TDK Güncel Türkçe Sözlük’te sıfat olarak tanımlanan Muhâsır, Arapça kökenli olup ‘kuşatan, saran, çevreleyen’ anlamını taşır. Bu kelime özellikle askeri stratejiler ve kuşatma durumlarını ifade etmek için edebi metinlerde ve tarihi anlatılarda kullanılır.
Muhâsır kelimesi, Günlük dilde nadiren karşımıza çıksa da özellikle tarih ve edebiyat metinlerinde önemli bir yere sahiptir. Bir durumu veya bir yeri çepeçevre saran, kuşatan gücü ifade eden bu sözcük, stratejik ve askeri bağlamlarda Sıklıkla kullanılır. Eski metinlerde bir kaleyi kuşatan orduyu veya bir problemi çevreleyen koşulları anlatmak için tercih edilir. Bu derinlemesine inceleme ile Muhâsır kelimesinin tüm anlam katmanlarını ve kullanım inceliklerini keşfedeceksiniz.
Muhâsır Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı
TDK Güncel Türkçe Sözlük’e göre Muhâsır kelimesi, sıfat türünde bir sözcüktür ve Temel olarak “kuşatan, saran, çevreleyen” anlamlarını ifade eder. Bu tanım, bir kişi, grup, Ordu veya herhangi bir gücün, belirli bir nesneyi, yeri veya durumu tamamıyla kuşatması, sarması ya da etrafını çevirmesi halini anlatır. Özellikle askeri terimler içerisinde bir kaleyi veya şehri muhasara altına alan kuvvetleri tanımlamak için kullanılır. Kelime, mecazi anlamda ise bir sorunu veya durumu tüm yönleriyle kavrayan, onu çepeçevre saran bir yaklaşımı belirtmek amacıyla da kullanılabilir. Bu bağlamda, bir konuyu derinlemesine ele alan ve onu her açıdan kuşatan bir düşünce biçimini ifade edebilir. Böylece kelime, hem somut hem de soyut kuşatma durumlarını aktarabilme yeteneğine sahiptir.
Muhâsır Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi
Muhâsır kelimesi, Türkçeye Arapçadan geçmiştir. Arapça kökenli olan bu sözcük, Ayni kökten türeyen “muhasara” (kuşatma) kelimesiyle yakın ilişkilidir. Arapça “h-s-r” (ح-ص-ر) kökünden gelir ve “sınırlamak, kuşatmak, çevrelemek” gibi anlamlara tekabül eder. Osmanlı Türkçesi döneminde dilimize girmiş ve özellikle askeri terminolojide ve edebi metinlerde aktif olarak kullanılmıştır. Kelime, Türkçeye geçerken temel anlamını korumuş, yani “kuşatan, saran, çevreleyen” anlamında herhangi bir büyük anlam kaymasına uğramamıştır. Günümüzde de bu asli anlamıyla kullanılmaya devam etmektedir, ancak kullanım sıklığı azalmıştır.
Muhâsır Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı
Osmanlı ordusu, kaleyi aylarca muhâsır vaziyette tuttu, teslim olana kadar kuşatmayı kaldırmadı.
Bu cümle, somut bir askeri kuşatma durumunu ve bir ordunun bir yeri uzun süre çevreli tutmasını ifade eder.
Şehrin dört bir yanını saran düşman kuvvetleri, muhâsır bir çember oluşturmuştu.
Burada kelime, düşman güçlerinin bir şehri tamamen çevrelemesini ve bir kuşatma hattı kurmasını anlatır.
Yazar, eserinde kahramanın iç dünyasını muhâsır bir şekilde ele alarak tüm yönlerini gözler önüne serdi.
Bu örnekte kelime, mecazi anlamda kullanılarak bir konunun veya karakterin derinlemesine, tüm boyutlarıyla incelenmesini vurgular.
Ekonomik krizin etkileri, tüm sektörleri muhâsır bir biçimde sararak büyümeyi engelledi.
Burada ise ekonomik bir durumun geniş çaplı ve her yeri kapsayan olumsuz etkilerini mecazi olarak betimlemektedir.
Eski metinlerde, bir sorunu muhâsır bir bakış açısıyla değerlendirmek, çözüm için önemliydi.
Bu cümle, bir problemi bütüncül, her yönüyle kapsayan bir perspektifle ele almanın önemini edebi bir dille ifade eder.
Muhâsır Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları
Muhâsır kelimesinin anlam derinliğini daha iyi kavramak için eş ve zıt anlamlılarına bakmak faydalıdır.
- Eş Anlamlıları:
- Kuşatan: Bir yeri veya bir şeyi çepeçevre saran, ablukaya alan.
- Saran: Bir şeyi etrafından kuşatan, içine alan.
- Çevreleyen: Bir alanın etrafını kuşatan, sınırlarını belirleyen.
- Yakın Anlamlıları:
- Ablukacı: Özellikle askeri bağlamda bir yeri ablukaya alan, kuşatan kişi veya güç.
- Etrafını Saran: Kelimenin temel anlamıyla örtüşen, bir şeyin çevresini kuşatan.
- Zıt Anlamlıları:
- Kurtarıcı: Bir kuşatmayı sona erdiren, tehlikeden çıkaran.
- Açan: Bir kuşatmayı veya ablukayı kaldıran, yolu serbest bırakan.
İlgili İçerikler
- He Ne Demek? He TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- En Ne Demek? En TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- Hendek Ne Demek? Hendek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
Muhâsır Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Muhâsır ne demek kısaca?
Muhâsır, Arapça kökenli bir sıfat olup “kuşatan, saran, çevreleyen” anlamlarına gelir. Özellikle bir yeri veya durumu ablukaya alan gücü ifade eder.
Muhâsır hangi dilden gelir?
Muhâsır kelimesi, Türkçeye Arapça dilinden geçmiştir ve “h-s-r” kökünden türemiştir. Bu kelime, Osmanlı Türkçesi döneminde dilimize girmiştir.
Muhâsır kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Bu kelimenin başlıca eş anlamlıları “kuşatan”, “saran” ve “çevreleyen” sözcükleridir. Bu kelimeler aynı bağlamda kullanılabilir.
Muhâsır cümle içinde nasıl kullanılır?
“Düşman kuvvetleri şehri muhâsır bir çemberle sarmıştı.” gibi cümlelerde somut kuşatma durumlarını anlatmak için kullanılır. Mecazi olarak da bir konuyu tüm yönleriyle ele almayı ifade edebilir.
Muhâsır kelimesi TDK’da var mı?
Evet, Muhâsır kelimesi TDK Güncel Türkçe Sözlük’te “kuşatan, saran, çevreleyen” anlamıyla sıfat olarak yer almaktadır.
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!