Muktedirlik Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni

TDK Güncel Türkçe Sözlük’te isim olarak tanımlanan muktedirlik, Arapça kökenli olup bir işi yapmaya gücü yetme, kudretli olma durumu anlamına gelir. Özellikle siyaset ve yönetim bağlamında, bir liderin veya kurumun yetkinliğini ifade etmek için kullanılır.

Muktedirlik Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Türk Dil Kurumu (TDK) sözlüğüne göre muktedirlik kelimesi, bir işi yapmaya gücü yeten, kudretli olan kişi veya kurumun sahip olduğu niteliği ifade eden bir isimdir. Bu kelime, bir durumu veya kişiyi nitelerken, onun belirli bir alandaki yeterliliğini, gücünü ve etkinliğini vurgular. Genellikle yetki ve iktidar sahibi olma haliyle ilişkilendirilir.

Muktedirlik, sadece fiziksel gücü değil, aynı zamanda idari, entelektüel veya finansal anlamda bir işi başarabilecek kapasiteyi de kapsar. Bir devletin, bir kurumun veya bir bireyin hedeflerine ulaşma, sorunları çözme ve kontrolü elinde tutma kabiliyetini anlatır. Bu bağlamda, siyasi arenada bir liderin veya bir partinin yönetim becerisini, ekonomik alanda bir şirketin piyasadaki gücünü veya bireysel olarak bir kişinin kendi hayatındaki Kontrol yeteneğini ifade edebilir. TDK, bu kelimeyi genel bir yetkinlik ve güç ifadesi olarak tanımlar.

Muktedirlik Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Muktedirlik kelimesi, Arapça kökenli bir sözcüktür ve Türkçeye Arapçadan geçmiştir. Kelimenin temelinde Arapça ‘kudret’ (güç, yetenek) kökü yatar. Bu kökten türeyen ‘muktedir’ (gücü yeten, kudretli, iktidar sahibi) kelimesi, Türkçede de yaygın olarak kullanılan bir sıfattır.

Türkçeye giriş yolu, özellikle Osmanlı döneminde Arapçanın bilim, din ve devlet dili olarak yaygın kullanımıyla olmuştur. ‘Muktedir’ sıfatına Türkçe isim yapım eki olan ‘-lik’ ekinin eklenmesiyle ‘muktedirlik’ kelimesi türetilmiştir. Bu ek, bir sıfatı soyut bir isim haline getirerek ‘muktedir olma durumu’ veya ‘muktedir olma niteliği’ anlamını kazandırmıştır. Kelime, Türkçede anlam kaymasına uğramadan, Arapça kökenindeki güç ve yetenek kavramını koruyarak kullanılmaya devam etmektedir. Etimolojik olarak incelendiğinde, bu kelime Türkçenin zengin dil yapısı içinde farklı dillerden kelime alıp kendi ekleriyle zenginleştirme yeteneğini de gösterir.

Muktedirlik Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Devletin uluslararası arenadaki muktedirliği, güçlü ekonomisi ve Diplomatik ilişkileriyle pekişmektedir.
   Bu cümle, bir devletin global ölçekteki gücünü ve etkinliğini vurgulamaktadır.
2. Yeni yöneticinin kriz anındaki kararları, onun liderlikteki muktedirliğini açıkça ortaya koydu.
   Burada, bir liderin zor zamanlarda sergilediği yetkinlik ve başarı kapasitesi anlatılmaktadır.
3. Finansal muktedirlik, bireylerin ekonomik bağımsızlıklarını güvence altına almaları için hayati öneme sahiptir.
   Bu örnek, ekonomik alandaki güç ve yeterliliğin önemini belirtir.
4. Sanatçının her yeni eserinde gözlemlediğimiz muktedirlik, onun yılların deneyiminden ve eşsiz yeteneğinden kaynaklanıyor.
   Bu cümle, bir sanatçının alanındaki ustalığını ve etkileyiciliğini ifade eder.
5. Takımın şampiyonluk yolundaki muktedirliği, rakiplerine korku salarak sahadaki üstünlüklerini gösterdi.
   Bu örnek, bir grubun veya takımın genel gücünü ve rekabetteki üstünlüğünü mecazi bir dille anlatır.

Muktedirlik Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Muktedirlik kelimesi, Türkçenin zengin kelime dağarcığında farklı bağlamlarda kullanılabilecek birçok eş ve zıt anlama sahiptir. Bu kelimeler, metinlerde çeşitlilik Sağlamak ve ifadeyi güçlendirmek için önemlidir.

Eş Anlamlıları:

• Kudret: Bir şeyi Yapabilme gücü, yetenek. Muktedirliğin en temel eş anlamlısıdır.
• Yetkinlik: Bir alanda gerekli bilgi, beceri ve deneyime sahip olma durumu, yeterlilik.
• İktidar: Bir şeyi yapmaya gücü yetme, egemenlik, otorite. Özellikle siyasi bağlamda muktedirliğe çok yakın bir anlam taşır.
• Erkinlik: Özgür olma, bağımsız hareket Edebilme gücü. Güçlü bir irade ve yetkiyle ilişkilidir.

Yakın Anlamlıları:

• Yeterlilik: Bir işi yapmaya uygun olma, gerekli niteliklere sahip olma.
• Hâkimiyet: Bir şeye veya duruma egemen olma, kontrol etme gücü.
• Güç: Fiziksel, zihinsel veya manevi kuvvet.

Zıt Anlamlıları:

• Acizlik: Güçsüzlük, yetersizlik, bir işi yapmaya gücü yetmeme durumu.
• Yetersizlik: Gerekli niteliklere veya kapasiteye sahip olmama hali.
• İktidarsızlık: Bir şeyi yapmaya gücü yetmeme, etkisiz olma durumu. Özellikle siyasi veya genel anlamda güçsüzlüğü ifade eder.

İlgili İçerikler

• Uyanabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Uyarlayabilmek Ne Demek? Uyarlayabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Uyanabilme Ne Demek? Uyanabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Muktedirlik Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Muktedirlik ne demek kısaca?

Muktedirlik, bir işi yapmaya gücü yetme, kudretli ve yetkin olma durumunu ifade eden bir isimdir.

Muktedirlik hangi dilden gelir?

Muktedirlik kelimesi, Arapça kökenli ‘kudret’ kelimesinden türemiş ‘muktedir’ sıfatına Türkçe ‘-lik’ ekinin eklenmesiyle oluşmuştur.

Muktedirlik kelimesinin eş anlamlısı nedir?

Muktedirlik kelimesinin başlıca eş anlamlıları arasında kudret, yetkinlik ve iktidar sayılabilir.

Muktedirlik cümle içinde nasıl kullanılır?

Örneğin, “Devletin uluslararası arenadaki muktedirliği, güçlü ekonomisiyle pekişmektedir.” şeklinde kullanılabilir ve bir gücü veya yetkinliği ifade eder.

Muktedirlik kelimesi TDK’da var mı?

Evet, Muktedirlik kelimesi Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer almakta ve tanımlanmaktadır.