TDK Güncel Türkçe Sözlük’te isim-fiil olarak tanımlanan Öptürtme, Türkçe kökenli bir sözcük olup birine başkasını veya bir şeyi öpmesini sağlama eylemi anlamına gelir. Genellikle bir kişiyi veya nesneyi öpme eyleminin üçüncü bir şahsa yaptırılması bağlamında kullanılır.
Türkçenin zengin yapısı içinde, fiillerden türetilen ve eylemin kendisini ifade eden pek çok kelime bulunur. Özellikle ettirgen çatılı fiillerden türeyenler, eylemin Bir başkası tarafından gerçekleştirilmesini anlatır. Öptürtme kelimesi de Günlük konuşmada, bir eylemi başkasına yaptırma durumu söz konusu olduğunda karşımıza çıkan, bu türden dikkat çekici bir yapıdır. Bu detaylı incelemede, öptürtme kelimesinin dilimizdeki yerini, anlam katmanlarını ve kullanım alanlarını derinlemesine keşfedeceksiniz.
Öptürtme Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı
Öptürtme, Türkçe dilbilgisinde isim-fiil olarak kabul edilen, 'Öptürtmek' fiilinden türemiş bir kelimedir. Türk Dil Kurumu’nun güncel sözlüğünde doğrudan 'öptürtme' maddesi bulunmamakla birlikte, kelimenin kökeni olan 'öpmek' ve onun ettirgen çatılı hali olan 'öptürtmek' fiillerinin anlamlarından yola çıkarak tanımlanabilir. Bu bağlamda, öptürtme eylemi, bir kişiye, bir başkasını veya bir şeyi öpmesi için aracı olmak, bu eylemi ona yaptırmak veya bu eyleme sebep olmak anlamlarını taşır.
1. Anlam (Gerçek): Bir kimsenin, başka bir kişiyi veya nesneyi öpmesini Sağlamak, bu eylemi ona yaptırmak işi. Örneğin, bir annenin çocuğuna dedesinin elini öptürmesi eylemi, 'öptürtme' olarak ifade edilebilir. Bu anlam, eylemin bir aracı vasıtasıyla gerçekleştiğini vurgular.
2. Anlam (Mecaz): Nadiren mecazi anlamda kullanılsa da, bazen bir durumu veya fikri başkalarına benimsetmek, kabul ettirmek gibi bir zorlama veya ikna etme durumunu ima edebilir. Ancak bu kullanım çok yaygın değildir ve genellikle doğrudan öpme eylemiyle ilişkilidir.
Öptürtme Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi
Öptürtme kelimesi, tamamen Türkçe kökenli bir yapıdır ve Türkçenin dilbilgisel kuralları içinde meydana gelmiştir. Kelimenin kökü, eski Türkçeden günümüze ulaşan 'öpmek' fiilidir. 'Öpmek' fiiline '-tür-' ettirgenlik eki eklenerek 'öptürmek' fiili elde edilmiştir. Bu fiile tekrar bir ettirgenlik eki olan '-t-' eklenmesiyle 'öptürtmek' fiili oluşur ki bu, eylemin iki kez başkasına yaptırıldığı, yani 'birine öptürme eylemini yaptırmak' anlamına gelir. Son olarak, bu fiil köküne '-me' isim-fiil eki getirilerek 'öptürtme' ismi türetilmiştir. Bu yapı, Türkçenin fiilden isim türetme ve ettirgenlik derecelerini gösteren tipik bir örnektir. Kelimenin etimolojik yolculuğu, eylemin öznesinden uzaklaşarak, eylemi gerçekleştiren ve eylemi yaptıran arasındaki karmaşık ilişkiyi dil aracılığıyla ifade etme gücünü sergiler.
Öptürtme Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı
Düğün töreninde gelin, küçük yeğenine kayınvalidesinin elini öptürtme ricasında bulundu.
Bu cümle, bir kişiye başka bir kişiyi öpme eylemini rica yoluyla yaptırma durumunu anlatır.
