Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kurallarına göre kelimenin doğru yazılışı mütevazı şeklindedir. Alçak gönüllü anlamında kullanılan bu sözcüğün son harfi “ı” ile biter. “Mütevazi” şeklindeki yazım ise geometri terimi olan “paralel” anlamına gelir ve yaygın bir hatadır.
Günlük dilde birinin kişiliğini övmek veya sade bir yaşam tarzını betimlemek için sıkça başvurduğumuz “mütevazı” kelimesi, Türkçede anlam kaymasına ve yazım yanlışına en çok uğrayan sözcüklerden biridir. Çoğu zaman farkında olmadan kullandığımız “mütevazi” kelimesi, aslında bambaşka bir kavramı ifade eder ve imla açısından büyük bir yanlış barındırır. Bir harf değişikliği, cümlenizin anlamını kişisel bir özellikten teknik bir geometri terimine kaydırabilir. Bu yazıda, bu iki kelime arasındaki ince ama keskin çizgiyi netleştirerek, TDK standartlarına uygun doğru kullanımın rehberini sunacağız.
TDK Yazım Kuralları: Mütevazı mı, Mütevazi mi?
Türk Dil Kurumu’nun (TDK) resmî internet sözlüğü ve güncel imla kılavuzu verilerine göre doğru yazım formu mütevazı olarak tescillenmiştir. Kelimenin “i” harfiyle biten “mütevazi” formu, halk arasında bir galat-ı meşhur (yaygın yanlış) olarak yerleşmiş olsa da resmî dilde kabul görmez.
Kelimenin Kökeni ve Ses Yapısı
Arapça kökenli olan bu sözcük, “vadu” kökünden türetilmiştir. Türkçede sonu “ı” ile biten kelimelerin telaffuzu zamanla “i” sesine evrilme eğilimi gösterse de, yazım dilinde kelimenin aslına uygun olan “ı” harfini korumak bir mecburiyettir.
- Doğru Kullanım (Alçak gönüllü): Mütevazı ✔
- Yanlış Kullanım (Alçak gönüllü anlamında): Mütevazi ❌
Mütevazı ve Mütevazi Arasındaki Anlam Farkı
Bu iki kelimeyi birbiriyle karıştırmamak için sözlük anlamlarını bilmek kritik bir otorite sağlar:
- Mütevazı: Alçak gönüllü, gösterişsiz, kendi halindeki kişi veya durumlar için kullanılır.
- Mütevazi: Geometri biliminde “paralel” anlamına gelir. Birbirine paralel olan doğruları tanımlarken kullanılır.
Mütevazı Kelimesinin Cümle İçinde Doğru Kullanımı
İmlayı hafızaya sabitlemek için hazırlanan aşağıdaki hatasız örnekleri inceleyebilirsiniz:
- “Sahip olduğu onca servete rağmen son derece mütevazı bir hayat sürüyordu.”
- “Yeni projesini anlatırken ne kadar mütevazı bir tavır sergilediğine herkes şahit oldu.”
- “Eski mahallemizdeki o küçük ve mütevazı evimizi çok özlüyorum.”
Arapça kökenli olup sonu “ı-i” karışıklığına yol açan kelimeleri doğru yazmak, içeriklerin dil bilgisi otoritesini doğrudan artırır. TDK standartlarına sadık kalmak, arama motorlarında güvenilir bilgi kaynağı olarak öne çıkmanızı sağlar.
Yazımı Sık Karıştırılan “ı” ve “i” Bitişli Kelimeler Tablosu:
| Kelime (Yaygın Yanlış) | TDK Doğru Yazılışı | Gerçek Anlamı |
| Mütevazi | Mütevazı | Alçak gönüllü (ı ile biter). |
| Mütevazi | Mütevazi | Paralel (Geometrik terim). |
| Saniyi | Sanayi | Endüstri. |
| Mevzi | Mevzi | Yer, konum, siper. |
Veriler analiz edildiğinde; “mütevazı” kelimesindeki hatanın, kelimenin kulağa daha “estetik” veya “yumuşak” gelmesi için “i” ile telaffuz edilmesinden kaynaklandığı görülmektedir. Ancak profesyonel bir metin inşa ederken konuşma dilinin esnekliğine değil, sözlüğün kesinliğine güvenilmelidir. Bu kurallara dikkat etmek, okuyucunun size olan güvenini artırır ve içerik kalitenizi bir üst seviyeye taşır.
İlgili İçerikler
- Ön yazı Nasıl Yazılır? TDK’ya Göre Doğru Yazılışı Nedir?
- Öğleüzeri Nasıl Yazılır? TDK’ya Göre Doğru Yazılışı Nedir?
- Öğretmen Nasıl Yazılır? TDK’ya Göre Doğru Yazılışı Nedir?
A. Said Gül, webteknolife.com'un kurucusu ve baş editörüdür. Dijital medya, teknoloji ve güncel habercilik alanlarında içerik üretmektedir. İnternet gazeteciliği ve SEO konularında deneyim sahibidir.
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!