları:
Parlaklık: Metalin paslanmamış, cilalı ve ışık yansıtan durumu.
Canlılık: Mecazi anlamda, bir durumun veya kişinin enerjik, aktif ve dinamik olması.
İşlerlik: Bir sistemin veya mekanizmanın sorunsuz bir şekilde çalışması, aktif olması.
İlgili İçerikler
- Uyanabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
- Uyarlayabilmek Ne Demek? Uyarlayabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- Uyanabilme Ne Demek? Uyanabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
Pas Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Pas kelimesiyle ilgili merak edilen bazı sorular ve cevapları:
Pas ne demek kısaca?
Pas, metallerin nemli ortamda oksitlenerek yüzeylerinde oluşan kırmızımsı kahverengi tabakadır; aynı zamanda spor oyunlarında topu aktarma veya bir yeteneğin körelmesi anlamına da gelir.
Pas hangi dilden gelir?
TDK’ya göre pas kelimesi Türkçeye Fransızca “passe” sözcüğünden geçmiştir ve çeşitli anlamlarıyla dilimizde yer bulmuştur.
Pas kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Pas kelimesinin eş anlamlıları arasında korozyon ve oksitlenme sayılabilirken, mecazi anlamda durgunluk da yakın anlamlı olarak kullanılabilir.
Pas cümle içinde nasıl kullanılır?
Pas, “Eski bisikletin her yeri pas tutmuştu.” veya “Futbolcu, arkadaşına güzel bir pas verdi.” gibi farklı bağlamlarda kullanılabilir.
Pas kelimesi TDK’da var mı?
Evet, pas kelimesi TDK Güncel Türkçe Sözlük’te yer almakta olup, birden fazla anlamıyla tanımlanmıştır.
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!