Anneannem, bayramlarda tüm çocuklara ellerini öptürtme geleneğini sürdürürdü.
Burada, geleneksel bir eylemin birden fazla kişiye yaptırılması durumu ifade edilmiştir.
Tarihi bir esere duyulan saygının ifadesi olarak, rehber turistlere anıtı öptürtme eyleminin sembolik anlamını açıkladı.
Bu örnekte, bir nesneye karşı saygı ifadesi olarak öpme eyleminin başkalarına yaptırılması ve bu eylemin sembolik bir bağlamda kullanılması söz konusudur.
Filmin son sahnesinde yönetmen, başrol oyuncusuna vedalaşma anında sevgilisini öptürtme kararı aldı.
Bu cümle, sanatsal bir eserde, bir karakterin başka bir karakteri öpmesi eyleminin bir başkası (yönetmen) tarafından belirlenmesini anlatır.
Çocuğa hayvanları sevdirme amacıyla, ona yavru kediyi öptürtme fikri pedagojik açıdan tartışıldı.
Bu örnek, bir eylemin bir amaç doğrultusunda birine yaptırılması durumunu ve bunun etik boyutunu ele alır.
Öptürtme Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları
Öptürtme kelimesinin doğrudan ve birebir eş anlamlısı dilimizde bulunmamaktadır, çünkü kelimenin taşıdığı 'ettirgenlik derecesi' ve 'bir eylemi başkasına yaptırma' anlamı özel bir yapıdır. Ancak yakın anlamlı olarak bazı ifadeler kullanılabilir:
- Yakın Anlamlıları:
- Öpme Eylemini Yaptırma: Bir kişiye öpme işini zorla veya istekle icra ettirme durumunu genel olarak ifade eder.
- Öpüşmeye Sebep Olma: İki kişinin öpüşmesi için bir durum veya ortam meydana getirme anlamında kullanılabilir.
- Busuşturma (nadiren): Özellikle halk ağzında veya eski dilde, birini öpüşmeye teşvik etme veya Öpüştürme anlamında çok nadir de olsa rastlanabilir, ancak bu kelime 'öptürtme'nin tam karşılığı değildir.
- Zıt Anlamlıları:
- Öptürmeme: Birinin öpme eylemini engellemek veya bu eyleme izin vermemek anlamına gelir.
- Öpmesini Engelleme: Birinin öpme teşebbüsünü durdurmak veya bu eylemin gerçekleşmesini önlemek demektir.
İlgili İçerikler
- Matrah Ne Demek? Matrah TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- REM Uykusu Ne Demek? REM Uykusu TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- Selahattin Ne Demek? Selahattin TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
Öptürtme Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Öptürtme ne demek kısaca?
Öptürtme, Türkçe kökenli bir isim-fiil olup, birine başka birini veya bir şeyi öpmesi eylemini yaptırma veya sağlama anlamına gelir.
Öptürtme hangi dilden gelir?
Öptürtme kelimesi, kökeni 'öpmek' fiiline dayanan, tamamen Türkçe bir türemedir ve dilbilgisel eklerle oluşmuştur.
Öptürtme kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Öptürtme kelimesinin birebir eş anlamlısı olmamakla birlikte, 'öpme eylemini yaptırma' veya 'öpüşmeye sebep olma' gibi ifadeler yakın anlamlı olarak kullanılabilir.
Öptürtme cümle içinde nasıl kullanılır?
Öptürtme, genellikle birinin bir başkasına veya bir nesneye karşı öpme eylemini gerçekleştirmesini sağlama bağlamında kullanılır; örneğin, 'Çocuğa dedesinin elini öptürtme adeti.'
Öptürtme kelimesi TDK’da var mı?
Türk Dil Kurumu’nun güncel sözlüğünde Öptürtme kelimesi doğrudan bir madde olarak yer almamakla birlikte, kelimenin türediği 'öpmek' ve 'öptürtmek' fiilleri mevcuttur ve anlamı bu köklerden türetilebilir.
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!