Makbullük Ne Demek? Makbullük TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Makbullük, Arapça kökenli bir isim olup bir şeyin beğenilir, uygun veya kabul edilebilir olma durumu anlamına gelir. Bu kelime, genellikle bir teklifin, kararın veya davranışın genel beklentilere uygunluğunu ve takdir görmesini ifade etmek için kullanılır.

Günlük konuşmalarda ve yazılı metinlerde sıkça karşılaştığımız ‘makbullük’ kelimesi, bir durumun veya eylemin genel geçerliliğini ve beğenilirliğini ifade eder. Özellikle toplumsal normlara, beklentilere veya kişisel tercihlere uygunluk bağlamında önemli bir yere sahiptir. Bir şeyin ne denli kabul gördüğünü veya arzu edildiğini anlamak için bu kavramı iyi irdelemek gerekir. Bu içeriğimizde makbullük kelimesinin TDK anlamından kökenine, kullanım örneklerinden eş anlamlılarına kadar tüm detaylarını bulacaksınız.

Makbullük Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’e göre makbullük, bir şeyin makbul olma, yani genel geçerliliğe sahip, beğenilir veya kabul edilebilir olma durumunu ifade eden bir isimdir. Bu anlam, herhangi bir nesnenin, düşüncenin, davranışın, teklifin veya bir durumun, belirli bir grup, toplum ya da kişiler tarafından uygun bulunması, onaylanması ve takdir edilmesi halini kapsar. Bir durumun ya da eylemin başkaları tarafından onaylanması, arzu edilmesi ve tercih edilmesi ‘makbullük’ kavramıyla açıklanır. Örneğin, bir davranışın toplumsal kurallara uygunluğu, onun genel makbullüğünü artırırken; bir ürünün yüksek kalitesi ve işlevselliği de piyasadaki makbullüğünü belirleyen temel unsurlardandır. Kısacası, bir şeyin değer görmesi, tercih edilmesi ve kabul edilmesi onun makbullük seviyesini doğrudan gösterir ve bu durum, birçok sosyal ve ekonomik etkileşimin temelini oluşturur.

Makbullük Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Makbullük kelimesi, kökenini Arapça ‘makbul’ (مقبول) sözcüğünden alır. Arapça’da ‘kabul edilmiş, beğenilen, uygun görülen’ anlamlarına gelen ‘makbul’ kelimesi, Türkçeye de bu haliyle, yani bir sıfat olarak geçmiştir. Dilimize yerleştikten sonra, Türkçenin zengin ek sisteminden faydalanılarak ‘makbul’ sıfatına Türkçe isim türetme eki olan ‘-lük’ eklenmiştir. Bu ek, kelimeye ‘makbul olma durumu’ anlamını kazandırarak ‘makbullük’ kavramını oluşturmuştur. Türkçe’de sıfatlardan veya isimlerden soyut isimler türetmek için sıkça kullanılan ‘-lık, -lik, -luk, -lük’ ekleri, burada da benzer bir işlev görmüştür. Dolayısıyla makbullük, ‘makbul’ kelimesinin taşıdığı anlamın soyut bir halini, bir durumu ifade eder ve dilimize Oldukça eski zamanlardan beri yerleşmiş, gündelik kullanımda da varlığını sürdüren bir yapıdır.

Makbullük Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

Makbullük kelimesinin farklı bağlamlarda Nasıl kullanıldığını gösteren bazı örnek cümleler aşağıda yer almaktadır:

1. Yeni yasa teklifinin toplum nezdindeki makbullüğü tartışılıyor. (Yasa teklifinin halk tarafından ne kadar kabul gördüğü veya beğenildiği belirtiliyor.)
2. Onun dürüstlüğü, her Zaman iş arkadaşları arasında makbullüğünü artırıyordu. (Dürüst davranışının, kişinin çevresinde ne kadar takdir edildiğini ve sevildiğini ifade eder.)
3. Bu tür ürünlerin Pazar makbullüğü, kaliteleriyle doğru orantılıdır. (Ürünlerin piyasada ne kadar tercih edildiği ve rağbet gördüğü anlatılıyor.)
4. Eski geleneklerin günümüzdeki makbullüğü üzerinde düşünmek gerekir. (Geleneklerin çağımızda hala geçerliliğini ve kabul edilebilirliğini sorgulayan bir ifade.)
5. Hazırladığı projenin yönetim kurulu tarafından makbullüğü onaylandı. (Projenin yönetim tarafından kabul edildiği ve uygun bulunduğu belirtiliyor.)

Makbullük Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Makbullük kelimesinin dilimizdeki eş anlamlıları ve zıt anlamlıları, bu kavramın ifade ettiği anlam genişliğini ve farklı bağlamlardaki nüanslarını daha iyi kavramamıza yardımcı olur. Bu kelime, çeşitli durum ve eylemlerin değerlendirilmesinde önemli bir rol oynar.

Eş Anlamlıları:

• Kabul Edilebilirlik: Bir şeyin genel standartlara veya beklentilere uygun bulunma, kabul görme durumu. Örneğin, bir teklifin koşullarının kabul edilebilirliği.
• Beğenilirlik: Bir durumun, kişinin veya nesnenin başkaları tarafından hoş görülmesi, takdir edilmesi ve sevilmesi hali. Bir sanat eserinin beğenilirliği gibi.
• Uygunluk: Bir şeyin belirli bir amaca, duruma veya kurala tam olarak uyması, elverişli olması. İş görüşmesindeki kıyafetin uygunluğu.
• Geçerlilik: Bir kuralın, kararın, bilginin veya belgenin yasal olarak veya genel kabul görmüş standartlara göre hâlen yürürlükte ve doğru olması. Bir sözleşmenin geçerliliği.

Yakın Anlamlıları: Onaylanma, Takdir Görme, Rağbet Görme, Kabul Görme.

Zıt Anlamlıları:

• Reddedilme: Bir şeyin kesinlikle kabul edilmemesi, geri çevrilmesi durumu. Örneğin, bir başvurunun reddedilmesi.
• Kabul Edilemezlik: Bir durumun veya eylemin genel ahlak kurallarına, yasalara veya toplumsal normlara aykırı bulunarak kesinlikle uygun görülmemesi, onaylanmaması hali. Bir davranışın kabul edilemezliği.

İlgili İçerikler

• Uyanabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Uyarlayabilmek Ne Demek? Uyarlayabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Uyanabilme Ne Demek? Uyanabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Makbullük Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Makbullük ne demek kısaca?

Makbullük, bir şeyin beğenilir, uygun veya kabul edilebilir olma durumu anlamına gelir.

Makbullük hangi dilden gelir?

Bu kelime, Arapça kökenli ‘makbul’ sözcüğünden türemiş olup, sonuna Türkçe ‘-lük’ eki getirilerek oluşturulmuştur.

Makbullük kelimesinin eş anlamlısı nedir?

Makbullük kelimesinin eş anlamlıları arasında kabul edilebilirlik, beğenilirlik, uygunluk ve geçerlilik sayılabilir.

Makbullük cümle içinde nasıl kullanılır?

Örneğin, ‘Yeni projenin yönetim kurulu nezdindeki makbullüğü yüksekti.’ şeklinde kullanılabilir.

Makbullük kelimesi TDK’da var mı?

Evet, Makbullük kelimesi Türk Dil Kurumu’nun Güncel Türkçe Sözlük’ünde ‘makbul olma durumu, kabul olunma’ anlamıyla yer almaktadır.