Günlük konuşmada sıkça duyduğumuz ve insan ilişkilerinde büyük bir öneme sahip olan mütevazılık, bir erdem olarak kabul edilir. Özellikle bireyin toplumsal konumu veya başarıları ne olursa olsun, kendini diğerlerinden üstün görmemesi ve alçak gönüllü bir tutum sergilemesi bu kavramla ifade edilir. Bu nitelik, bireyin karakterini zenginleştiren ve çevresiyle daha sağlıklı bağlar kurmasını sağlayan temel bir değerdir. Bu bölümde, mütevazılık kelimesinin TDK sözlük anlamından etimolojisine, eş anlamlılarından cümle içi kullanımlarına kadar pek çok detayı keşfedeceksiniz.
Mütevazılık Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı
Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’e göre mütevazılık, Temel olarak alçak gönüllülük anlamına gelir. Bu kelime, kişinin kendisini diğer insanlardan üstün görmemesi, sahip olduğu yetenekleri veya başarıları abartmadan, gösterişten uzak bir tavır sergilemesi halini ifade eder. Bir sıfat olan “mütevazı” kelimesinden türeyen isim hali olan mütevazılık, bireyin tevazu sahibi olma niteliğini vurgular. Toplum içinde saygı duyulan bir davranış biçimi olarak öne çıkan mütevazılık, bireyin egodan arınmış, samimi ve doğal bir yaklaşım sergilemesi demektir. Bu anlamıyla, özellikle liderlik pozisyonundaki veya başarı elde etmiş kişilerin, ulaştıkları noktaya rağmen gösterişten kaçınarak sade bir duruş sergilemeleri beklenir. Bu erdem, kişinin içsel dinginliğini ve başkalarıyla kurduğu ilişkilerdeki dengeyi de yansıtır.
Mütevazılık Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi
Mütevazılık kelimesi, dilimize Arapçadan geçmiştir. Kelimenin kökeni, Arapçada “tevazu” (تواضع) kökünden gelir. “Tevazu”, alçak gönüllülük, boyun eğme, kendini küçük görme anlamlarına gelir. Türkçede “mütevazı” (متواضع) kelimesi, “tevazu sahibi olan, alçak gönüllü” anlamında bir sıfat olarak kullanılırken, sonuna “-lık” eki getirilerek “mütevazılık” ismi türetilmiştir. Bu ek, bir niteliğin veya durumun adını oluşturur. Osmanlı Türkçesinde de aktif olarak kullanılan bu kelime, günümüzde de aynı anlam ve bağlamda varlığını sürdürmektedir. Etimolojik olarak bakıldığında, mütevazılık kavramının kökeninde, bireyin kendisini aşırı yüceltmekten kaçınması ve diğer insanlarla eşitlikçi bir zeminde buluşma arzusu yatar. Bu köken, kelimenin taşıdığı derin felsefi ve ahlaki anlamı güçlendirir.
Mütevazılık Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı
Yeni terfi almasına rağmen, müdürün mütevazılık duruşu çalışma arkadaşları tarafından takdirle karşılandı.
Bu cümle, kişinin statüsü değişse bile alçak gönüllülüğünü koruduğunu vurgular.
Ünlü yazar, imza gününde hayranlarıyla kurduğu samimi ve mütevazılık dolu sohbetlerle herkesi etkiledi.
Burada, tanınmış bir kişinin gösterişten uzak, sıcakkanlı tavrı anlatılmaktadır.
Büyük başarılara imza atan bilim insanı, her Zaman mütevazılık ile bilimin sadece bir aracı olduğunu dile getirirdi.
Bu örnek, bilimin ve başarının kişiyi kibirden uzak tutması gerektiğini ifade eder.
Sanatçının sahnedeki mütevazılık tavırları, onun samimiyetini ve sanatına olan derin saygısını gösteriyordu.
Bir sanatçının performansı sırasında bile gösterişten kaçınan duruşunu betimler.
