TDK Güncel Türkçe Sözlük’te isim olarak tanımlanan Mey, Farsça kökenli olup “şarap” veya “içki” anlamını taşır. Özellikle divan edebiyatında ve klasik Türk müziğinde sıkça karşılaşılan bir kelimedir. Gündelik dilde kullanımı daha az olsa da, edebi metinlerdeki yeri büyüktür.
Bazı kelimeler, taşıdıkları derin anlamlarla kültür ve edebiyatımızda özel bir yer edinir. Özellikle klasik Türk şiirinde ve musiki geleneğinde sıkça karşımıza çıkan “mey” kelimesi de bunlardan biridir. Günlük konuşmada nadiren duyulsa da, edebi metinlerdeki ve sanat eserlerindeki güçlü varlığıyla dikkat çeker. Bu metinde, “mey”in TDK’daki karşılığından kökenine, kullanım örneklerinden eş anlamlılarına kadar her yönüyle ele alınacaktır.
Mey Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı
Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te “mey” kelimesi, temel olarak iki farklı anlamda tanımlanır. Bu kelime, Farsça kökenli bir isim olup, özellikle edebi ve kültürel bağlamlarda derin anlamlar taşır.
1. Anlam (Gerçek): Şarap, içki. Bu, kelimenin günümüzde ve özellikle klasik edebiyatta en yaygın kullanılan ve bilinen anlamıdır. Divan şiirinde “meyhane”, “mey-i nâb” gibi terimlerde sıklıkla karşımıza çıkarak, keyif, coşku ve bazen de ilahi aşk metaforu olarak kullanılır. Mey, genellikle üzümden elde edilen alkollü içeceği ifade eder.
2. Anlam (Eskimiş): Meyve. Kelimenin daha eski dönemlerde veya belirli ağızlarda “meyve” anlamında kullanıldığı da görülmüştür. Ancak bu kullanım, günümüz Türkçesinde pek rastlanmayan, eskimiş bir anlamdır. Güncel dilde “meyve” kelimesi tercih edilirken, “mey” daha çok ilk anlamıyla akıllara gelir.
Mey Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi
“Mey” kelimesi, dilimize Farsçadan geçmiştir. Farsçada da aynı şekilde “مِی” (mey) olarak yazılan bu kelime, doğrudan “şarap” veya “içki” anlamını taşır. Türkçeye özellikle Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde, Fars kültürünün ve edebiyatının etkisiyle girmiştir. Divan edebiyatının temel kavramlarından biri haline gelmiş, şarap meclislerini, neşeyi, bazen de tasavvufi aşkı ve sarhoşluğu ifade etmek için kullanılmıştır. Kelimenin Türkçeye geçişinde herhangi bir büyük anlam kayması yaşanmamış, Farsçadaki ana anlamını korumuştur. Ancak zamanla “meyve” anlamı eskimiş, güncel kullanımda neredeyse tamamen “şarap” anlamıyla özdeşleşmiştir.
Mey Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı
Divan şairi, her mısrasında bir yudum mey tadı bırakıyordu sanki.
Bu cümle, kelimenin edebi metinlerdeki kullanımına ve şairane bir ifadeye vurgu yapmaktadır.
Meyhaneler, zamanında sohbetlerin ve dostlukların pekiştiği özel mekanlardı; orada mey içilirdi.
Kelimenin “şarap” anlamıyla birlikte, sosyal bir mekanın atmosferini betimlemektedir.
Tasavvuf ehli için hakiki mey, ilahi aşktır; zahiri içki sadece bir perdedir.
Bu örnek, kelimenin tasavvufi ve mecazi anlamda, ilahi aşkı temsil ettiğini göstermektedir.
Eski bir şarkıda “mey sunan güzel” dizesi, gönüllere taht kurmuştu.
Kültürel ve sanatsal bir bağlamda, “içki sunan kişi” anlamında kullanıldığını belirtir.
