Lebalep Ne Demek? Lebalep TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

TDK Güncel Türkçe Sözlük’te zarf olarak tanımlanan Lebalep, Farsça kökenli bir kelime olup ‘ağzına kadar dolu’, ‘tıka basa dolu’ veya ‘hıncahınç dolu’ anlamına gelir. Günlük dilde genellikle bir yerin veya kabın tamamen, kapasitesinin sonuna kadar doluluğunu ifade etmek için kullanılır ve yaygın bir ifadedir.

Türkçenin zengin kelime dağarcığında, bir yerin veya kabın doluluk seviyesini etkileyici bir biçimde anlatan birçok kelime bulunur. Bunlardan biri olan lebalep, özellikle tam doluluk halini vurgulamak için kullanılır ve Günlük konuşmada sıkça duyduğumuz, resimsel bir ifade gücüne sahiptir. Özellikle kalabalık ortamları veya tamamen doldurulmuş kapları tasvir ederken karşımıza çıkan bu kelime, dilimize Farsçadan geçmiştir. Bu yazıda, lebalep kelimesinin dilimizdeki yerini, anlam derinliğini ve kullanım şekillerini detaylıca inceleyeceğiz.

Lebalep Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’e göre lebalep kelimesi, zarf olarak tanımlanır ve ‘ağzına kadar Dolu’, ‘tıka basa dolu’ veya ‘hıncahınç dolu’ anlamlarına gelir. Bu ifade, bir mekanın insanlarla veya bir kabın herhangi bir maddeyle tamamen, kapasitesinin son noktasına kadar dolduğunu anlatmak için kullanılır. Kelimenin kendisi, doluluğun sadece bir seviyesini değil, adeta taşma noktasına gelmiş bir yoğunluğu ve eksiksizliği vurgular. Örneğin, bir otobüsün yolcularla lebalep olması, içeride boş yer kalmadığını, hatta ayakta duracak yerin bile zor bulunduğunu ifade eder. Benzer şekilde, bir bardağın suyla lebalep olması, bardağın ağzına kadar, neredeyse taşacak seviyede dolu olduğunu gösterir. Bu kullanım, kelimenin anlatım gücünü ve netliğini ortaya koyar.

Lebalep Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Lebalep kelimesi, dilimize Farsçadan geçmiş köklü bir sözcüktür. Farsça’da “لباب” (lab-a-lab) şeklinde yazılan ve “dudaktan dudağa”, yani “ağza kadar” anlamına gelen bu ifade, zamanla Türkçeye geçiş yaparak “ağzına kadar dolu” anlamını kazanmıştır. Farsça “leb” kelimesi “dudak” anlamına gelirken, “a-leb” yapısı da “dudağa kadar” veya “ağza kadar” anlamını pekiştirir. Bu etimolojik köken, kelimenin günümüzdeki “ağzına kadar dolu” anlamıyla doğrudan bir bağlantı kurar. Türkçede herhangi bir anlam kaymasına uğramadan, orijinal anlamını koruyarak yaygın bir şekilde kullanılmaya devam etmiştir. Özellikle edebi metinlerde ve günlük dilde, bir mekanın veya nesnenin doluluk durumunu vurgulamak için tercih edilen etkili bir zarftır.

Lebalep Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

Lebalep kelimesi, özellikle bir yerin veya kabın tamamen dolu olduğunu anlatmak için güçlü bir ifadedir. İşte farklı bağlamlarda kullanım örnekleri:

1. Metro, iş çıkışı saatlerinde yolcularla lebalep doluydu, ayakta duracak yer bile kalmamıştı.

   Bu cümle, metronun insanlarla aşırı kalabalık olduğunu, boşluk bulunmadığını vurgular.

2. Misafirlerle lebalep olan salonda herkesin yüzünde neşeli bir ifade vardı.

   Burada, salonun misafirlerle tamamen dolu olduğunu, samimi ve kalabalık bir ortamı ifade eder.