Gerçek liderlik, gücü mütevazılık ile harmanlayarak, başkalarına ilham verme yeteneğinde gizlidir.
Bu cümle, liderlik vasıfları arasında mütevazılığın önemine dikkat çeker.
Mütevazılık Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları
Türkçede zengin bir anlam yelpazesine sahip olan mütevazılık kelimesinin hem eş hem de zıt anlamlıları bulunmaktadır. Bu kelimeler, metinlerde çeşitlilik Sağlamak ve farklı vurgular yapmak için kullanılabilir.
Eş Anlamlıları
- Alçak Gönüllülük: En yaygın ve doğrudan eş anlamlısıdır. Kişinin kendini diğerlerinden üstün görmemesi, kibirden uzak durması halidir.
- Tevazu: Kelimenin Arapça kökeninden gelen bu ifade, mütevazılık ile aynı anlamı taşır ve daha edebi bir bağlamda kullanılabilir.
- Gösterişsizlik: Kişinin veya bir şeyin abartısız, sade ve dikkat çekmeyen bir yapıda olması durumunu ifade eder.
Yakın Anlamlıları
- Sadelik: Abartıdan ve karmaşıklıktan uzak, Yalın olma durumu. Mütevazılık genellikle sadelikle birlikte anılır.
- Nezaket: Başkalarına karşı saygılı ve ince davranışlar sergileme. Mütevazı bir kişi genellikle nazik de olur.
Zıt Anlamlıları
- Kibir: Kişinin kendini başkalarından üstün görmesi, böbürlenme ve gururlanma hali. Mütevazılığın tam karşıtıdır.
- Gurur (olumsuz anlamda): Aşırı benlik saygısı, başkalarını küçümseme ve kendini beğenmişlik.
- Böbürlenme: Kendi başarılarını veya özelliklerini abartarak anlatma, övünme.
Mütevazılık ile Sık Karıştırılan Kelimeler
Mütevazılık, anlamı Oldukça net bir kelime olsa da bazen yakın anlamlı veya kökensel olarak ilişkili olduğu kelimelerle karıştırılabileceği düşünülür. Ancak doğrudan karıştırılan belirgin bir kelime bulunmamaktadır. Kelimenin kökeni olan “tevazu” ile anlamdaş olması nedeniyle, bu iki kelime arasındaki ilişki bazen yanlış anlaşılabilir. Tevazu, genellikle alçak gönüllülük anlamına gelirken, mütevazılık ise bu özelliğe sahip olma durumunu ifade eder. Yani “mütevazı olmak” eyleminin veya durumunun adıdır. Bu nedenle, kavramsal bir karışıklıktan ziyade, kelime türetme ve kullanım bağlamı farklılıkları söz konusudur.
İlgili İçerikler
- Uyanabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
- Uyarlayabilmek Ne Demek? Uyarlayabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- Uyanabilme Ne Demek? Uyanabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
Mütevazılık Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Mütevazılık ne demek kısaca?
Mütevazılık kısaca, kişinin kendini diğer insanlardan üstün görmemesi, alçak gönüllü, gösterişsiz ve sade bir tavır sergilemesi halidir.
Mütevazılık hangi dilden gelir?
Mütevazılık kelimesi, Türkçeye Arapça kökenli “tevazu” kelimesinden türeyerek geçmiştir.
Mütevazılık kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Mütevazılık kelimesinin en bilinen eş anlamlıları arasında “alçak gönüllülük” ve “tevazu” bulunmaktadır.
Mütevazılık cümle içinde nasıl kullanılır?
Mütevazılık, genellikle bir kişinin karakter özelliğini veya davranış biçimini ifade etmek için “Onun mütevazılığı herkes tarafından takdir ediliyor.” şeklinde kullanılır.
Mütevazılık kelimesi TDK’da var mı?
Evet, Mütevazılık kelimesi Türk Dil Kurumu’nun (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’ünde yer almakta ve “alçak gönüllülük” olarak tanımlanmaktadır.
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!