O dönemde mey imalatı, bazı bölgelerde önemli bir geçim kaynağıydı.
Kelimenin “şarap” anlamıyla birlikte, ticari ve üretim bağlamında da kullanılabileceğini ifade eder.
Mey Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları
Eş Anlamlıları:
- Şarap: Üzümden yapılan alkollü içki, “mey” kelimesinin en yaygın ve doğrudan eş anlamlısıdır.
- İçki: Genel olarak alkollü içecekleri ifade eden bir kelime olup, “mey”i de kapsar.
- Bade: Özellikle divan edebiyatında “şarap kadehi” veya “şarap” anlamında kullanılan edebi bir eş anlamlıdır.
- Hamr: Arapça kökenli olup, İslam terminolojisinde “şarap” veya “sarhoş edici içki” anlamına gelir.
Yakın Anlamlıları:
- Arak: Genellikle anasonlu alkollü içki anlamına gelse de, kimi bağlamlarda genel bir içkiyi ifade edebilir.
- Dolu: Şarap kadehi anlamında kullanılan eski bir kelime olup, “mey”in sunulduğu kabı ifade eder.
Zıt Anlamlıları:
- Su: “Mey”in alkollü ve sarhoş edici etkisine karşıt olarak, ayıklığı ve berraklığı temsil eden temel içecektir.
- Ayıklık: “Mey”in neden olduğu sarhoşluk durumunun tam tersi olan, bilincin açık ve berrak olma halidir.
- Perhiz: İçki içmeme, belirli şeylerden uzak durma anlamında, “mey” tüketiminin zıddı bir eylemi ifade eder.
Mey ile Sık Karıştırılan Kelimeler
“Mey” kelimesi, dilimizin zenginliğinde bazen benzer seslere veya eski anlamlara sahip başka kelimelerle karıştırılabilir.
- Meyve: En sık karıştırıldığı kelime “meyve”dir. “Mey” kelimesinin eski bir anlamının “meyve” olması bu karışıklığa zemin hazırlar. Ancak günümüzde “mey” denildiğinde akla genellikle “şarap” gelirken, “meyve” ağaçların veya bitkilerin yenebilen ürünlerini ifade eder.
- Mey (Çalgı): Türk halk müziğinde kullanılan bir nefesli çalgı olan “mey” ile de bazen karıştırılabilir. Ancak çalgı olan “mey”, Farsça kökenli “mey” (şarap) kelimesinden farklı bir kökene sahiptir ve aralarında anlamsal bir bağ yoktur.
İlgili İçerikler
- Uyanabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
- Uyarlayabilmek Ne Demek? Uyarlayabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- Uyanabilme Ne Demek? Uyanabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
Mey Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Mey ne demek kısaca?
“Mey” kelimesi kısaca “şarap” veya “içki” anlamına gelir. Özellikle klasik Türk edebiyatında ve müzik kültüründe sıkça kullanılan Farsça kökenli bir isimdir.
Mey hangi dilden gelir?
“Mey” kelimesi, dilimize Farsçadan geçmiştir. Farsçada da “şarap” anlamında kullanılan “مِی” (mey) kelimesinin doğrudan bir aktarımıdır.
Mey kelimesinin eş anlamlısı nedir?
“Mey” kelimesinin en bilinen eş anlamlıları “şarap”, “içki” ve edebi bağlamda “bade”dir. Ayrıca Arapça kökenli “hamr” da eş anlamlı olarak kullanılabilir.
Mey cümle içinde nasıl kullanılır?
“Mey” kelimesi genellikle edebi metinlerde veya eski dönemleri anlatan ifadelerde kullanılır. Örneğin, “Şair, her dizesinde bir kadeh mey sunuyordu okuyucusuna.” şeklinde kullanılabilir.
Mey kelimesi TDK’da var mı?
Evet, “Mey” kelimesi Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer almaktadır. Temel olarak “şarap, içki” anlamıyla tanımlanır.
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!