3. Kütüphanenin rafları, yeni çıkan kitaplarla lebalep bir görüntü sergiliyordu.

   Bu örnek, kütüphane raflarının yeni kitaplarla tıka basa dolu olduğunu, doluluk oranının yüksekliğini betimler.

4. Kocaman bavulunu son eşyalarıyla da lebalep doldurunca fermuarı zor kapanmıştı.

   Bu kullanım, bavulun kapasitesinin sonuna kadar doldurulduğunu, hatta biraz zorlandığını gösterir.

5. Festival alanı, şehrin dört bir yanından gelen ziyaretçilerle lebalep bir coşkuya sahne oldu.

   Bu cümle, festival alanının insanlarla dolup taştığını, büyük bir kalabalık ve hareketlilik olduğunu ifade eder.

Lebalep Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Lebalep kelimesi, dilimizdeki zengin anlatım çeşitliliği sayesinde farklı ifadelerle eş anlamlı olarak kullanılabilir. Ayrıca zıt anlamlıları da anlamı pekiştirmek için önemlidir.

Eş Anlamlıları:

• Hıncahınç: Bir yerin insanlarla veya eşyalarla aşırı derecede, boş yer kalmayacak şekilde dolu olması durumunu ifade eder. Örneğin, “Salon hıncahınç doluydu.”
• Tıka basa: Genellikle bir kabın veya yerin, içine daha fazla şey sığmayacak şekilde doldurulmuş olduğunu belirtir. Yemek yeme bağlamında da “tıka basa doymak” şeklinde kullanılır.
• Ağzına kadar dolu: Bir kabın veya mekanın en üst seviyesine kadar, taşma noktasına yakın bir şekilde doluluğunu anlatan yaygın bir ifadedir.

Yakın Anlamlıları:

• Dolu: En Temel haliyle bir boşluğun kalmadığını ifade eder.
• Kalabalık: Özellikle insanlarla ilgili olarak, bir yerdeki kişi sayısının fazla olduğunu belirtir.
• Yoğun: Bir ortamdaki aktivite veya insan sayısının fazlalığını, hareketliliği tanımlar.

Zıt Anlamlıları:

• Boş: İçinde hiçbir şey bulunmayan veya kapasitesi kullanılmayan durumu ifade eder.
• Tenha: İnsan veya eşya yoğunluğunun az olduğu, sakin ve sessiz yerler için kullanılır.
• Issız: Hiç kimsenin veya çok az kişinin bulunduğu, terkedilmiş hissi veren yerler için geçerlidir.

İlgili İçerikler

• Uyanabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Uyarlayabilmek Ne Demek? Uyarlayabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Uyanabilme Ne Demek? Uyanabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Lebalep Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

• Lebalep ne demek kısaca?

  Lebalep kelimesi kısaca, “ağzına kadar dolu”, “tıka basa dolu” veya “hıncahınç dolu” anlamlarına gelen Farsça kökenli bir zarftır.

• Lebalep hangi dilden gelir?

  Bu kelime, Türkçeye Farsçadan geçmiştir. Farsça “leb” (dudak) kelimesinden türemiştir.

• Lebalep kelimesinin eş anlamlısı nedir?

  Lebalep kelimesinin başlıca eş anlamlıları arasında “hıncahınç”, “tıka basa” ve “ağzına kadar dolu” ifadeleri yer alır.

• Lebalep cümle içinde nasıl kullanılır?

  Lebalep kelimesi, genellikle bir yerin veya kabın tamamen dolu olduğunu belirtmek için kullanılır. Örneğin, “Vapur yolcularla lebalep doluydu.” cümlesinde olduğu gibi.

• Lebalep kelimesi TDK’da var mı?

  Evet, lebalep kelimesi Türk Dil Kurumu’nun (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’ünde yer almaktadır ve anlamı açıklanmıştır.